กำแพงกันคลื่น

พวกเขาทั้งสามคนขับรถออกจากบ้านหน้าศาลขึ้นไปทางเหนือ มุ่งหน้าสู่ปากพนัง บนถนนเลียบชายฝั่งสายปากพนัง-หัวไทร ถนนโล่ง รถน้อย ขับสบาย แดดบ่ายส่องเข้าหน้ากระจก ทุกคน มองออกไปนอกหน้าต่างด้านขวา ซึ่งควรจะเห็นทะเลตลอดเส้นทาง “แปลกดีนะ” หยกพูดขึ้น “ขับมาสักพักแล้ว ทำไมมองไม่เห็นทะเลเลย” ต๊ะไม่ตอบ แค่ยิ้มเล็กน้อย เม็ดทรายมองออกไปจากเบาะหลัง ถึงเห็นว่าทำไม ตลอดแนวด้านขวาของถนน หรือก็คือทิศตะวันออก มีโครงสร้างคอนกรีตและหินตั้งเรียงรายสูงท่วมหัว เกือบทั้งหมดสูงกว่าระดับสายตาของคนนั่งอยู่ในรถ ทะเลอยู่ข้างหลังกำแพงนั้น แต่มองไม่เห็น ได้ยินแต่เสียงคลื่น “หยุดตรงนั้นได้เลยพี่” เม็ดทรายพูด ทั้งสามคนเดินข้ามถนนแล้วเดินเข้าไปใกล้โครงสร้าง เม็ดทรายหยุดนับอยู่ครู่หนึ่ง “ต๊ะลองนับดูสิ” เธอพูด “ว่ามันมีกี่ชั้น” ต๊ะมองตามและเริ่มนับ ชั้นแรกอยู่ในสุดใกล้ถนน เป็นกำแพงหินเรียง จากนั้นเว้นเป็นช่องว่างค่อนข้างกว้างระดับถนน 1 เลน ถัดออกไปเป็นกำแพงแบบตั้งตรง หน้ากำแพงแบบตั้งตรงเป็นแนวหินเรียงอีกชั้นที่เรียงเป็นสองระดับ “สามชั้นเหรอทราย” ต๊ะพูดแล้วหันมามองเม็ดทราย “จริงๆ ด้านล่างนี้มันมีอีกชั้น ก่อนที่จะสร้างหินเรียงทับ รวมแล้วเป็น 4 ชั้น” เม็ดทรายตอบ “และนี่คือโครงสร้างป้องกันชายฝั่ง 4 ชั้น!!!” (https://beachlover.net/โครงสร้างป้องกันชายฝั่ง-4-ชั้น-ณ-ชายทะเลปากพนัง/) “ทำไมถึงต้องมีสี่ชั้นอ่ะ” หยกถามแบบงงๆ […]

ต๊ะจอดรถรออยู่ก่อนแล้ว เขานั่งอยู่บนขอบท้ายกระบะ กางแผนที่กระดาษเก่าๆ ทับบนหน้าจอโทรศัพท์ที่เปิด Google Maps ไว้ราวกับไม่แน่ใจว่าจะเชื่ออันไหน “ทรายยยย!” เขาโบกมือไกลๆ พอเห็นรถของหยกเลี้ยวเข้ามา เม็ดทรายกระโดดลงจากรถแล้ววิ่งไปกอด เพื่อนเก่าจากสมัยมัธยมที่ไม่ได้เจอกันนานมากแล้ว “ต๊ะขับมาจากในเมืองเองเลยเหรอ” “ก็บ้านอยู่นครฯ จะให้ทำไง” ต๊ะยิ้มแล้วเหลือบไปที่หาดข้างหน้า สีหน้าเปลี่ยนนิดหนึ่ง “แต่ตอนเห็นมันจากรถ เราก็งงว่าเกิดอะไรขึ้นแถวนี้” หลังจากที่เม็ดทรายแนะนำต๊ะ เพื่อนสนิทให้พี่หยกฟังแล้ว ก็ชวนกันเดินไปดูสิ่งหนึ่งริมทะเลด้วยกัน แนวรั้วไม้ที่ทอดยาวตลอดแนวชายหาดหน้าสตน อำเภอหัวไทร จังหวัดนครศรีธรรมราช ดูไม่เหมือนรั้วอีกต่อไป หลายช่วงเอียงล้มออกจากแนว บางต้นหักกลางลำ บางส่วนถูกถอนจนเหลือแต่รูโหว่ในทราย และตรงโคนแนวไม้มีกระสอบทรายเก่า ถุงบิ๊กแบ็กฉีกขาด และเศษวัสดุอะไรก็ไม่รู้กองระเกะระกะ “อะไรคือสิ่งที่พวกเราเห็นอยู่ตรงหน้าอ่ะ” ต๊ะถามตรงๆ “รั้วไม้ดักทรายครับ” เสียงตอบมาจากชายหนุ่มในเสื้อยืดโปโลสีน้ำเงินที่เดินเข้ามาพร้อมกระเป๋าสะพายและไม้วัด “มอสครับ กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ลงมาสำรวจพื้นที่ครับ” พี่หยกและเม็ดทรายสลับมองหน้ากัน แล้วยิ้ม “รั้วไม้ดักทรายเหรือครับ …. อืม… มันคืออะไร ยังไงอ่ะครับพี่” ต๊ะถามมอส น้ำเสียงอยากรู้จริงๆ ไม่ได้ถามเพื่อเถียง “หลักการคือมันเป็นโครงสร้างโปร่ง ให้น้ำผ่านได้บ้าง แต่ลดความเร็วลง ทรายก็จะตกทับถมสะสมอยู่หน้ารั้วและหลังรั้วค่อยๆเพิ่มขึ้น” มอสอธิบายพลางชี้ให้ดูโครงสร้างส่วนที่ยังยืนอยู่ “มันเหมาะกับช่วงที่คลื่นไม่แรงมาก […]

