การเดินทางของเม็ดทราย

ทั้งสามคนกลับมาที่หาดสมิหลาอีกครั้งในช่วงเย็นวันนั้น หาดสมิหลายังมีคนเดินอยู่เรื่อยๆ ไม่ใช่คนที่ตั้งใจมาถ่ายรูปอย่างเดียว แต่เป็นคนที่มาใช้พื้นที่วิ่งออกกำลังกาย เดินเล่นกับครอบครัว พาเด็กเล็กมาสัมผัสน้ำทะเลเป็นครั้งแรก นั่งมองฟ้าแบบไม่ต้องซื้ออะไรสักอย่าง เม็ดทรายเดินช้าๆ กับน้ำฝนและหยก เหยียบไปบนทรายแน่นๆ หาดกว้างทำให้ทุกคนมีพื้นที่ของตัวเองได้โดยไม่ต้องเบียดกัน และเม็ดทรายคิดว่านี่ไม่ใช่เรื่องสวยงามอย่างเดียว แต่มันคือความเป็นธรรมในรูปที่จับต้องได้ที่สุด “แปลกนะ” หยกพูด “พี่เคยคิดว่าความเป็นธรรมเป็นเรื่องบนโต๊ะประชุม เป็นเรื่องกฎหมาย เป็นเรื่องนโยบาย”เธอกวาดสายตาไปรอบๆ “แต่พอมาอยู่บนหาดกว้างๆ แบบนี้ มันเหมือนทุกคนได้สิทธิพื้นฐานเท่าๆ กัน” น้ำฝนยิ้มเล็กน้อยตามประสานักกฎหมายที่เรียนเรื่องนี้มาโดยตรง “เพราะพื้นที่สาธารณะมันคือ ‘สิทธิ’ แบบไม่ต้องมีคำอธิบายเยอะ” เธอหยุดนิดหนึ่งแล้วพูดต่อ “หาดกว้างหมายถึง คนแก่เดินได้ เด็กวิ่งได้ รถเข็นเข็นได้ คนที่ไม่มีเงินก็มาได้ คนที่อยากเงียบ ก็มีมุมเงียบ คนที่อยากคึกคักก็มีโซนคึกคัก” เม็ดทรายพยักหน้า “และทั้งหมดนี้เกิดขึ้นได้เพราะหาดยังทำหน้าที่ของมัน รับพลังงานคลื่น สร้างพื้นทราย และรักษาพื้นที่ให้คน” เสียงกีบม้าดังมาแต่ไกล ตึก…ตึก…ตึก…เดชจูงม้าเข้ามาใกล้ คนอยู่บนอานม้าเป็นเด็กผู้หญิงตัวเล็ก กอดคอม้าแน่นแบบกลัวนิดๆ แต่ตาเป็นประกายแบบชอบสุดๆ “เด็กๆ ชอบมากเลยฝน” เดชพูดกับฝน “ถ้าหาดแคบหรือขรุขระ เขาจะไม่กล้าขี่เลย” น้ำฝนพยักหน้า “เพราะมันไม่ปลอดภัยใช่ไหมคะพี่” เดชยิ้ม “ใช่ แล้วมันก็ไม่ใช่แค่เรื่องการทำมาหากินของพี่นะ” […]

หาดชลาทัศน์ยาวกว่า 4.5 กิโลเมตร วางแนวในทิศเหนือใต้ตั้งแต่หัวนายแรงถึงนางเงือกรอยต่อกับหาดสมิหลา แต่ในสายตาเม็ดทราย มันเหมือน “บทเรียนยาว” ที่ถูกเขียนซ้ำด้วยลายมือเดิมหลายรอบ รอดักทราย กำแพงหินทิ้ง กำแพงกระสอบทั้งเล็กทั้งใหญ่ แล้วก็การเติมทรายชายหาดถึงสามครั้ง “นี่มันหาดท่องเที่ยวใจกลางเมืองสงขลาเลยนะทราย” น้ำฝนพูดเสียงเรียบ แต่ในน้ำเสียงมีความไม่เข้าใจซ่อนอยู่“แต่ทำไมเราถึงยอมให้มันกลายเป็นสนามทดลองของโครงสร้างที่ยืดยาวแบบนี้” หยกเดินนำหน้าไปตามแนวกำแพงกระสอบ เธอเงียบกว่าใคร แต่สายตาคมเหมือนกำลังเก็บรายละเอียดทีละจุด รอยยุบ รอยทรุด รอยขาด และรอยเปลี่ยนสีของน้ำที่กระทบโครงสร้าง “มันไม่ใช่แค่เรื่องสวยไม่สวยนะ” เม็ดทรายพูดเบา ๆ “มันคือสัญญาณว่าหาดกำลังพยายามบอกอะไรเราอยู่ แต่เรายังตอบด้วยภาษาเดิม” น้ำฝนก้าวลงไปใกล้กำแพงกระสอบเพื่อจะถ่ายรูปมุมต่ำให้เห็นระดับน้ำกับแนวถุงกระสอบชัดๆ เธอเหยียบลงบนพื้นผิวสีเขียวคล้ำ แล้วจู่ๆ ร่างก็เซไปข้างหน้าแบบเกือบล้ม “เฮ้ย!” หยกร้อง พร้อมคว้าแขนน้ำฝนไว้ทัน ฝนหายใจแรงนิดหนึ่ง ก่อนหัวเราะแห้งๆ “เกือบไป ลื่นมาก ตะไคร่เต็มเลย” เม็ดทรายก้มลงมองผิวกำแพงกระสอบ ตะไคร่น้ำเกาะแน่นเหมือนพรมบางๆ ที่ธรรมชาติทอทับบนสิ่งที่มนุษย์สร้าง“นี่ๆเห็นไหม” เธอพูดกับฝน “นี่คือภาพเล็กๆ ของปัญหาใหญ่ โครงสร้างไม่เคยอยู่โดดเดี่ยว มันดึงทั้งคลื่น กระแส ตะกอน และชีวิตเล็กๆ เข้ามาอยู่ด้วย” น้ำฝนมองลงไปที่พื้น แล้วเงยหน้าขึ้นช้าๆ “แต่ในหาดท่องเที่ยวกลางเมือง ความเสี่ยงแบบนี้ไม่ควรเกิดขึ้นเลย”เธอใช้คำว่า […]

ทั้งสามคนขับรถต่อ มุ่งหน้าเมืองสงขลาบนถนนเลียบฝั่งเส้นเดิมอีกเล็กน้อย มาหยุดอยู่บนกำแพงกันคลื่น ทางทิศเหนือของเขื่อนกันคลื่นนอกชายฝั่งตัวสุดท้าย ตรงนี้มีโครงสร้างกำแพงกันคลื่นแบบหินใหญ่เรียงยาวต่อเนื่องกันไปทางทิศเหนือกว่า 3.5 กิโลเมตร เม็ดทรายหันกลับไปมองแนวชายฝั่งไกลๆ จากนาทับไปทางบ่ออิฐ เกาะแต้ว เธอพูดช้าๆ เหมือนกำลังบันทึกประโยคนี้ไว้สำหรับอนาคต “แนวชายฝั่งจากปากร่องน้ำนาทับจึงถึงหัวนายแรงตรงโน้น ยาวสัก 14.5 กิโลเมตร เห็นจะได้ แต่หาดธรรมชาติที่ยังไม่มีโครงสร้างเหลืออยู่จริงๆ แค่ประมาณ 5 กิโลเมตรเท่านั้น” หยกกับน้ำฝนพยักหน้าและพูดเกือบจะพร้อมกัน “และ 5 กิโลเมตรนั้น…คือหาดผืนสุดท้ายของคนรุ่นหลัง” หยกมองไปทางทิศเหนือ “แล้วถ้าเรายังเลือกวิธีเดิม ปิดด้วยกำแพง เติมเขื่อนกันคลื่น ไปเรื่อยๆ มันจะลามไปถึงไหน” เม็ดทรายมองไปทางเส้นขอบฟ้า เสียงเธอเบาลง แต่คมขึ้น “ถ้าเรายังแก้แบบเดิม หาดทางเหนือของปากร่องน้ำนาทับไปจนถึงหัวนายแรง จะค่อยๆ หายไป ไม่ใช่เพราะทะเลอยากเอาไป แต่เพราะเราตัดทางเดินของทราย แล้วเรียกมันกลับคืนมาไม่ได้” เสียงลุงชาวประมงที่เจอเมื่อกี้แทรกเบาๆ เข้ามาในหัว เหมือนสรุปด้วยภาษาคนทะเล“หาดมันไม่ตายทีเดียวหรอกนะพวกหนู มันตายทีละนิด จนวันหนึ่งเราถึงเพิ่งรู้ว่า ไม่มีอะไรให้เสียแล้ว” ก่อนกลับ เม็ดทรายหันไปมองแนวกำแพงอีกครั้ง แล้วพูดเหมือนถามทะเล มากกว่าถามคน“เรากำลังสร้างกำแพงเพื่อกันคลื่น…หรือเรากำลังสร้างกำแพงเพื่อกันความจริงว่าเราทำให้หาดหายไปเอง” ฝนเปิดแฟ้มเอกสารขึ้นมาเหมือนจะพูดอะไรต่อ แต่สุดท้ายก็ปิดลง“บางครั้ง…สิ่งที่เราต้องทำ น่าจะเป็นความกล้าที่จะหยุดทำซ้ำ” เม็ดทรายพยักหน้า […]

