กัดเซาะชายฝั่ง

บทความเป็น Original content หากนำบางส่วนของบทความไปใช้ประโยชน์ กรุณาอ้างอิงด้วย “ภัยพิบัติอื่นเมื่อเหตุการณ์สงบลง เรายังคงเหลือผืนแผ่นดิน แต่ภัยจากการกัดเซาะชายฝั่งเมื่อผ่านพ้นไป เรามิอาจคาดเดาได้ว่าแผ่นดินจะกลับคืนมาเหมือนดังเดิมได้หรือไม่ และเมื่อไหร่” ชายฝั่งทะเลตลอดแนว 3,151 กิโลเมตร ของประเทศไทยใน 23 จังหวัด กำลังตกอยู่ในสภาวะที่ถูกคุกคามทั้งจากธรรมชาติและด้วยน้ำมือของมนุษย์เอง “กัดเซาะชายฝั่ง” ภัยนี้กำลังค่อยๆกลืนกินผืนแผ่นดินที่มนุษย์ใช้ประโยชน์ร่วมกันมาอย่างยาวนาน บางสถานการณ์นั้นอาจพบเห็นผลกระทบทีละน้อยแต่บ่อยครั้ง หรือในบางสถานการณ์ก็อาจสร้างความเสียหายอย่างฉับพลันในวงกว้าง อันที่จริง “กัดเซาะชายฝั่ง” มิได้เพิ่งเกิดขึ้นในช่วงไม่กี่ปีมานี้ แต่เป็นปรากฏการณ์ธรรมชาติที่ดำรงอยู่เรื่อยมาอย่างยาวนาน แต่ที่เราเพิ่งรู้สึกว่าเริ่มส่งผลกระทบต่อการใช้ประโยชน์บนพื้นที่ชายฝั่งทะเลของมนุษย์ ก็เพราะการเจริญเติบโตของเมืองส่งผลให้เกิดการพัฒนาของพื้นที่ริมชายฝั่งทะเลมากยิ่งขึ้นกว่าในอดีต เราจึงสังเกตเห็นว่าภัยจากการกัดเซาะชายฝั่งนั้นเขยิบเข้าใกล้วิถีชีวิตของเรามากยิ่งขึ้นในปัจจุบัน สาเหตุของการกัดเซาะชายฝั่งนั้นเกิดจากธรรมชาติและมนุษย์ โดยภัยจากธรรมชาตินั้น มักเกิดขึ้นตามฤดูกาลและมักเกิดขึ้นในลักษณะที่ทำให้ชายหาดเสียสมดุลหรือถูกกัดเซาะไปเพียงชั่วคราว เช่น เราอาจสังเกตเห็นการกัดเซาะชายฝั่งในช่วงมรสุม แต่หลังจากมรสุมได้ผ่านพ้นไป ชายฝั่งจะค่อยๆปรับตัวคืนสู่สภาพเดิม และจะเป็นกระบวนการเช่นนี้หมุนเวียนไปเรื่อยๆตราบเท่าที่สมดุลของธรรมชาตินี้ยังคงดำรงอยู่อย่างไม่เปลี่ยนแปลง ทว่าภัยคุกคามที่เกิดจากมนุษย์ เช่น การพัฒนาริมชายฝั่งทะเล จะส่งผลให้กระบวนการทางธรรมชาตินี้ถูกแทรกแซง จนทำให้การปรับสมดุลของชายฝั่งผิดไปจากเดิม กล่าวคือ เราอาจเห็นการกัดเซาะชายฝั่งเกิดขึ้นอย่างถาวร โดยไม่อาจกลับมาฟื้นคืนสภาพเดิมได้อีกแม้ผ่านพ้นช่วงมรสุมไปแล้วก็ตาม ด้วยกิจกรรมและการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์ที่ขยับเข้าใกล้ทะเลมากกว่าในอดีตมาก และด้วยธรรมชาติทางทะเลที่คาดเดาได้ยาก “กัดเซาะชายฝั่ง” ควรถือเป็น “สาธารณภัย” และควรถูกกำหนดอย่างชัดเจนในนิยามของ คำว่า “สาธารณภัย” แห่งพระราชบัญญัติป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย ด้วยเหตุผล 3 ประการดังต่อไปนี้ ประการที่ 1 “กัดเซาะชายฝั่ง” มีสาเหตุทั้งจากธรรมชาติและกิจกรรมของมนุษย์ โดยส่งผลกระทบในวงกว้างทั้งต่อชีวิตและทรัพย์สินของรัฐและเอกชน ประการที่ 2 “กัดเซาะชายฝั่ง” คาดเดาความเสียหายจากผลกระทบได้ยาก แม้ความรุนแรงของธรรมชาติเท่ากันแต่ความเสียหายที่เกิดกับแต่ละพื้นที่อาจแตกต่างกันโดยสิ้นเชิง รวมถึงผลกระทบที่เกิดขึ้นในแต่ละช่วงเวลาก็แตกต่างกันด้วย อีกทั้งการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ (Climate change) จะยิ่งเป็นปัจจัยทำให้เกิดความรุนแรงมากยิ่งขึ้นในอนาคต โดยที่เรามิอาจคาดเดาได้อย่างแม่นยำ นับว่าเป็นความเสียหายที่เกิดจากสาธารณภัยที่มีความไม่แน่นอนของผลกระทบสูง และยากจะควบคุม ประการที่ 3 “กัดเซาะชายฝั่ง” เกิดขึ้นแบบเร่งด่วนฉุกเฉิน เหตุเพราะปัจจัยทางธรรมชาติ อาทิ มรสุม พายุ […]

