โครงสร้างป้องกันชายฝั่งทะเล

พวกเขาทั้งสามคนขับรถออกจากบ้านหน้าศาลขึ้นไปทางเหนือ มุ่งหน้าสู่ปากพนัง บนถนนเลียบชายฝั่งสายปากพนัง-หัวไทร ถนนโล่ง รถน้อย ขับสบาย แดดบ่ายส่องเข้าหน้ากระจก ทุกคน มองออกไปนอกหน้าต่างด้านขวา ซึ่งควรจะเห็นทะเลตลอดเส้นทาง “แปลกดีนะ” หยกพูดขึ้น “ขับมาสักพักแล้ว ทำไมมองไม่เห็นทะเลเลย” ต๊ะไม่ตอบ แค่ยิ้มเล็กน้อย เม็ดทรายมองออกไปจากเบาะหลัง ถึงเห็นว่าทำไม ตลอดแนวด้านขวาของถนน หรือก็คือทิศตะวันออก มีโครงสร้างคอนกรีตและหินตั้งเรียงรายสูงท่วมหัว เกือบทั้งหมดสูงกว่าระดับสายตาของคนนั่งอยู่ในรถ ทะเลอยู่ข้างหลังกำแพงนั้น แต่มองไม่เห็น ได้ยินแต่เสียงคลื่น “หยุดตรงนั้นได้เลยพี่” เม็ดทรายพูด ทั้งสามคนเดินข้ามถนนแล้วเดินเข้าไปใกล้โครงสร้าง เม็ดทรายหยุดนับอยู่ครู่หนึ่ง “ต๊ะลองนับดูสิ” เธอพูด “ว่ามันมีกี่ชั้น” ต๊ะมองตามและเริ่มนับ ชั้นแรกอยู่ในสุดใกล้ถนน เป็นกำแพงหินเรียง จากนั้นเว้นเป็นช่องว่างค่อนข้างกว้างระดับถนน 1 เลน ถัดออกไปเป็นกำแพงแบบตั้งตรง หน้ากำแพงแบบตั้งตรงเป็นแนวหินเรียงอีกชั้นที่เรียงเป็นสองระดับ “สามชั้นเหรอทราย” ต๊ะพูดแล้วหันมามองเม็ดทราย “จริงๆ ด้านล่างนี้มันมีอีกชั้น ก่อนที่จะสร้างหินเรียงทับ รวมแล้วเป็น 4 ชั้น” เม็ดทรายตอบ “และนี่คือโครงสร้างป้องกันชายฝั่ง 4 ชั้น!!!” (https://beachlover.net/โครงสร้างป้องกันชายฝั่ง-4-ชั้น-ณ-ชายทะเลปากพนัง/) “ทำไมถึงต้องมีสี่ชั้นอ่ะ” หยกถามแบบงงๆ […]

ต๊ะจอดรถรออยู่ก่อนแล้ว เขานั่งอยู่บนขอบท้ายกระบะ กางแผนที่กระดาษเก่าๆ ทับบนหน้าจอโทรศัพท์ที่เปิด Google Maps ไว้ราวกับไม่แน่ใจว่าจะเชื่ออันไหน “ทรายยยย!” เขาโบกมือไกลๆ พอเห็นรถของหยกเลี้ยวเข้ามา เม็ดทรายกระโดดลงจากรถแล้ววิ่งไปกอด เพื่อนเก่าจากสมัยมัธยมที่ไม่ได้เจอกันนานมากแล้ว “ต๊ะขับมาจากในเมืองเองเลยเหรอ” “ก็บ้านอยู่นครฯ จะให้ทำไง” ต๊ะยิ้มแล้วเหลือบไปที่หาดข้างหน้า สีหน้าเปลี่ยนนิดหนึ่ง “แต่ตอนเห็นมันจากรถ เราก็งงว่าเกิดอะไรขึ้นแถวนี้” หลังจากที่เม็ดทรายแนะนำต๊ะ เพื่อนสนิทให้พี่หยกฟังแล้ว ก็ชวนกันเดินไปดูสิ่งหนึ่งริมทะเลด้วยกัน แนวรั้วไม้ที่ทอดยาวตลอดแนวชายหาดหน้าสตน อำเภอหัวไทร จังหวัดนครศรีธรรมราช ดูไม่เหมือนรั้วอีกต่อไป หลายช่วงเอียงล้มออกจากแนว บางต้นหักกลางลำ บางส่วนถูกถอนจนเหลือแต่รูโหว่ในทราย