“นี่หาดด้านเหนือของปากร่องน้ำนาทับใช่ไหมพี่หยก” เม็ดทรายถาม ทั้งที่คำตอบอยู่ตรงหน้าแล้ว ถ้าเรียกตามความทรงจำของคนที่เคยมา หาดควรจะกว้างพอให้เดินช้าๆ แล้วค่อยๆ ได้ยินเสียงคลื่นเรียงเป็นจังหวะ แต่วันนี้เสียงแรกที่ดังขึ้นในหัวเม็ดทรายกลับเป็นเสียงคลื่นกระแทกกำแพง แล้วสะท้อนกลับเหมือนคำพูดที่ไม่เคยมีใครตั้งใจฟังกันจริงๆ หยกจอดรถข้างทาง เงยหน้ามองแนวโครงสร้างชายฝั่งที่ต่อกันไปเรื่อยๆ จนปลายสายตา“เมื่อก่อนมันไม่ใช่แบบนี้…” หยกพูดเหมือนพูดกับตัวเองมากกว่า เม็ดทรายไม่ได้ตอบ เธอเดินลงไปใกล้กองหิน เอามือแตะผิวคอนกรีตที่ยังชื้นจากละอองคลื่น แล้วก้มมองลงไปด้านล่างพื้นทรายแทบไม่เหลือ มีแต่ระดับน้ำที่เข้ามาใกล้กำแพงจนเหมือนกำแพงถูกวางไว้ “ในทะเล” มากกว่า “บนหาด” “เวลาคลื่นมาเจอกองหินแบบนี้ มันไม่เหมือนเจอหาดนะ” เม็ดทรายพูด “หาดมันซับแรง คลื่นมันสลายพลังงานทีละน้อย แต่กำแพงมันสะท้อนแรงกลับ เหมือนเอาพลังงานคืนทะเลทันที แล้วทรายหน้ากำแพงก็ถูกดึงออกไปง่ายขึ้น” หยกพยักหน้า “scour หรือการขุดลึกหน้ากำแพง” “ใช่” เม็ดทรายตอบสั้นๆ แล้วเงียบไปนิดหนึ่ง ก่อนพูดต่อเหมือนกลั้นความรู้สึกบางอย่างไว้“แต่ที่น่ากลัวกว่า scour คือความเคยชิน พอเราเห็นกำแพงแล้วชิน เราก็เริ่มคิดว่าชายหาดต้องเป็นแบบนี้” เสียงรถอีกคันจอดตามมา น้ำฝนลงจากรถพร้อมแฟ้มเอกสารบางๆ ใต้แขน “มาช้าไปหน่อย” น้ำฝนบอก “เมื่อกี้คุยกับชาวบ้านแถวบ่ออิฐ เขาพูดประโยคเดียวที่แทงใจมาก” เม็ดทรายหันไป “ว่าไง” น้ำฝนหันมามองแนวโครงสร้างที่ต่อกันยาว แล้วพูดช้า ๆ “เขาบอกว่า ตอนนี้บ้านปลอดภัย แต่ไม่แน่ใจว่าหาดของลูกหลานยังจะอยู่ต่อไปไหม” […]

เช้าวันรุ่นขึ้นกระบะสองประตูมาบีบแตรรออยู่หน้าบ้านน้ำฝน พร้อมคำทักทายแบบอิสลาม “อัสซะลามุอะลัยกุม” (https://th.wikipedia.org/wiki/อัสซะลามุอะลัยกุม) น้ำฝนแนะนำเม็ดทรายให้รู้จักหยก นักศึกษาปริญญาโทด้านสิ่งแวดล้อม ม.