ระดับน้ำใต้ดินริมชายฝั่งมีบทบาทสำคัญในการรักษาเสถียรภาพของชายฝั่ง แต่เมื่อระดับน้ำใต้ดินมีการเปลี่ยนแปลง ไม่ว่าจะสูงขึ้นหรือลดลงมากเกินไป ก็สามารถส่งผลกระทบต่อการกัดเซาะชายฝั่งได้อย่างมีนัยสำคัญ 1. ระดับน้ำใต้ดินที่สูงขึ้น: 2. ระดับน้ำใต้ดินที่ลดลง: การรักษาระดับน้ำใต้ดินให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมเป็นสิ่งสำคัญในการป้องกันการกัดเซาะชายฝั่ง ทั้งการควบคุมการสูบน้ำบาดาล การจัดการระบบระบายน้ำ และการฟื้นฟูพื้นที่ชุ่มน้ำชายฝั่ง ล้วนเป็นส่วนหนึ่งของการจัดการทรัพยากรน้ำใต้ดินอย่างยั่งยืน เพื่อรักษาสมดุลของระบบนิเวศชายฝั่งและป้องกันปัญหาการกัดเซาะในระยะยาว

นายทักษิณ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรี ได้กล่าวถึงโครงการถมทะเลในบริบทของการพัฒนาและขยายพื้นที่ในกรุงเทพมหานคร ในงาน Vision for Thailand 2024 เมื่อวันที่ 22 สิงหาคม 2567 โดยเสนอให้มีการถมทะเลที่บางขุนเทียนและปากน้ำ เพื่อให้ได้พื้นที่ลดความแออัดของกรุงเทพฯ ส่วนหนึ่ง และเป็นเมืองสีเขียวและเมืองใหม่ ให้เฉพาะรถไฟฟ้าวิ่งเท่านั้นและมีรถไฟเชื่อม และป้องกันน้ำท่วมกรุงเทพฯได้ (อ้างอิง) นายทักษิณเน้นย้ำถึงความสำคัญของการลงทุนภาครัฐในช่วงสามปีของรัฐบาลนี้ และกล่าวว่าโครงการถมทะเลจะช่วยให้เกิดการพัฒนาเมืองอย่างยั่งยืน โดยมีเป้าหมายในการสร้างโครงสร้างพื้นฐานที่เหมาะสมกับการเติบโตทางเศรษฐกิจและคุณภาพชีวิตของประชาชน (อ้างอิง) หลังจากนั้นตัวแทนของพรรคเพื่อไทยได้ออกมาอธิบายถึงแนวคิดหลักของโครงการนี้เพิ่มเติมในชื่อใหม่ที่เรียกว่า “โครงการสร้อยไข่มุกอ่าวไทย” โดยการสร้างสิ่งปลูกสร้างลงไปในทะเลในลักษณะของเกาะ ซึ่งเบื้องต้นอาจจะมีเกาะจำนวน 9 เกาะ และให้แต่ละเกาะมีเขื่อนเป็นแนวกั้นน้ำ และมีประตูเปิด-ปิดได้ซึ่งเกาะแรกจะสร้างในพื้นที่ของชายทะเลบางขุนเทียน จากนั้นจะสร้างเกาะอื่นไปจนถึงชลบุรี รวมระยะทางตลอดอ่าวตัว ก.ประมาณ 100 กิโลเมตร  ทั้งนี้พื้นที่เกาะที่สร้างขึ้นเพื่อเป็นจุดเชื่อมของเขื่อนกั้นน้ำแต่ละเกาะจะมีขนาดประมาณ 50 ตารางกิโลเมตร และสร้างห่างจากชายฝั่งไป 1 กิโลเมตร มีถนนเชื่อมกับพื้นที่ชายฝั่งเพื่อความสะดวกในการเดินทางไปยังพื้นที่เกาะต่างๆ ได้  สำหรับแนวทางการลงทุนจะเป็นหน้าที่ของภาคเอกชน โดยผู้ที่เข้ามาลงทุนจะได้สัมปทานการใช้ที่ดินอาจจะเป็น 99 ปี ซึ่งสามารถพัฒนาเกาะนี้ใช้ประโยชน์ในหลายรูปแบบต่างๆ อาทิ การพัฒนาเป็นพื้นที่ท่องเที่ยวที่จะเป็นแลนด์มาร์คใหม่ หรือเป็นเมืองใหม่ที่เป็นสมาร์ตซิตี้ใช้พลังงานสะอาด โดยจะมีการติดตั้งกังหันลมหรือโซลาร์เซลล์ก็สามารถที่จะออกแบบได้ โดยเมื่อหมดระยะเวลาสัมปทานแล้วพื้นที่นี้ก็จะเป็นของภาครัฐ (อ้างอิง) สำหรับแนวความคิดนี้ทำให้เกิดประโยชน์ทั้งในแง่ของภาครัฐที่ได้โครงสร้างพื้นฐานในการป้องกันน้ำท่วมพื้นที่เศรษฐกิจ และพื้นที่ลุ่มในพื้นที่กรุงเทพฯ และปริมณฑล […]