และตรงโคนแนวไม้มีกระสอบทรายเก่า ถุงบิ๊กแบ็กฉีกขาด และเศษวัสดุอะไรก็ไม่รู้กองระเกะระกะ “อะไรคือสิ่งที่พวกเราเห็นอยู่ตรงหน้าอ่ะ” ต๊ะถามตรงๆ “รั้วไม้ดักทรายครับ” เสียงตอบมาจากชายหนุ่มในเสื้อยืดโปโลสีน้ำเงินที่เดินเข้ามาพร้อมกระเป๋าสะพายและไม้วัด “มอสครับ กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ลงมาสำรวจพื้นที่ครับ” พี่หยกและเม็ดทรายสลับมองหน้ากัน แล้วยิ้ม “รั้วไม้ดักทรายเหรือครับ …. อืม… มันคืออะไร ยังไงอ่ะครับพี่” ต๊ะถามมอส น้ำเสียงอยากรู้จริงๆ ไม่ได้ถามเพื่อเถียง “หลักการคือมันเป็นโครงสร้างโปร่ง ให้น้ำผ่านได้บ้าง แต่ลดความเร็วลง ทรายก็จะตกทับถมสะสมอยู่หน้ารั้วและหลังรั้วค่อยๆเพิ่มขึ้น” มอสอธิบายพลางชี้ให้ดูโครงสร้างส่วนที่ยังยืนอยู่ “มันเหมาะกับช่วงที่คลื่นไม่แรงมาก […]

“เฮ้ ทราย ดูสิ” น้ำฝนผู้ซื่งเพิ่งเสร็จจากการช่วยงานอาจารย์ที่มหาวิทยาลัย ตามมาสมทบกับทีมที่หาดมหาราช หยุดเดินกลางหาด แล้วชี้ลงไปที่ทรายใต้เท้า “มันมีสันนูนๆขึ้นมาเลยนะ อันนี้คืออะไร” เม็ดทรายก้มมองตามที่น้ำฝนชี้ แล้วยิ้ม “สันทราย ทรายที่คลื่นพัดพามาสะสมจนนูนขึ้นมาเป็นสัน มันเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติเลย ไม่มีใครมาถมไม่มีใครมาวาง” ทั้งสามคนยืนอยู่บนหาดมหาราช ตำบลจะทิ้งพระ อำเภอสทิงพระ จังหวัดสงขลา ในวันที่แดดออกหลังมรสุมเพิ่งสงบ เจ้าหน้าที่จากสำนักงานทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งที่ 5 เพิ่งเดินสำรวจผ่านมาไม่นาน เม็ดทรายสังเกตเห็นพวกเขาถ่ายรูปและจดบันทึกอย่างละเอียด “เค้ามาทำอะไรอ่ะ” หยกถามน้อง “สำรวจสถานภาพชายฝั่งหลังมรสุม เป็นงานประจำของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง เพื่อเก็บข้อมูลทำรายงานสภาพชายฝั่งทะเลประจำปี” ฝนตอบ “ที่นี่น่าสนใจมากเลยพี่ เพราะตอนมรสุมที่ผ่านมา คลื่นพัดเอาทรายออกไปมากเหมือนกัน ฝนมาทำกิจกรรมเก็บขยะกับน้องๆในค่ายพอดี แต่พอมรสุมหมด ทรายมันกลับมาเอง” “กลับมาได้ไงอ่ะ” “มันเป็นกระบวนการปรับสมดุลของชายฝั่ง ช่วงมรสุมคลื่นแรง ทรายถูกพัดออกไปสะสมอยู่ในน้ำ พอพ้นมรสุม คลื่นเล็กลง มันก็ค่อยๆพัดทรายกลับเข้ามาที่หาดใหม่ หาดที่มีสุขภาพดีจะทำแบบนี้ได้เองตามฤดูกาล” เม็ดทรายพูดพลางกางมือวัดระยะสายตาไปตามแนวหาด “ที่นี่หาดกว้างขึ้นมาประมาณสิบถึงสิบห้าเมตรเลยนะเทียบกับช่วงมรสุม” “สิบห้าเมตรเองรึ ดูกว้างกว่านั้นนะ” หยกเดินออกไปยืนที่แนวน้ำแล้วหันกลับมา “แล้วโครงสร้างที่เห็นอยู่ตรงนั้นล่ะ มีผลอะไรไหม” เม็ดทรายมองไปตามที่หยกชี้ มีโครงสร้างป้องกันชายฝั่งตั้งอยู่ในพื้นที่ ก่อสร้างมาก่อนหน้านี้แล้วสองระยะ “ที่น่าสนใจคือหาดด้านหน้าโครงสร้างทั้งสองระยะ […]