อ. “หวัดดีค่ะพี่หยก ขอบคุณพี่มากๆเลย ถ้าไม่ได้พี่พวกเราต้องตัวดำก้นพังกันแน่ๆ”  “พี่ทำงานเกี่ยวกับต้นน้ำบนเขา อยากรู้ว่าที่ปลายน้ำที่ออกทะเลมันเป็นยังไง ดีเหมือนกันแหล่ะ ได้เปลี่ยนบรรยากาศบ้าง” ระหว่างทางหาดใหญ่-เทพา ทั้ง 3 คนได้ถกปัญหาสิ่งแวดล้อมกันอย่างสนุกถูกคอ รู้ตัวอีกทีหยกก็พารถมาจอดที่สันทรายขนาดใหญ่กว้างสุดลูกหูลูกตา มีพืชปกคลุมสันทรายนี้อย่างประปราย “โห! กว้างกว่าที่ส่องจาก Google เยอะเลย” เม็ดทรายตื่นเต้นกับภาพชายหาดสุดลูกหูลูกตาเบื้องหน้า ทั้งสามกึ่งวิ่งกึ่งเดินจากถนนดินที่จอดรถไปยังชายหาด ระหว่างทางต้องฝ่าดงหญ้าลูกลมที่มีหนามแหลมคม ซึ่งเป็นพืชพื้นถิ่นที่ขึ้นอยู่บริเวณหาดทรายแห่งนี้มาเนิ่นนานแล้ว (https://www.dmcr.go.th/detailAll/23795/nws/141) “เหนื่อยไม่เบาเลยนะเนี่ย ทำไมหาดตรงนี้มันถึงกว้างขนาดนี้อ่ะ” น้ำฝนถามอย่างประหลาดใจ แม้จะเป็นคนสงขลาแต่ไม่มีโอกาสได้มาเยี่ยมเยือนหาดแถบนี้เลย” “นี่ตกลงใครเป็นคนสงขลากันแน่ แกไม่รู้เลยรึว่าเกิดอะไรขึ้นที่นี่” เม็ดทรายหยอกเพื่อนแรงๆ “เออเน่อะ แต่ไม่เคยมา และถึงมาก็ไม่มีความรู้เรื่องอะไรแบบนี้เลยอ่ะ” น้ำฝนซึ่งไม่มีความรู้มากนักเรื่องชายหาด แต่สนอกสนใจด้านสิ่งแวดล้อมตอบเพื่อน “เห็นกองหินไกลๆตรงโน้นไหม ยาวๆออกไปในทะเลน่ะ เค้าเรียกกันว่า เขื่อนกันทรายและคลื่นปากร่องน้ำ หรือ Jetty” (https://beachlover.net/jetty/) “ยาวมากเลยนะ ลองวัดระยะดูมันมากกว่าครึ่งโลอีก” หยกผู้มีทักษะการค้นข้อมูลมากกว่าน้องๆตามประสานักศึกษาปริญญาโทพูดพลางเอาหน้าจอ Smartphone ที่เปิด Application Google Earth […]

เม็ดทรายไม่ได้รู้ตัวเลยว่ารถตู้ได้พาเธอเดินทางข้ามจากปัตตานีมายังสงขลาเรียบร้อยแล้ว ด้วยสองข้างทางที่เหมือนๆกันหมด บนถนนหมายเลข 43 ที่วิ่งระหว่างปัตตานี-สงขลา ทะเลแรกของสงขลาที่เธอได้ชะเง้อมองผ่านกระจกรถตู้จากที่นั่งด้านขวาคือ หาดทางทิศเหนือของปากร่องน้ำเทพา อ.เทพา เพราะถนนสายหลักที่รถตู้วิ่งนั้นตัดประชิดชายหาดมากๆ เธอจึงได้เห็นภาพชายหาดแถบเทพาแบบเต็มอิ่มยาวๆ “โห! น้ำทะเลสีสวยจัง สวยกว่าที่คิดเยอะเลย” เม็ดทรายพึมพำในใจ ด้วยภาพของชายหาดสงขลาที่เธอเคยได้ฟังจากอาจารย์ของเธอสมัยเรียนตอนปี 3 นั้น ไม่ค่อยมีทะเลหรือหาดแถวไหนที่สวยสะดุดตาสักเท่าไหร่ ครั้นได้เห็นน้ำทะเลสีฟ้าเข้มตัดกับท้องฟ้าสีใส และป่าชายหาดสีเขียวริมทะเลแบบนี้ จึงเป็นภาพที่เกินจินตนาการในหัวไปไม่น้อย ทันทีที่รถตู้จอดที่ตลาดเกษตร ปลายทางของรถตู้เส้นทางปัตตานี-หาดใหญ่ เด็กสาวท่าทางทะมัดทะแมงวิ่งปรี่เข้ามาประชิดตัวรถ “มาจนได้ ดีใจชะมัด” นั่นคือน้ำฝน เพื่อนที่เพิ่งเรียนจบนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (ม.