ความแตกต่างระหว่าง “แผนที่ความเสี่ยง” และ”แผนที่ความเปราะบาง” ต่อการกัดเซาะชายฝั่งทะเล

การกัดเซาะชายฝั่งเป็นปัญหาสิ่งแวดล้อมที่สำคัญซึ่งส่งผลกระทบต่อหลายภูมิภาคทั่วโลก ก่อให้เกิดการสูญเสียพื้นที่ดิน สิ่งปลูกสร้าง และระบบนิเวศ เพื่อรับมือกับปัญหานี้ นักวิจัยและผู้กำหนดนโยบายได้นำเครื่องมือในการทำแผนที่หลากหลายรูปแบบมาใช้ ซึ่งรวมถึงแผนที่ความเสี่ยง (Risk Map) และแผนที่ความเปราะบาง (Vulnerability Map) แม้ว่าแผนที่ทั้งสองประเภทนี้จะมีความคล้ายคลึงกันในบางประการ แต่ก็มีวัตถุประสงค์ที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน และใช้วิธีการพัฒนาแผนที่ที่แตกต่างกัน บทความนี้จะอธิบายความแตกต่างระหว่างแผนที่ความเสี่ยงและแผนที่ความเปราะบางในบริบทของการกัดเซาะชายฝั่ง โดยเน้นในประเด็นเรื่อง วัตถุประสงค์และการประยุกต์ใช้ วิธีการและแหล่งข้อมูล พื้นที่และบริบททางสิ่งแวดล้อม วัตถุประสงค์และการประยุกต์ใช้ แผนที่ความเสี่ยง (Risk Maps) แผนที่ความเสี่ยงถูกออกแบบมาเพื่อระบุพื้นที่ที่การกัดเซาะชายฝั่งก่อให้เกิดภัยคุกคามอย่างมีนัยสำคัญต่อทั้งสิ่งแวดล้อมและกิจกรรมของมนุษย์ แผนที่ประเภทนี้ผสานองค์ประกอบของ อันตราย (hazard) และ ความเปราะบาง (vulnerability) เข้าด้วยกัน เพื่อให้เข้าใจผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากการกัดเซาะชายฝั่งอย่างครอบคลุม วัตถุประสงค์หลักของแผนที่ความเสี่ยงคือ: การจัดลำดับความสำคัญของพื้นที่ที่ควรได้รับการแก้ไขก่อน, การกำหนดแนวทางจัดการชายฝั่ง, การจัดสรรทรัพยากรให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด แผนที่ความเปราะบาง (Vulnerability Maps) ในทางกลับกัน แผนที่ความเปราะบางจะมุ่งเน้นเฉพาะเรื่อง ความอ่อนไหวของพื้นที่ชายฝั่ง ต่อการกัดเซาะ โดยจะประเมินลักษณะเฉพาะของแนวชายฝั่งและพื้นที่โดยรอบที่ทำให้มีแนวโน้มเกิดความเสียหายจากการกัดเซาะ แผนที่ความเปราะบางมักใช้เพื่อ: ระบุพื้นที่ที่มีแนวโน้มเปราะบางต่อการกัดเซาะ ไม่ว่าจะมาจากปัจจัยธรรมชาติหรือกิจกรรมของมนุษย์ โดยเน้นที่ “ศักยภาพของพื้นที่” ในการรับผลกระทบ มากกว่าการเกิดภัยทันที วิธีการและแหล่งข้อมูล แผนที่ความเสี่ยง (Risk Maps) การพัฒนาแผนที่ความเสี่ยงโดยทั่วไปจะประกอบด้วยกระบวนการประเมิน อันตราย (hazard) และ ความเปราะบาง (vulnerability) ร่วมกัน โดยการประเมินอันตรายมุ่งเน้นไปที่ ความน่าจะเป็นและความรุนแรง ของเหตุการณ์กัดเซาะ เช่น คลื่นพายุซัดฝั่ง […]