ที่มา: https://www.facebook.com/DMCRTH กรมทะเล ติดตามโครงการก่อสร้างเขื่อนป้องกันตลิ่งริมทะเล พร้อมปรับปรุงภูมิทัศน์บริเวณชายฝั่ง หมู่ที่ 3, 4 และ 5 ต.ปากแตระ อ.ระโนด จ.สงขลา วันที่ 5 กันยายน 2567 สำนักงานทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งที่ 5 (สทช.5) โดยเจ้าหน้าที่ สอช. ลงพื้นที่ติดตามโครงการที่ผ่านการกลั่นกรองโครงการฯ และได้รับการจัดสรรงบประมาณ ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 และ 2566 บริเวณพื้นที่โครงการก่อสร้างเขื่อนป้องกันตลิ่งริมทะเล พร้อมปรับปรุงภูมิทัศน์บริเวณชายฝั่ง หมู่ที่ 3 ,4 และ 5 ต.ปากแตระ อ.ระโนด จ.สงขลา ระยะที่ 5 ระยะทาง 506 เมตร ดำเนินโครงการโดยกรมโยธาธิการและผังเมือง จากการตรวจสอบพบว่าโครงการฯ มีดำเนินการไปแล้ว 70% โดยขณะนี้อยู่ระหว่างการเทพื้นคอนกรีตและปรับปรุงภูมิทัศน์บริเวณด้านหลังโครงสร้างเขื่อนหินทิ้งริมชายฝั่ง โดยชายหาดมีหน้ากว้าง 7-12 เมตร ทั้งนี้ สทช.5 โดย […]

การก่อสร้างสะพาน ถึงแม้จะมีประโยชน์ในการคมนาคมและการพัฒนาเศรษฐกิจ แต่ก็ไม่อาจปฏิเสธได้ว่ามันส่งผลกระทบต่อกระบวนการชายฝั่งทะเลอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ผลกระทบเหล่านี้มีความซับซ้อนและหลากหลาย ครอบคลุมตั้งแต่การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพของชายฝั่ง ไปจนถึงผลกระทบต่อระบบนิเวศและสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ 1. การเปลี่ยนแปลงรูปแบบการไหลของน้ำ 2. การเปลี่ยนแปลงการเคลื่อนที่ของตะกอนชายฝั่ง 3. ผลกระทบต่อระบบนิเวศชายฝั่ง 4. ผลกระทบอื่นๆ การสร้างสะพานและตอม่อสะพานจึงเป็นเหมือนดาบสองคม ที่มาพร้อมทั้งประโยชน์และผลกระทบต่อกระบวนการชายฝั่งทะเล ดังนั้น การออกแบบและก่อสร้างสะพานจึงต้องคำนึงถึงผลกระทบเหล่านี้อย่างรอบคอบ และมีมาตรการลดผลกระทบที่เหมาะสม เพื่อให้มั่นใจว่าการพัฒนาจะเกิดขึ้นอย่างยั่งยืน โดยคำนึงถึงทั้งความต้องการของมนุษย์และการรักษาสมดุลของธรรมชาติ