อ.) หมาดๆในเวลาใกล้เคียงกับเม็ดทราย น้ำฝนกับเม็ดทรายเคยร่วมกิจกรรมเชิงอนุรักษ์ด้วยกันที่บางแสนเมื่อสองปีก่อน จากนั้นก็ติดต่อกันอยู่เสมอ “ต้องเริ่มจากไก่ทอดหาดใหญ่ ใบเหลียงผัดไข่ ปิดท้ายด้วยร้านน้ำชาตอนค่ำ” น้ำฝนเล่าแผนการพาไปชิมของเธอให้เม็ดทรายฟังตามประสาเจ้าถิ่นทันทีที่กระโดดขึ้นมอเตอร์ไซค์ พาหนะคู่กายเด็ก ม.อ.  “นี่ๆ สนใจแต่เรื่องกินไม่เปลี่ยนเลยนะแก จะไม่ถามสักหน่อยหรือว่า เรามีแผนการอะไรยังไงที่สงขลาเนี่ย” เม็ดทรายแซวขณะที่กระโดดขึ้นซ้อนท้ายและกอดเอวน้ำฝนจนแน่นตามประสาเด็ก กทม ที่ไม่ค่อยคุ้นเคยกับการนั่งซ้อนท้ายมอเตอร์ไซค์บนถนนสายใหญ่ๆแบบนี้  “เออ นั่นดิ ไม่รู้หล่ะ ไปเติมพลังให้ท้องอิ่มก่อน กินไปคุยไปก็ได้นิ” จากนั้นน้ำฝนก็บิดอย่างรวดเร็วมายังร้านน้ำชาเจ้าประจำของเด็ก ม.อ. ที่ร้านน้ำชา เม็ดทรายกางแผนที่ที่พกติดตัวมาให้เพื่อนดูพร้อมชี้โน่นนี่ในแผนที่พร้อมคำอธิบายอย่างละเอียด […]

“นี่มันยาวมากเลยนะ เดินจนเหนื่อยละยังไม่ถึงที” รุ่นพี่เริ่มบ่นปนหอบ หลังเดินไปตามทางคอนกรีตเล็กๆเชื่อมระหว่างที่จอดรถไปยังปลายแหลม “จริงๆคนที่นี่เค้าเรียกแถวนี้ว่าแหลมโพธิ์กันนะพี่ เพราะแต่ก่อนมีต้นโพธิ์ขึ้นอยู่เยอะเลย” คนท้องถิ่นอย่างดาด้าเริ่มเล่าที่มาของชื่อแหลมตาชีในอดีต “คนที่อาศัยอยู่แหลมโพธิ์นี้เมื่อก่อนบ้านอยู่ที่กรือแซะอาชีพหลักคือประมง พอล่องเรือมาหาปลาแถวนี้แล้วเกิดพายุ กลับบ้านไม่ได้ เลยสร้างกระท่อมหลังเล็กๆ เพื่อพักรอคลื่นลมสงบ ต่อมาชาวบ้านจากหมู่บ้านอื่นๆ ก็มาสร้างที่พักเพิ่มมากขึ้นจนถึงตอนนี้ก็มีสภาพอย่างที่เห็น การเดินทางสมัยก่อนค่อนข้างลำบาก ไม่มีถนนและไฟ ต้องใช้เรือเป็นหลัก คนทั่วไปเลยไม่ค่อยรู้จักแหลมโพธิ์ ตอนนี้การเดินทางสะดวกทำให้แหลมโพธิ์เป็นที่รู้จักเพิ่มขึ้น” ดาด้าเล่าต่อด้วยความภาคภูมิใจกับความรู้ในท้องถิ่นของตนเอง แหลมตาชีหรือแหลมโพธิ์ สัญลักษณ์ที่สำคัญของชายฝั่งทะเลจังหวัดปัตตานี ณ ที่แห่งนี้ตะกอนทรายที่เดินทางเลียบชายฝั่งมาตั้งแต่ปากแม่น้ำโกลกจะเคลื่อนที่มาสะสม เติมเต็มให้แหลมตาชีงอกยื่นยาวออกไปเรื่อยๆ โดยฝั่งซ้ายหรือทิศใต้ของปลายแหลมเป็นป่าชายเลนในอ่าวปัตตานี ส่วนฝั่งขวาหรือทิศเหนือเป็นป่าชายหาดและทะเลฝั่งอ่าวไทย (https://beachlover.net/เม็ดทรายสุดท้ายที่ปลายแหลมตาชี/) “ปลายแหลมมันยื่นยาวขึ้นเกือบทุกปี รูปทรงของสันทรายที่ปลายแหลมก็เปลี่ยนแปลงไปตามกระบวนการทางธรรมชาติตลอด ตรงปลายสุดนี้เป็นสันทรายขนาดใหญ่มากๆ กว้างกว่า 180 เมตรได้ ยื่นยาวออกไปจากแนวป่าสนประมาณ 320 เมตร” เม็ดทรายเริ่มเล่าความรู้ที่ตัวเองค้นเจอผ่าน Smartphone บ้าง “นี่ๆ ดูตรงโน้นสิ มันมีสันทรายเล็กๆตรงปลายแหลม น่าจะเดินข้ามไปได้นะ ไปกันไหม” รุ่นพี่ชี้ชวนน้องๆให้เดินข้ามไปยังสันทรายปลายแหลมที่ตอนนี้พอจะเดินลุยน้ำข้ามไปได้เนื่องจากเป็นช่วงน้ำลงพอดี นักวิชาการบางสำนักชี้ว่า ปลายแหลมนี้กำลังค่อยๆโค้งเข้าไปปิดปากอ่าวปัตตานีในอนาคต ในขณะที่บางสำนักชี้ว่า โอกาสเกิดแบบนั้นน่าจะมีความเป็นไปได้น้อยตราบเท่าที่ยังมีน้ำไหลออกจากปากแม่น้ำปัตตานี “บ้านพี่ที่นรามันไม่มีแหลมทรายสวยๆแบบนี้เลย เท่าที่รู้ก็มีที่นี่กับที่ตะลุมพุก ไว้พอทรายไปตะลุมพุกอย่าลืมถ่ายรูปส่งมาให้ดูบ้างนะ น่าจะสวยเหมือนกัน” รุ่นพี่พูดพลางภาวนาอยู่ในใจว่า […]

หาดตะโล๊ะสะมิแล ตั้งอยู่บนแหลมตาชีหรือแหลมโพธิ์ จ.ปัตตานี ในอดีตเป็นพื้นที่ค่อนข้างรกร้างว่างเปล่า มีบ้านเรือนกระจัดกระจายนับได้ไม่เกิน 10 หลังคาเรือนริมชายหาดแห่งนี้ ตลอดแนวประมาณ 3 กิโลเมตร (https://beachlover.net/ตะโล๊ะสะมิแล-เคยหายไป/) ด้วยเหตุการณ์ความไม่สงบเรียบร้อยในภาคใต้ที่ต่อเนื่องยาวนานมาเกือบ 20 ปี ส่งผลให้พื้นที่นี้ยังถูกพัฒนาไปไม่มาก แต่ในปัจจุบันพบว่าเริ่มมีรีสอร์ทเข้ามาปลูกสร้างริมชายหาดมากมาย ส่วนใหญ่เป็นรีสอร์ทที่ราคาไม่สูงมากนัก และมักจะรองรับลูกค้าเป็นครอบครัวหรือกลุ่มใหญ่ “ชาปัตตานีนี่อร่อยสมชื่อจริงๆ” เม็ดทรายดูดชาฟอดใหญ่ในแก้วซึ่งเหลือชาสีส้มเข้มเพียงก้นแก้วเท่านั้น “ชาทางใต้ก็แบบนี้ทั้งนั้น ที่บ้านพี่แกก็บอกว่าอร่อยเหมือนกันใช่ไหมหล่ะ” รุ่นพี่ท้าวความตอนพาเม็ดทรายไปกินโรตีและชาชักในตลาดริมแม่น้ำบางนรา “กาแฟพี่แก้วนี้ก็อร่อยมากเลยหล่ะ” “นี่ๆๆตรงนั้นมันเคยมีกองหินยาวๆยื่นออกไปด้วยนะทราย ปีที่แล้วเรายังเห็นมันอยู่เลย หายไปไหนแล้วไม่รู้” ดาด้าชี้ชวนให้อีกสองคนละสายตาจากชาเย็นและกาแฟเย็นไปยังชายหาดที่อยู่ตรงหน้าร้านกาแฟที่ทั้งสามคนแวะเติมพลัง “เราพอจำได้ว่ามันมีประมาณ 3 กองเลยนะ ยื่นยาวๆตรงหน้าหาดตรงนี้อ่ะ” “อืม…มันน่าจะทิ้งร่องรอยอะไรไว้บ้างนะ ไม่น่าจะหายไปง่ายๆแบบนี้” เม็ดทรายพูดพลางกวาดมือและเท้าไปมาบนพื้นทราย “เราก็ว่านะ หินก้อนใหญ่ออก หนักจะตาย” ดาด้าพูดพลางช่วยเพื่อนคุ้ยทรายหน้าหาดตามประสานักกฎมายที่ต้องการหลักฐานเพื่อยืนยัน “มันใช่อันนี้ไหมด้า” รุ่นพี่ตะโกนมาจากอีกฟากที่ห่างไปสัก 20 เมตรได้ “มันมี 3 กองใช่ไหม นี่คงเป็นหนึ่งในนั้น อีก 2 กองหาไม่เจอ” “นี่ไง มันอยู่ใต้ทางเดิน” เม็ดทรายพูดพลางวิ่งเข้าใส่กองหินที่บัดนี้ถูกปิดทับด้านบนด้วยแผ่นไม้ที่ร้านกาแฟนำมาปิดไว้เป็นทางเดินเพื่อใช้ถ่ายรูปริมทะเล ในที่สุดทั้ง 3 […]