เช้าวันใหม่ น้ำฝนติดภารกิจช่วยงานอาจารย์ทำคดีสิ่งแวดล้อมอยู่ที่มหาวิทยาลัยของเธอ พี่หยกขับรถพาเม็ดทรายข้ามแพขนานยนต์มายังหาดทรายแก้ว ต.ชิงโค อ.สิงหนคร อีกฝั่งหนึ่งของเมืองสงขลา “นั่น… ทางจักรยานที่เห็นในรูปตอนก่อนมันอยู่ตรงไหนอ่ะ?” หยกกวาดสายตาไปทั่วบริเวณด้วยสีหน้างุนงง ก่อนจะก้าวลงจากรถอย่างช้าๆ ราวกับไม่อยากเชื่อสิ่งที่เห็นอยู่ตรงหน้า เม็ดทรายไม่ตอบทันที แค่เดินตรงไปยืนอยู่ริมกำแพงคอนกรีตสีเทาที่ทอดตัวยาวเลียบชายฝั่ง แล้วก้มมองลงไปที่พื้นด้านหลังกำแพง “หายไปแล้วพี่ “ พื้นที่ด้านหลังกำแพงกันคลื่นที่ครั้งหนึ่งเคยถูกปรับเป็นทางเดินและทางจักรยานริมทะเลอย่างสวยงาม บัดนี้กลายเป็นซากปรักหักพังที่แทบจะจำหน้าตาเดิมไม่ได้เลย แผ่นพื้นคอนกรีตบางส่วนหลุดล่อน บางส่วนทรุดลงไปเป็นแอ่ง ระบบระบายน้ำที่ควรจะระบายน้ำออกไม่หลงเหลือให้เห็นอีกแล้ว และทรายจำนวนมากที่คลื่นหอบพาข้ามสันกำแพงเข้ามาทับถมเกลื่อนกลาดอยู่ทั่วพื้นที่ราวกับมีใครเอารถมาเททิ้ง “เฮ้ย… นี่ไม่ใช่แค่ชำรุดนะเว้ย มันพังยับเลย” “ใช่พี่ ทั้งหมดนี้มาจากคลื่นที่วิ่งเข้ามาปะทะกำแพง แล้วยกตัวสูงกระเซ็นข้ามสันมาด้านนี้ มันเรียกว่า wave overtopping อ่ะพี่ ทุกครั้งที่คลื่นซัดข้าม น้ำทะเลก็พาตะกอนทรายและแรงกระแทกเข้ามาด้วย แบบนี้ซ้ำๆ ทางเดินก็รับไม่ไหวอยู่แล้ว” “แล้วเค้าไม่รู้เรื่องนี้ก่อนสร้างเหรอ” หยกถามเสียงแหลม เม็ดทรายยังไม่ทันตอบ ก็มีเสียงจากชายสูงอายุในชุดธรรมดาที่กำลังเดินมาจากทางปลายกำแพงดังขึ้น “เด็กๆ มาดูงานเหรอ?” ชายคนนั้นชื่อ ลุงปัน อายุราวหกสิบกว่า อยู่ในแถวนี้มาทั้งชีวิต เดินเข้ามายืนข้างๆโดยไม่รอคำเชิญ แล้วก้มมองพื้นที่พังเสียหายด้วยแววตาที่บอกเล่าว่าเห็นมาตั้งแต่ต้นจนจบ “ลุงเคยปั่นจักรยานที่นี่ทุกเช้าเลยนะหนู ตั้งแต่วันแรกที่เค้าเปิดให้ใช้ได้ ทางสวยดีนะ ปูเรียบ มีไฟ มีม้านั่ง” ลุงปันพูดพลางใช้ปลายรองเท้าเขี่ยแผ่นพื้นคอนกรีตที่หลุดออกมากองอยู่ข้างเท้า “แต่ไม่นานเลย ไม่ถึงสองปีด้วยซ้ำ […]