Beachlover

May 21, 2025

พาชมหาดทองหลาง เกาะล้าน ชลบุรี

หาดทองหลางเป็นชายหาดขนาดเล็กที่ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของเกาะล้าน หรือทางตอนเหนือของหาดตาแหวนซึ่งเป็นหาดที่มีชื่อเสียงที่สุดบนเกาะล้าน จังหวัดชลบุรี มีความยาวประมาณ 150 เมตร  แม้จะมีขนาดเล็ก แต่หาดนี้มีความเงียบสงบและเป็นส่วนตัว เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการหลีกหนีความวุ่นวาย น้ำทะเลที่หาดทองหลางมีความใสจนสามารถมองเห็นพื้นทะเลและฝูงปลาเล็ก ๆ ได้อย่างชัดเจน บริเวณปลายหาดที่เชื่อมกับหาดตาแหวนมีแนวปะการังน้ำตื้นที่สวยงาม เหมาะสำหรับการดำน้ำตื้น (https://th.trip.com) ฺBeach Lover ลงพื้นที่สำรวจชายหาดแห่งนี้ช่วงน้ำลงพอดี จึงพบโขดหินขนาดเล็กกระจายเกือบตลอดทั้งแนวชายหาด ซึ่งหากมาช่วงน้ำขึ้น กองหินทั้งหมดนี้จะจมอยู่ใต้น้ำ รวมถึงพบว่ามีกระสอบทรายวางเป็นแนวตั้งฉากกับชายฝั่งอยู่สองแนว คาดเดาว่าผู้ประกอบการน่าจะนำมาวางไว้เพื่อความสะดวกในการนำเรือขึ้นและลง พบร่องรอยของความพยายามเพื่อการป้องกันการกัดเซาะบริเวณพื้นที่ด้านหลังร่มเตียงผ้าใบหรือทางเดินเท้าริมทะเล ทั้งกระสอบทรายขนาดเล็กและกล่องกระชุหิน โดยพบการหลุดล่อนของพื้นคอนกรีตบล็อกในบางตำแหน่ง เมื่อสืบค้นข้อมูลผ่านช่องทางต่างๆไม่พบว่ามีข่าวหรือเรื่องราวเกี่ยวกับการกัดเซาะพื้นที่นี้แต่อย่างใด

Beachlover

May 19, 2025

สำรวจหาดม่วงงาม สงขลา

ที่มา: https://www.facebook.com/DMCRTH วันที่ 15 พฤษภาคม 2568 กองอนุรักษ์ทรัพยากรชายฝั่ง โดยส่วนวิศวกรรมและฟื้นฟูชายฝั่ง ได้ลงพื้นที่สำรวจและติดตามผลกระทบจากโครงสร้างกำแพงป้องกันคลื่นริมชายฝั่ง ณ หาดม่วงงาม อ.สิงหนคร จ.สงขลา ทีมสำรวจได้เก็บข้อมูลสัณฐานชายฝั่ง (Beach Profile) โดยใช้เทคโนโลยี GNSS แบบ RTK ครอบคลุมแนวชายฝั่งยาวประมาณ 2 กิโลเมตร แบ่งจุดสำรวจเป็น 12 แนว เมื่อเปรียบเทียบกับการสำรวจเมื่อเดือนมีนาคม 2568 พบว่าปริมาณตะกอนทรายเพิ่มขึ้นตลอดแนวชายหาด ความลาดชันของชายหาดลดลง มีพืชพรรณอย่างผักบุ้งทะเลเริ่มเจริญเติบโตคลุมเนินทราย พื้นที่ร้านอาหารด้านทิศเหนือของหาด ได้รื้อถอนกระสอบทรายแล้ว หลังมีการสะสมตัวของตะกอนทรายในบริเวณดังกล่าว ข้อมูลทั้งหมดนี้จะถูกนำไปใช้ในการวิเคราะห์และประเมินผลกระทบของโครงสร้างป้องกันการกัดเซาะชายฝั่ง เพื่อวางแผนฟื้นฟูและอนุรักษ์ชายฝั่งอย่างยั่งยืนต่อไป