“อ้าว! นี่พี่ก็ขับตาม Google map มานะ ทำไมมันไม่มีทางไปต่อแล้วหล่ะ” รุ่นพี่งุนงงกับถนนที่สิ้นสุดตรงนี้ ทั้งที่ยังปรากฏเส้นทางให้ไปต่อได้ถึงแหลมตาชีใน Google map “เอ…ยังไงกันหล่ะเนี่ย ของหนูก็ยังมีเส้นทางอยู่ในพี่” ดาด้าพูดพลางโชว์หน้าจอระบบนำทางของตัวเอง “ของเราก็เหมือนกับด้าเลย” เม็ดทรายสนับสนุนข้อมูลต่อทันที แท้จริงแล้ว ถนนเส้นที่ทั้งสามคนกำลังงุนงงอยู่นั้น ในอดีตเป็นถนนที่วิ่งเลียบทะเลจากปากน้ำปานาเระไปถึงแหลมตาชี แต่หลังจากงานก่อสร้างเขื่อนกันทรายและคลื่นปากร่องน้ำปานาเระแล้วเสร็จ ก็ส่งผลกระทบให้ชายหาดแถบนี้ รวมถึงถนนเส้นนี้ถูกกัดเซาะจนขาดไปในที่สุด (https://beachlover.net/ถนน-ปานาเระ-หายไปไหน/) “มันส่งผลกระทบรุนแรงมากขนาดนี้เลยรึ แบบนี้คุ้มกันไหมกับการตัดสินใจสร้างน่ะ” รุ่นพี่แสดงทัศนะของตัวเองทันทีที่ทั้งสามคนเข้าใจสิ่งที่เกิดขึ้นตรงหน้าจากการหาข้อมูลผ่าน Website  “นั่นแหล่ะ พี่ว่าไหมว่าเค้าจะต้องสร้างอะไรตรงนี้ต่อไปแน่ๆ ยิ่งมันกัดเซาะแบบถนนหายไปแบบนี้ ยิ่งต้องสร้างถนนใหม่ หรือหาอะไรมาป้องกันแน่นอนเลย” เม็ดทรายพูดพลางเดินถ่าย vdo clip ไปพลาง  “นี่ถ้าเค้าไม่ตัดถนนเลียบทะเลมากขนาดนี้ ก็คงไม่มีปัญหาอะไรเน้อะ มันน่าจะมีกฎหมายเรื่องระยะถอยร่น อะไรประมาณนี้อยู่นะ พอจำได้บ้างตอนอาจารย์ยกตัวอย่างในวิชากฏหมายสิ่งแวดล้อมอ่ะ” ว่าที่นักกฏหมายอย่างดาด้าพูดพลางก้มหน้าก้มตาค้นข้อมูลบางอย่างผ่าน website  (https://beachlover.net/วิชาการ-ระยะถอยร่นชายฝั่งทะเล/) “เข้าใจแล้ว ถ้าเป็นอาคารสิ่งปลูกสร้างถาวรมันจะต้องถอยร่นเข้ามาจากแนวน้ำทะเล 12 เมตร แต่ถ้าเป็นถนนมันยังไม่มีกฎหมายที่บังคับเรื่องนี้” ดาด้าสรุปข้อมูลในเอกสารที่เธอค้นเจอจากหน้าจอให้ทุกคนฟัง (https://beachlover.net/กฎกระทรวง-เกี่ยวกับระยะร่นอาคารจากชายฝั่ง/) “แบบนี้นี่เอง พี่เห็นถนนริมเลแถวบ้านพี่นี่ตัดประชิดทะเลมากๆเลย พอช่วงมรสุมทีนึงนะ อบต. ก็ต้องหางบมาซ่อมถนนเกือบทุกปีเลย” รุ่นพี่นึกภาพถนนริมชายหาดหลายแห่งของนราธิวาสได้  “คราวนี้พวกเราจะเอายังไงต่อดีหล่ะ” “ตะกี้เราผ่านทางเข้าเล็กๆทางซ้ายมือมา […]

