Beachlover

Beach Lover ได้เคยเขียนบทความเผยแพร่ความรู้เรื่องการจัดการปากร่องน้ำไปแล้วหลายครั้ง ติดตามได้จาก วิชาการ: แนวคิดเพื่อจัดการปากร่องน้ำ และ การถ่ายเททรายบริเวณปากแม่น้ำ (Sand Bypassing) ครั้งนี้ขอกลับมาขยายความประเด็นนี้กันอีกรอบ โดยเน้นที่เหตุผลของการถ่ายเททรายข้ามร่องน้ำ หรือ Sand Bypassing ในหลายพื้นที่ชายฝั่งของไทยและทั่วโลก เรามักพบว่าช่องทางเดินเรือหรือ “ร่องน้ำ” ที่เชื่อมระหว่างทะเลกับแหล่งน้ำภายใน เช่น ปากแม่น้ำหรือคลอง มีบทบาทสำคัญต่อเศรษฐกิจ การเดินเรือ การประมง และการท่องเที่ยว อย่างไรก็ตาม ร่องน้ำเหล่านี้มักต้องเผชิญกับปัญหาการตื้นเขินจากการสะสมของทรายและตะกอน ซึ่งจำเป็นต้องมีการขุดลอกอย่างสม่ำเสมอ แต่รู้หรือไม่ว่า การขุดลอกเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ และบางครั้งยังสร้างปัญหาใหม่ให้กับพื้นที่ใกล้เคียง? คำตอบของทางออกอย่างยั่งยืนคือ  “Sand Bypassing” ซึ่งหมายถึงการถ่ายเททรายจากด้านหนึ่งของร่องน้ำ (ที่ทรายมักทับถม) ไปยังอีกด้านหนึ่ง (ที่มักเกิดการกัดเซาะ) เพื่อเลียนแบบการไหลเวียนของตะกอนตามธรรมชาติ ลองมาดูกันว่าเหตุใดเราจึงควรผสาน sand bypassing เข้ากับกระบวนการบำรุงรักษาร่องน้ำอย่างจริงจัง 1. ฟื้นฟูสมดุลของกระบวนการเคลื่อนที่ของตะกอนตามธรรมชาติ ในระบบชายฝั่งที่ไม่มีสิ่งก่อสร้างขวางกั้น ตะกอนทรายจากคลื่นลมและกระแสน้ำจะไหลตามแนวชายฝั่งได้อย่างต่อเนื่อง กระบวนการนี้เรียกว่า littoral drift หรือ longshore sediment transport เป็นธรรมชาติของกระบวนการชายฝั่งทะเลที่มีบทบาทในการสร้างและรักษาชายหาด อย่างไรก็ตาม เมื่อมีร่องน้ำโดยเฉพาะร่องน้ำที่มีเขื่อนกันทรายและคลื่น (jetty) หรือเขื่อนกันคลื่น (breakwater) สร้างขึ้นเพื่อให้เรือแล่นเข้าออกได้ โครงสร้างเหล่านี้มัก ขัดขวางเส้นทางการเคลื่อนที่ของตะกอน ทำให้ตะกอนสะสมที่ฝั่งหนึ่ง ขณะที่ฝั่งตรงข้ามกลับขาดแคลนตะกอนทรายและเริ่มเกิดการกัดเซาะอย่างรุนแรง […]

เคยสงสัยกันไหม เวลาเดินเล่นริมชายหาดแล้วพบว่าตะกอนบนชายหาดนั้นถูกแยกออกเป็นสองชั้น คือ ตะกอนทราย และ ตะกอนโคลนหรือดินทรายขี้เป็ด โดนเฉพาะชายหาดบริเวณอ่าวไทยตอนบนที่มีแม่น้ำหลักหลายสายไหลลงทะเล กระบวนการนี้เกิดจากสาเหตุใดบ้าง Beach Lover ขอชวนอ่านสาเหตุหลักที่ทำให้เราเห็นหาดเป็นสองชั้นแบบนี้ 1. ลักษณะการสะสมตัวของตะกอนตามพลังงานของคลื่น 2. อิทธิพลของลักษณะชายฝั่งและกระแสน้ำ 3. การเปลี่ยนแปลงฤดูกาลและมรสุม 4. กิจกรรมมนุษย์หรือโครงสร้างริมชายฝั่ง ชายหาดที่มี “ทรายด้านบน–โคลนด้านล่าง” เกิดจาก การคัดแยกตะกอนตามพลังงานของคลื่นและการสะสมตะกอนตามระดับน้ำทะเล รวมถึงอิทธิพลของฤดูกาล กระแสน้ำ และกิจกรรมมนุษย์ร่วมด้วย ซึ่งเป็นปรากฏการณ์ธรรมชาติในพื้นที่ชายฝั่งที่มีพลวัตสูง อย่างชายหาดบริเวณอ่าวไทยตอนบน