จากข่าวฝนตกหนักทางภาคเหนือภาคอีสานของประเทศในช่วงเดือนสิงหาคม 2567 รวมถึงส่งผลให้เกิดภัยพิบัติในหลายพื้นที่ตามข่าวนั้น Beach Lover ชวนมองต่อถึงผลที่อาจเกิดขึ้นเมื่อน้ำจืดไหลลงแม่น้ำ และรวมตัวกันไหลลงทะเลว่า สภาวะฝนตกหนักบนแผ่นดินสามารถส่งผลกระทบต่อปากแม่น้ำได้หลากหลายมิติอย่างไร: ผลกระทบของฝนตกหนักต่อปากแม่น้ำจึงมีความซับซ้อนและเกี่ยวข้องกับหลายมิติ การจัดการทรัพยากรน้ำอย่างยั่งยืน การวางแผนรับมือกับภัยพิบัติ และการอนุรักษ์ระบบนิเวศ จึงเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่งในการลดผลกระทบจากฝนตกหนัก และสร้างความมั่นคงให้กับชุมชนที่อาศัยอยู่ใกล้ปากแม่น้ำ

Beach Lover ขอชวนเดินสำรวจชายหาดบนทางเท้าเลียบชายหาดวงศ์อมาตย์ ไม่ไกลจากหาดพัทยาไปทางทิศเหนือ หาดนี้มีความยาวตามแนวชายฝั่งประมาณ 1.2 กิโลเมตร มีทางเดินคอนกรีตสาธารณะเลียบทะเลตลอดทั้งแนว ในรูปแบบที่แตกต่างกัน โดยมีกำแพงกันคลื่นทำหน้าที่ป้องกันทางเดินนี้อีกชั้นหนึ่ง นั่นหมายความว่าทั้งร้านอาหาร ที่พัก ที่ตั้งอยู่ริมทะเล จะมีทางเดินสาธารณะที่กั้นอยู่ระหว่างที่ดินเอกชน กันชายหาด จากการเดินเท้าสำรวจตลอดแนว พบว่าบางส่วนของกำแพงและทางเดินถูกคลื่นซัดเอาทรายขึ้นมาถมด้านบนจนเกือบมิด ในขณะที่บางส่วนของกำแพงและทางเดิน ก็ปรากฏให้เห็นอย่างเด่นชัด เมื่อหลายปีก่อน ได้มีข่าวว่าบางส่วนของทางเดินนี้พังเสียหายจากคลื่นสูงและน้ำทะเลซัด (https://mgronline.com/local/detail/9590000055838 และ https://www.posttoday.com/politics/435452) Beach Lover จึงขอพาสำรวจสภาพของแนวทางเดินที่เคยพังเสียหายไปในอดีต ว่าปัจจุบันได้รับการแก้ไขแบบไหนอย่างไร พบว่า อิฐตัวหนอนที่พังเสียหายตามภาพด้านบนนั้นถูกรื้อออก แทนที่ด้วยพื้นคอนกรีตและกลบทับด้วยทราย โดยโครงสร้างกำแพงมีการเสริมความหนาและความแข็งแรงขึ้น แต่ยังคงเป็นแบบตั้งตรงเหมือนเดิม สันนิษฐานว่า ช่วงที่เกิดความเสียหายคลื่นน่าจะวิ่งมาปะทะและ Overtop ข้ามสันกำแพงและตกลงมาปะทะบนทางเดินตัวหนอน แรงของน้ำที่ตกกระทบ และน้ำทะเลที่กระเซ็นข้ามปริมาณมากส่งผลให้ตัวหนอนและพื้นคอนกรีตด้านล่างพังเสียหาย รปภ.ที่ปฏิบัติหน้าที่อยู่บริเวณทางเข้าออกของโรงแรมแห่งหนึ่งเล่าให้ Beach Lover ฟังว่า ในบางฤดูกาล คลื่นซัดเอาทรายมากลบทางเดินจนมิด จนเจ้าหน้าที่โรงแรมที่อยู่ริมทะเลต้องช่วยกันโกยทรายออกไปเพื่อเปิดทางสัญจร ในขณะที่บางฤดูกาล น้ำทะเลก็ยกตัวสูงขึ้นจนเกือบถึงทางเดินนี้เลย