“มันกว้างน้อยกว่าที่คิดไว้แฮ่ะ” เม็ดทรายพูดขึ้นทันทีที่ได้เห็นปากแม่น้ำโกลกเป็นครั้งแรกในชีวิต  “นี่เองรึ หาดแรกของไทยที่เม็ดทรายเปลี่ยนสัญชาติ” รุ่นพี่พูดพลางนั่งคุกเข่าจับเม็ดทรายขึ้นมาใส่มือแล้วพิจารณาอย่างถี่ถ้วน ด้วยแบคกราวการศึกษาทางด้านภูมิศาสตร์ แม้จะหันหลังให้องค์ความรู้นี้แล้วไปประกอบกิจการส่วนตัว คลังความรู้ในหัวเท่าที่พอจะจำได้บอกเค้าว่า ส่วนประกอบหลักของทรายบนหาดนี้มาจากแม่น้ำ “มันมี Quartz ต่ำอ่ะ น่าจะมาจากบกเป็นหลักนะ” เม็ดทรายยืนดื่มด่ำบนหาดทรายเม็ดแรกนี้ไปนานเท่าไหร่ไม่รู้ จนมีเสียงจากรุ่นพี่ชักชวนให้เดินไปดูกองหินขนาดใหญ่ที่ปากแม่น้ำ “เดินไปจนสุดเลยนะ ไหวไหม”  “สบายมาก นำไปเลย” เม็ดทรายพูดพลางลุกขึ้นเดินตามรุ่นพี่ ตาต้องก้มมองทางเดินตลอดเวลาเพราะทุกก้าวย่างบนกองหินต้องเดินอย่างระวัง เพราะอาจหกล้มได้ง่ายหากเลือกเหยียบบนก้อนหินที่ไม่มั่นคง หรือก้าวหล่นลงไปในซอกระหว่างก้อนหิน  “มันเรียกว่า เขื่อนกันทรายและคลื่นปากร่องน้ำ หรือภาษาเชิงเทคนิคเค้าเรียกว่า Jetty นะพี่ (https://beachlover.net/jetty/) มันสร้างไว้ให้เรือเข้าออกอย่างสะดวก ตะกอนทรายไม่ไปอุดปากร่องน้ำ” เม็ดทรายรื้อฟื้นความรู้สมัยเรียนตอนปีสามมาอธิบายรุ่นพี่ “แล้วทำไมไม่ขุดลอกเอาหล่ะ ถ้าตะกอนมาปิดร่องน้ำก็น่าจะขุดเพื่อเปิดปากร่อง” รุ่นพี่ถาม “ก็หน่วยงานเค้าบอกมันไม่ยั่งยืนอ่ะพี่ มันต้องกลับมาขุดบ่อยๆเค้าว่าเปลืองงบประมาณ มันยังช่วยให้น้ำถูกระบายลงทะเลได้สะดวกขึ้นด้วยนะ เวลาน้ำฝนตกลงในพื้นที่มากๆ ถ้าปากทะเลเปิดตลอดเวลา น้ำก็จะได้ไหลลงทะเลได้สะดวก” ทั้งสองคนถกกันตามปกติของคนที่เคยเคลื่อนไหวด้านการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมมาเหมือนกัน ถัดจากจุดนี้ไปทางใต้ประมาณ 500 เมตร ฝั่งตรงข้ามของกองหินที่ทั้งคู่พากันกระโดดเล่นไปมาอย่างสนุกสนานคือดินแดนของประเทศมาเลเซีย จริงๆแล้วอีกหน้าที่หนึ่งของ Jetty ปากแม่น้ำโกลกที่เม็ดทรายอธิบายรุ่นพี่ไปบ้างแล้ว ก็คือการตรึงแนวขอบเขตดินแดนของทั้งสองประเทศให้อยู่กับที่  ไม่เคลื่อนไปมาตามการเคลื่อนที่ของตะกอนทรายตามธรรมชาติ“ไปต่อกันเถอะ อยากเห็นหาดทางโน้นแล้วว่าจะเป็นไง”  เม็ดทรายพูดพลางชี้ไปทางทิศเหนือที่มองไกลๆเหมือนมีอะไรยื่นออกมาจากชายหาด รุ่นพี่ขับรถบนถนนที่ขรุขระและไม่มีการเทพื้นผิวใดๆเลาะชายหาดไปทางทิศเหนือ  ไปยังหมู่บ้านเล็กๆที่ตั้งอยู่บนคาบสมุทรตากใบที่มีชื่อว่า […]