Beachlover

May 15, 2025

กำแพงกันคลื่น The Cop เสร็จสมบูรณ์แล้ว

กำแพงกันคลื่นแบบขั้นบันไดบริเวณชายหาดแห่งนี้เกิดจากการหารือระหว่าง สำนักงานตำรวจแห่งชาติ และกรมโยธาธิการและผังเมืองเมื่อปี 2562 (ตามอ่านได้จาก https://mgronline.com/local/detail/9620000020260) มาแล้วเสร็จสมบูรณ์ในปี 2567 นี้เอง กำแพงกันคลื่นแบบขั้นบันไดบริเวณศูนย์ฝึกอบรมพัฒนาบุคลากรและสวัสดิการ สำนักงานตำรวจแห่งชาติ (The Cop) และพื้นที่ต่อเนื่อง ตำบลบางละมุง อำเภอบางละมุง จังหวัดชลบุรี นี้แบ่งเป็นสองระยะ รวมระยะทางตามแนวชายฝั่ง 987 เมตร ใช้งบประมาณรวม 101,840,600 ล้านบาท แม้จะเซ็นสัญญาจ้างไปแล้ว (ระยะที่สอง) ตั้งแต่ปี 2564 และสิ้นสุดสัญญาไปเมื่อกลางปี 2566 แต่เมื่อครั้ง Beach Lover ลงมาสำรวจหาดแห่งนี้ช่วงกลางปี 2567 พบว่ายังอยู่ระหว่างการก่อสร้าง Beach Lover มีโอกาสกลับมาสำรวจหาดแถบนี้อีกครั้ง พบว่ากำแพงกันคลื่นแบบขั้นบันไดเสร็จสมบูรณ์แล้วทั้งหมด พร้อมทางเดินบนสันกำแพงตลอดทั้งแนวระยะทาง 987 เมตร ช่วงเวลาที่เดินสำรวจนั้นเป็นช่วงระดับน้ำลงต่ำสุดในช่วงน้ำเกิด (ระดับน้ำลงต่ำมากกว่าปกติ) พอดี จึงเผยให้เห็นชายหาดด้านหน้าอย่างชัดเจน พบว่าหาดส่วนบนที่ประชิดกับฐานกำแพงเป็นหาดทราย คาดว่าเป็นทรายประเภทเดียวกันกับหาดที่อยู่ใต้ฐานกำแพง (กำแพงสร้างทับลงบนหาดทราย) ส่วนถัดไปเป็นโคลนเลนพร้อมสิ่งปฏิกูลเป็นบริเวณกว้าง

Beachlover

May 12, 2025

ติดตามการสะสมตัวของมวลทราย แนวรั้วไม้ดักทรายหาดปากเมง

ที่มา: https://www.facebook.com/mnperc3 วันที่ 7 พฤษภาคม 2568 ศูนย์ศึกษาและวิจัยอุทยานแห่งชาติทางทะเลที่ 3 (ตรัง) และนักศึกษาฝึกงาน สำรวจติดตามเก็บข้อมูลการสะสมตัวของมวลทรายและติดตามการเจริญเติบโตของสังคมพืชป่าชายหาด บริเวณแนวรั้วไม้ดักทรายหาดปากเมง อุทยานแห่งชาติหาดเจ้าไหม จังหวัดตรัง ประจำเดือน พฤษภาคม แนวรั้วไม้ดักทราย 2 รูปแบบ ได้แก่ แนวตรง และแนวซิกแซก เบื้องต้นพบว่า มีการสะสมตัวของมวลทรายเฉลี่ย 6.3 และ 31.7 เซนติเมตร ตามลำดับ ซึ่งมีทรายเข้ามาสะสมมากขึ้นเมื่อเทียบกับเดือนที่ผ่านมา และพบพันธุ์ไม้ทั้งหมด 11 ชนิด จำนวน 59 ต้น มีพันธุ์ไม้เด่นที่พบคือ ต้นเตยทะเล (Pandanus odoratissimus L.f.) จำนวน 17 ต้น รองลงมาคือ ต้นปอทะเล (Hibiscus tiliaceus L.) จำนวน 13 ต้น และต้นหูกวาง (Terminalia catappa […]