“โอ้โห น้ำมันใสมากเลยนะ ถ้าไม่รู้เรื่องอะไรเลย มาแล้วก็คงแค่คิดว่านี่คือหาดสวยๆหาดนึง” น้ำฝนพูดพลางมองออกไปที่ทะเลหน้ากำแพง เธอเพิ่งเคยลงพื้นที่นี้เป็นครั้งแรก ตาเป็นประกายแบบคนที่ยังไม่เคยเห็นสิ่งเหล่านี้ด้วยตาตัวเอง “นั่นแหล่ะปัญหาเลยฝน” เม็ดทรายตอบ “ช่วงปลอดมรสุมมันดูสงบทุกอย่าง แต่ร่องรอยมันยังอยู่” หาดท่าบอน อำเภอระโนด จังหวัดสงขลา เป็นชุมชนประมงริมชายฝั่งที่อยู่กับทะเลมาทั้งชีวิต และอยู่กับกำแพงกันคลื่นแนวตั้งของกรมเจ้าท่ามาหลายปีแล้วเช่นกัน กำแพงที่ตั้งใจจะปกป้องชุมชน แต่ผลลัพธ์ที่ได้กลับซับซ้อนกว่าที่คิด ชายสูงอายุคนหนึ่งเดินออกมาจากบ้านหลังกำแพง มือถือไม้กวาด หน้าตาคุ้นๆกับคนที่รู้ว่าต้องถูกถามคำถามเมื่อเห็นคนแปลกหน้าเดินมาถ่ายรูป “มาดูกำแพงเหรอ” เขาถาม น้ำเสียงไม่ได้เป็นมิตรไม่ได้เป็นศัตรู แค่เหนื่อย “ใช่ค่ะลุง” หยกตอบแทนทุกคน “ช่วงมรสุมที่ผ่านมาเป็นยังไงบ้างคะลุง” ซัน ชายสูงอายุผู้เกิดและโตริมทะเลแห่งนี้มามากกว่า 65 ปี วางไม้กวาดพิงกำแพง แล้วนั่งลงบนก้อนหินข้างๆ “ก็เหมือนเดิมทุกปีน่ะ คลื่นมันข้ามกำแพงเข้ามา น้ำท่วมในบ้าน เกลือมันกัดทุกอย่าง รถก็พัง เครื่องใช้ไฟฟ้าก็พัง ปีนี้ลุงต้องซื้อตู้เย็นใหม่อีกแล้ว” ลุงพูดพลางกวาดสายตาไปที่บ้านตัวเอง “ลุงก็เอากระสอบทรายมาวาง เอาไม้มากั้น แต่มันก็สู้คลื่นไม่ได้หรอก” น้ำฝนฟังอยู่เงียบๆแล้วถามขึ้น “แล้วลุงเคยร้องเรียนไปที่ไหนบ้างไหมครับ ว่ากำแพงมันทำให้บ้านเสียหาย” “ร้องไปก็มีคนมาดู มาถ่ายรูป แต่ก็ยังไม่มีอะไรเปลี่ยน” ลุงส่ายหัว “กำแพงมันก็ยังอยู่แบบนี้ คลื่นก็ยังข้ามอยู่แบบนี้” น้ำฝนหันมาที่เม็ดทรายเสียงเบาลง […]

