พื้นที่ชุ่มน้ำ (Wetland) กับ การลดภัยพิบัติ

พื้นที่ชุ่มน้ำ (Wetland) หมายถึงพื้นที่ที่มีน้ำท่วมขังหรือมีความชื้นสูงเป็นระยะเวลานานพอที่จะส่งผลต่อสภาพแวดล้อมทางกายภาพ ดิน และพืชพรรณในพื้นที่นั้น โดยพื้นที่ชุ่มน้ำสามารถเป็นได้ทั้งแหล่งน้ำจืด น้ำเค็ม หรือแหล่งน้ำกร่อย และมีบทบาทสำคัญต่อระบบนิเวศ ข้อมูลเกี่ยวกับพื้นที่ชุ่มน้ำของโลกมีความแตกต่างกันเล็กน้อยตามแหล่งข้อมูล ตามรายงานขององค์การกองทุนสัตว์ป่าโลกสากล (WWF) คาดการณ์ว่าโลกมีพื้นที่ชุ่มน้ำระหว่าง 8.3 – 10.2 ล้านตารางกิโลเมตร คิดเป็นสัดส่วนเพียงร้อยละ 1.6-2.0 ของพื้นที่โลก ส่วนประเทศไทยมีพื้นที่ชุ่มน้ำอย่างน้อย 36,616.16 ตารางกิโลเมตร หรือ 22,885,100 ไร่ หรือคิดเป็นร้อยละ 7.5 ของพื้นที่ประเทศไทย แบ่งเป็นพื้นที่น้ำจืดร้อยละ 44.8 และเป็นพื้นที่น้ำเค็มร้อยละ 55.2 ได้แก่ 1. พรุควนขี้เสี้ยน ในเขตห้ามล่าสัตว์ป่าทะเลน้อย จ.พัทลุง เนื้อที่ 3,085 ไร่ 2. เขตห้ามล่าสัตว์ป่าบึงโขงหลง จ.บึงกาฬ เนื้อที่ 13,837.5 ไร่ 3. ดอนหอยหลอด จ.สมุทรสงคราม เนื้อที่ 546,875 ไร่ 4. ปากแม่น้ำกระบี่ จ.กระบี่ […]

Beachlover

March 19, 2025

พื้นที่ชุ่มน้ำและปากแม่น้ำชายฝั่ง

พื้นที่ชุ่มน้ำชายฝั่ง (Coastal wetlands) คือพื้นที่เปลี่ยนผ่านระหว่างแผ่นดินแห้งและแหล่งน้ำเปิด ที่มีน้ำจืด น้ำกร่อย หรือน้ำเค็มท่วมขัง ทั้งแบบถาวรหรือตามฤดูกาล พื้นที่เหล่านี้เป็นที่อยู่อาศัยของพืชและสัตว์หลากหลายชนิด ที่มีการปรับตัวให้เข้ากับสภาพดินที่เปียกชื้น ประเภทของน้ำ และระดับของน้ำท่วมขัง ประเภทของพื้นที่ชุ่มน้ำชายฝั่ง ได้แก่ ปากแม่น้ำ (Estuary) เกิดขึ้นบริเวณที่ลุ่มน้ำบรรจบกับมหาสมุทร ทำให้น้ำจืดจากแผ่นดินและน้ำเค็มจากมหาสมุทรไหลมาพบกัน เกิดเป็นระบบนิเวศน์ที่มีพลวัตจากการไหลมาบรรจบกันของกระแสน้ำในแม่น้ำและกระแสน้ำขึ้นน้ำลงของมหาสมุทร ภูมิภาคเหล่านี้อุดมไปด้วยแหล่งอาหารและเป็นที่พักพิงของสิ่งมีชีวิตหลากหลายชนิด รวมถึงมนุษย์ อย่างไรก็ตาม ปากแม่น้ำต้องเผชิญกับปัญหาต่างๆ ที่ส่งผลกระทบต่อประสิทธิภาพการทำงานของระบบนิเวศ ปัญหาเหล่านี้ส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับลุ่มน้ำที่เป็นแหล่งน้ำจืดจากแผ่นดินใหญ่ ได้แก่ พื้นที่ชุ่มน้ำชายฝั่งและปากแม่น้ำมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งต่อระบบนิเวศและเศรษฐกิจของประเทศ ไม่เพียงแต่เป็นที่ตั้งของเมืองใหญ่ๆ และชุมชนชายฝั่งมากมาย แต่ยังทำหน้าที่เป็นเสมือน “ไต” ของชายฝั่ง คอยกรองของเสียและสารพิษต่างๆ ช่วยรักษาสมดุลของระบบนิเวศชายฝั่ง และส่งเสริมคุณภาพชีวิตของผู้คน ลองนึกภาพพื้นที่ชุ่มน้ำชายฝั่งเป็นด่านหน้า คอยปกป้องชุมชนจากภัยธรรมชาติ รากของพืชในพื้นที่ชุ่มน้ำช่วยยึดเกาะดิน ลดแรงปะทะของคลื่นและกระแสน้ำ ช่วยลดความเสียหายจากพายุและน้ำท่วม ขณะเดียวกัน ปากแม่น้ำก็เป็นแหล่งรวมความหลากหลายทางชีวภาพ เป็นทั้งแหล่งอาหาร ที่หลบภัย และแหล่งอนุบาลสัตว์น้ำ มีส่วนสำคัญต่ออุตสาหกรรมประมง นอกจากนี้ พื้นที่ชุ่มน้ำชายฝั่งยังทำหน้าที่เป็น “ฟองน้ำธรรมชาติ” ช่วยดูดซับน้ำฝน ลดความเสี่ยงจากน้ำท่วม และช่วยควบคุมปริมาณน้ำ ในขณะที่ปากแม่น้ำเป็นแหล่งพักพิงของสัตว์นานาชนิด ไม่ว่าจะเป็นนกน้ำ ปลา หอย […]