Beachlover

May 8, 2025

งานปักไม้สน หน้าสตน นครศรีธรรมราช

การปักไม้ลงบนหาดทรายเพื่อแก้ปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งนั้น ได้ถูกใช้เป็นหนึ่งในมาตรการ Nature-based solution ในบางพื้นที่ โดยทั่วไปจะใช้ไม้สน ไม้เนื้อแข็ง หรืออาจเป็นไม้ไผ่ โดยการปักเป็นแนวหรือรั้วเพื่อชะลอการเคลื่อนที่ของทราย ลดแรงของคลื่นที่กระทบชายฝั่ง และช่วยสร้างสันทรายใหม่ ซึ่งมีผลในการป้องกันการกัดเซาะทางธรรมชาติ ฺBeach Lover ได้เคยพาชมโครงการที่ใช้ไม้ปักลงบนชายหาดเพื่อแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งไปแล้วหลายแห่ง ติดตามได้จากโพสเก่าๆ ครั้งนี้ขอพาชมงานปักไม้บริเวณหาด ต.หน้าสตน อ.หัวไทร จ.นครศรีธรรมราช ช่วงหมดมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือไประยะหนึ่งแล้ว พบว่างานปักไม้ที่นี่ใช้ไม้สนเป็นหลัก สังเกตจาก Layout การปักแบบซิกแซกของงานคาดว่าน่าจะมีวัตถุประสงค์เพื่อบรรเทาผลกระทบจากโครงสร้างกำแพงกันคลื่นแบบหินเรียงทางทิศใต้ เนื่องจากทิศทางการเคลื่อนที่ของตะกอนชายฝั่งบริเวณนี้เคลื่อนไปทางเหนือ จึงทำการปักไม้ไว้ทางทิศเหนือของโครงสร้าง พบว่ามีการปักไม้ไว้สองแนว แนวนอกสุดนั้นไม้ได้หักขาดคอไปหมดแล้วจนเหลือแต่ตอที่หลงเหลือความสูงประมาณ 30 เซนติเมตร ส่วนด้านในยังคงเหลือสภาพอยู่บ้าง มีความสูงของปลายไม้เหนือระดับทะเลปานกลาง (MSL) ประมาณ 1 เมตร ส่วนโคนไม้พบว่าอยู่ต่ำกว่าระดับทะเลปานกลางประมาณ 10 เซนติเมตร เมื่อวิเคราะห์ข้อมูลรูปตัดชายหาด (Beach porfile) พบว่า ไม้ที่ปักไว้ทั้งสองแนวจมอยู่ใต้น้ำบางส่วนเมื่อระดับน้ำทะเลขึ้น และโผล่พ้นน้ำเกือบทั้งหมดเมื่อระดับน้ำทะเลลด (ขึ้นกับฤดูกาล) สังเกตได้จากส่วนโคนของไม้ที่อยู่ในตำแหน่งติดลบ หรือต่ำกว่าระดับทะเลปานกลางเล็กน้อยในกราฟรูปตัดชายหาด ฺทั้งนี้ Beach Lover ไม่แน่ใจว่า งานปักไม้ทั้งสองแนวนี้เป็นของหน่วยงานใดเนื่องจากไม่พบป้ายระบุรายละเอียดของงาน

Beachlover

May 7, 2025

ภาพรวมการกัดเซาะชายหาดทรายทั่วโลก

บทความภาษาไทยนี้แปลมาจากบางส่วนของบทความวิจัยเต็มของ TUDelft ในปี 2018 ซึ่ง Beach Lover เห็นว่าเป็นผลงานที่น่าสนใจ ที่กล่าวถึงภาพรวมของสถานการณ์การเปลี่ยนแปลงชายฝั่งทะเลทั่วโลก ผู้สนใจสามารถติดตามอ่านฉบับเต็มได้จาก Luijendijk, A., Hagenaars, G., Ranasinghe, R., Baart, F., Donchyts, G., & Aarninkhof, S. (2018). The State of the World’s Beaches. Scientific Reports, 8(1), [6641 ]. https://doi.org/10.1038/s41598-018-24630-6 ************* ปรากฏการณ์การกัดเซาะชายหาดทรายเริ่มเป็นที่สังเกตอย่างชัดเจนตั้งแต่ช่วงทศวรรษ 1980 หลังจากการศึกษาของกลุ่มนักวิจัยจาก International Geographical Union (ระหว่างปี 1972–1976) และคณะกรรมาธิการว่าด้วยสิ่งแวดล้อมชายฝั่ง (1976–1984) ซึ่งรวบรวมข้อมูลจากผู้เข้าร่วมประมาณ 200 คนจาก 127 ประเทศทั่วโลก ผลการสำรวจในครั้งนั้นระบุว่า ประมาณ 70% ของชายหาดทรายทั่วโลกกำลังถูกกัดเซาะ, […]

Beachlover

May 6, 2025

สำรวจชายฝั่งเกาะลันตา ตรวจพบโครงสร้างป้องกันกัดเซาะชำรุด

ที่มา: https://www.facebook.com/DMCRTH วันที่ 1 พฤษภาคม 2568 สำนักงานทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งที่ 10 (สทช.10) โดยส่วนอนุรักษ์ทรัพยากรชายฝั่ง ร่วมกับศูนย์อนุรักษ์ทรัพยากรป่าชายเลนที่ 19 (ลันตา กระบี่) ลงพื้นที่ ต.เกาะลันตาใหญ่ อ.เกาะลันตา จ.กระบี่ สำรวจและเก็บข้อมูลการเปลี่ยนแปลงชายฝั่งใน 2 พื้นที่หลัก ได้แก่: 1. หาดคลองโตป : พบปัญหาการกัดเซาะชายฝั่ง และโครงสร้างป้องกันกัดเซาะที่ชำรุดยาวประมาณ 300 เมตร 2. หาดคลองหิน : พบการก่อสร้างเขื่อนหินทิ้งคลุมตาข่ายเหล็ก ความยาวประมาณ 500 เมตร นอกจากนี้ คณะเจ้าหน้าที่ได้เข้าพบนายฉัตรชัย พวงมณี ผอ.กองช่าง อบต.เกาะลันตาใหญ่ เพื่อหารือข้อมูลปัญหาการกัดเซาะ พร้อมติดตามพื้นที่หาดคลองโขง ต.ศาลาด่าน ที่อยู่ระหว่างกระบวนการออกกฎกระทรวงตามมาตรา 21 ซึ่งพบว่า เป็นหาดทรายที่ยังคงมีสมดุลการเคลื่อนตัวตามธรรมชาติ