“เฮ้ ทราย ดูสิ” น้ำฝนผู้ซื่งเพิ่งเสร็จจากการช่วยงานอาจารย์ที่มหาวิทยาลัย ตามมาสมทบกับทีมที่หาดมหาราช หยุดเดินกลางหาด แล้วชี้ลงไปที่ทรายใต้เท้า “มันมีสันนูนๆขึ้นมาเลยนะ อันนี้คืออะไร” เม็ดทรายก้มมองตามที่น้ำฝนชี้ แล้วยิ้ม “สันทราย ทรายที่คลื่นพัดพามาสะสมจนนูนขึ้นมาเป็นสัน มันเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติเลย ไม่มีใครมาถมไม่มีใครมาวาง” ทั้งสามคนยืนอยู่บนหาดมหาราช ตำบลจะทิ้งพระ อำเภอสทิงพระ จังหวัดสงขลา ในวันที่แดดออกหลังมรสุมเพิ่งสงบ เจ้าหน้าที่จากสำนักงานทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งที่ 5 เพิ่งเดินสำรวจผ่านมาไม่นาน เม็ดทรายสังเกตเห็นพวกเขาถ่ายรูปและจดบันทึกอย่างละเอียด “เค้ามาทำอะไรอ่ะ” หยกถามน้อง “สำรวจสถานภาพชายฝั่งหลังมรสุม เป็นงานประจำของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง เพื่อเก็บข้อมูลทำรายงานสภาพชายฝั่งทะเลประจำปี” ฝนตอบ “ที่นี่น่าสนใจมากเลยพี่ เพราะตอนมรสุมที่ผ่านมา คลื่นพัดเอาทรายออกไปมากเหมือนกัน ฝนมาทำกิจกรรมเก็บขยะกับน้องๆในค่ายพอดี แต่พอมรสุมหมด ทรายมันกลับมาเอง” “กลับมาได้ไงอ่ะ” “มันเป็นกระบวนการปรับสมดุลของชายฝั่ง ช่วงมรสุมคลื่นแรง ทรายถูกพัดออกไปสะสมอยู่ในน้ำ พอพ้นมรสุม คลื่นเล็กลง มันก็ค่อยๆพัดทรายกลับเข้ามาที่หาดใหม่ หาดที่มีสุขภาพดีจะทำแบบนี้ได้เองตามฤดูกาล” เม็ดทรายพูดพลางกางมือวัดระยะสายตาไปตามแนวหาด “ที่นี่หาดกว้างขึ้นมาประมาณสิบถึงสิบห้าเมตรเลยนะเทียบกับช่วงมรสุม” “สิบห้าเมตรเองรึ ดูกว้างกว่านั้นนะ” หยกเดินออกไปยืนที่แนวน้ำแล้วหันกลับมา “แล้วโครงสร้างที่เห็นอยู่ตรงนั้นล่ะ มีผลอะไรไหม” เม็ดทรายมองไปตามที่หยกชี้ มีโครงสร้างป้องกันชายฝั่งตั้งอยู่ในพื้นที่ ก่อสร้างมาก่อนหน้านี้แล้วสองระยะ “ที่น่าสนใจคือหาดด้านหน้าโครงสร้างทั้งสองระยะ […]

จากชิงโค ทั้งสองคนขับรถต่อขึ้นเหนืออีกไม่ไกล มาจอดริมถนนข้างหาดม่วงงาม อำเภอสิงหนคร จังหวัดสงขลา เม็ดทรายก้าวลงจากรถแล้วหยุดนิ่ง “พี่… หาดมันสวยนะ” ไม่ได้พูดเพื่อชม แต่พูดด้วยความแปลกใจ หลังจากที่สายตาเพิ่งผ่านภาพกำแพงและซากทางจักรยานที่ชิงโคมาหยกๆ การได้เห็นหาดทรายโล่งกว้างที่ยังคงเป็นหาดอยู่จริงๆ รู้สึกแปลกตาไปเลย “ดีใจที่ยังสวยอยู่นะ” หยกพูดพลางเดินลงไปที่หาด “แต่เดี๋ยวก่อน ที่นี่ไม่ใช่ที่ที่เค้าจะสร้างกำแพงใช่ป่ะ” “ใช่เลยพี่ เฟสแรก ระยะ 1.71 กิโลเมตร งบ 138 ล้านบาท ตั้งแต่ปี 2563 แล้ว” เม็ดทรายตอบ “แต่ยังสร้างไม่ได้ เพราะชาวบ้านต่อต้านมาตลอด มีการฟ้องร้องคดีต่อศาลปกครอง จนถึงตอนนี้ชาวบ้านชนะคดีแล้ว ยกเลิกการก่อสร้างไปแล้ว ถ้าเจ้าฝนมาคงได้มีข้อมูลมาแชร์กันมากกว่านี้” ขณะที่ทั้งสองยืนคุยกันอยู่ ก็มีหญิงวัยกลางคนสองคนเดินออกมาจากร้านน้ำปั่นริมหาด มีไม้วัดและโทรศัพท์ในมือ “มาสำรวจอะไรกันเหรอคะ” เธอทักขึ้นก่อน เสียงเป็นกันเอง “เดินดูชายหาดเฉยๆค่ะพี่” เม็ดทรายตอบ “แล้วพวกพี่มาสำรวจอะไรเหรอคะ เห็นมีไม้อะไรมาด้วย” “มาวัดหาดน่ะ” เธอพูดเรียบๆ ราวกับเป็นเรื่องปกติธรรมดา “ทำมาหลายปีแล้ว ทุกเดือนเลย” เม็ดทรายตาโต “พวกพี่ใช้ระบบ BMON กันเหรอคะ” บุ๋มและแอลยิ้มพร้อมกัน […]