Beachlover

November 11, 2024

มาตรการแก้ไขการกัดเซาะชายฝั่งโดยใช้ธรรมชาติเป็นฐาน

Beach Lover ได้เคยนำเสนอแนวคิดเรื่อง การแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งโดยใช้ธรรมชาติเป็นฐาน (Nature-based solutions for coastal erosion) ไปแล้วในอดีต ติดตามได้จากโพส https://beachlover.net/nature-based-solutions/ ครั้งนี้ขอลงรายละเอียดด้านมาตรการที่ใช้เพื่อความเข้าใจที่มากขึ้น การกัดเซาะชายฝั่งเป็นปัญหาที่สำคัญในหลายพื้นที่ทั่วโลก ซึ่งมีผลกระทบต่อทั้งสิ่งแวดล้อมและชุมชนที่อาศัยอยู่ใกล้ชายฝั่ง การใช้ “ธรรมชาติเป็นฐาน” ในการแก้ไขปัญหานี้ได้รับความสนใจมากขึ้น เนื่องจากวิธีการเหล่านี้ไม่เพียงแต่ลดการกัดเซาะ แต่ยังช่วยเสริมสร้างความหลากหลายทางชีวภาพและให้ประโยชน์อื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง การแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งโดยใช้ธรรมชาติเป็นฐาน (Nature-based solutions for coastal erosion) คือการใช้ประโยชน์จากระบบนิเวศทางธรรมชาติ หรือการเลียนแบบกระบวนการทางธรรมชาติ เพื่อลดผลกระทบจากการกัดเซาะชายฝั่ง วิธีการนี้มุ่งเน้นการฟื้นฟูและอนุรักษ์ระบบนิเวศชายฝั่ง เช่น ป่าชายเลน หญ้าทะเล แนวปะการัง และเนินทราย ซึ่งเป็นแนวป้องกันตามธรรมชาติที่มีประสิทธิภาพ ช่วยลดความรุนแรงของคลื่นและกระแสน้ำ รวมถึงช่วยดักจับตะกอน ซึ่งเป็นการเสริมความแข็งแรงให้กับชายฝั่งอย่างยั่งยืน การแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งโดยใช้ธรรมชาติเป็นฐาน (Nature-based solutions for coastal erosion) เป็นแนวทางที่ได้รับความสนใจมากขึ้นในการปกป้องและฟื้นฟูชายฝั่งที่ถูกกัดเซาะ แทนที่จะใช้โครงสร้างแข็ง เช่น เขื่อนกันคลื่นหรือกำแพงกั้นทะเล วิธีนี้จะเน้นการฟื้นฟูหรือเสริมสร้างระบบนิเวศธรรมชาติที่มีอยู่ เพื่อให้ช่วยลดแรงคลื่นและการกัดเซาะชายฝั่งโดยธรรมชาติ แนวทางการแก้ไขโดยใช้ธรรมชาติเป็นฐาน ตัวอย่างการประยุกต์ใช้ในประเทศไทย ตัวอย่างการประยุกต์ใช้ในต่างประเทศ การใช้ธรรมชาติเป็นฐานเพื่อแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งไม่เพียงแต่ช่วยป้องกันชายฝั่งเท่านั้น แต่ยังช่วยเสริมสร้างระบบนิเวศและความหลากหลายทางชีวภาพอีกด้วย

Beachlover

October 23, 2024