Beachlover

May 1, 2025

กรมทะเลชายฝั่ง ตรวจสอบประสิทธิภาพการป้องกันชายฝั่ง จ.นครศรีธรรมราช

ที่มา: https://www.facebook.com/DMCRTH วันที่ 30 เมษายน 2568 สทช.5 โดยนายศุภใจ เกตุแก้ว ผอ.ส่วนอนุรักษ์ทรัพยากรชายฝั่ง พร้อมเจ้าหน้าที่ สอช. ร่วมนำเจ้าหน้าที่สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินภูมิภาคที่ 13 (จังหวัดสุราษฎร์ธานี) ลงพื้นที่เพื่อตรวจสอบผลสัมฤทธิ์และประสิทธิภาพการดำเนินงานการป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ในพื้นที่โครงการลดผลกระทบการกัดเซาะชายฝั่งทะเล โดยการติดตั้งรั้วดักทราย (Sand fence) บริเวณชายหาดหน้าสตน ต.หน้าสตน อ.หัวไทร จ.นครศรีธรรมราช นอกจากนั้นยังได้ติดตามโครงการงานก่อสร้างปรับปรุงประสิทธิภาพกำแพงป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งบริเวณหมู่ 2 และ ม.3 ต.ท่าบอน อ.ระโนด จ.สงขลา ที่ดำเนินการโดยกรมเจ้าท่าอีกด้วย

Beachlover

May 1, 2025

สำรวจความเสียหายของโครงสร้างป้องกันชายฝั่ง เกาะพีพี หลังพังยับเยินมากว่า 10 เดือน

ตามที่สื่อหลายสำนัก รายงานข่าวเมื่อปลายเดือนกรกฎาคมของปีที่ผ่านมาถึงความเสียหายของกำแพงกันคลื่นและทางเดินสาธารณะบนเกาะพีพี จ.กระบี่ เป็นต้นว่า (Click ที่ชื่อหัวข้อข่าว เพื่อนำไปสู่บทความเฉพาะเต็ม) ทะเลคลั่งที่เกาะพีพี คลื่นลมหัวนอน 3 เมตร ซัดเขื่อนพังกว่า 100 เมตร ระทึก! เกาะพีพีคลื่นรุนแรงซัดฝั่ง ทำเขื่อนกั้นบริเวณหน้าโรงพยาบาลเกาะพีพี พังเสียหาย เกาะพีพีระทึก คลื่นลมแรงซัดชายฝั่ง เขื่อนกั้นน้ำหน้า รพ.เกาะพีพี พังเสียหาย คลื่นซัดฝั่งรุนแรง ทำให้เขื่อนกั้นบริเวณหน้าโรงพยาบาลเกาะพีพี พังเสียหาย ส.ส.ภูมิใจไทย จี้รัฐบาล เร่งใช้งบ 67 แก้ปัญหาเขื่อนท่าเทียบเรือเกาะพีพีพังถล่ม หน่วยงานลงพื้นที่สำรวจประเมินความเสียหายแนวเขื่อนหน้าเกาะพีพี จ.กระบี่ ถูกคลื่นพัดพังเสียหาย Beach Lover ได้ลงพื้นที่สำรวจความเสียหายของโครงสร้างตามข่าวนี้ ตลอดทั้งแนวกว่า 300 เมตร บริเวณทิศตะวันตกของอ่าวต้นไทร ในวันที่ 9 สิงหาคม 2567 มีสภาพทั่วไปตาม Post https://beachlover.net/erosion-tonsai-pp-aug24/ โดยหลังจากนั้น หน่วยงานที่รับผิดชอบทั้งท้องถิ่น กรมโยธาธิการและผังเมือง กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง รวมถึงบริษัทที่ปรึกษาได้ลงพื้นที่ตรวจสอบกันหลายรอบ นำมาซึ่งการตั้งงบประมาณเพื่อแก้ไขปัญหาทั้งระยะสั้นและระยะยาว ปลายเดือนเมษายน 2568 Beach […]

Beachlover

April 30, 2025
1 … 8 9 10 … 46