ที่มา: https://www.facebook.com/DMCRTH?locale=th_TH กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ลงพื้นที่เพื่อสำรวจสถานภาพชายฝั่งช่วงหลังฤดูมรสุม บริเวณพื้นที่หาดมหาราช ต.จะทิ้งพระ อ.สทิงพระ จ.สงขลา วันที่ 30 พฤษภาคม 2568 สทช.5 โดยเจ้าหน้าที่ส่วนอนุรักษ์ทรัพยากรชายฝั่ง ลงพื้นที่เพื่อสำรวจสถานภาพชายฝั่งช่วงหลังฤดูมรสุม บริเวณพื้นที่หาดมหาราช ต.จะทิ้งพระ อ.สทิงพระ จ.สงขลา จากการสำรวจในช่วงฤดูมรสุมที่ผ่านมาพบว่าน้ำได้พัดพาตะกอนทรายกลับคืนสู่ทะเล เกิดการสูญเสียชายหาดจำนวนมาก และเมื่อเปรียบเทียบกับปัจจุบันพบว่าพื้นที่ชายฝั่งบริเวณหาดมหาราชต่อเนื่องจากจุดสิ้นสุดโครงสร้าง และบริเวณด้านหน้าของโครงสร้างทั้ง ๒ ระยะ พบว่ามีการสะสมตัวของตะกอนทรายชายหาด ทำให้หน้าหาดมีความกว้างมากขึ้นประมาณ 10-15 เมตร ส่งผลทำให้เกิดสันทรายขนาดเล็ก บนหาดทรายเดิม ซึ่งเป็นการปรับสมดุลชายฝั่งตามธรรมชาติ ทั้งนี้ สทช.5 โดยส่วนอนุรักษ์ทรัพยากรชายฝั่งจะดำเนินการรวบรวมข้อมูลเพื่อนำไปประกอบการจัดทำรายงานสภานภาพชายฝั่งทะเลประจำปี 2568 ต่อไป

ชายหาดเป็นทรัพยากรธรรมชาติที่มีคุณค่าในหลายมิติ ทั้งในด้านนิเวศวิทยา เศรษฐกิจ และสังคม โดยเฉพาะในประเทศไทยซึ่งมีแนวชายฝั่งทะเลยาวกว่า 3,000 กิโลเมตร และมีชายหาดที่มีศักยภาพด้านการท่องเที่ยวจำนวนมาก อย่างไรก็ตาม การพัฒนาและใช้ประโยชน์จากพื้นที่ชายหาดอย่างต่อเนื่องโดยปราศจากแนวทางการจัดการที่เหมาะสม ส่งผลให้เกิดปัญหาหลายประการ เช่น การกัดเซาะชายฝั่ง การเสื่อมโทรมของสิ่งแวดล้อมทางทะเล ความแออัดจากนักท่องเที่ยว และความขัดแย้งในการใช้ประโยชน์พื้นที่ระหว่างภาคส่วนต่างๆ ในปัจจุบัน การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โดยเฉพาะการเพิ่มขึ้นของระดับน้ำทะเลและเหตุการณ์สภาพอากาศสุดขั้ว ได้ส่งผลกระทบต่อเสถียรภาพของชายหาดและความสามารถในการรองรับกิจกรรมท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน ดังนั้น จึงมีความจำเป็นเร่งด่วนที่จะต้องมีการจัดการพื้นที่ชายหาดท่องเที่ยวอย่างมีแบบแผน โดยผสานแนวคิดของการพัฒนาอย่างยั่งยืน การจัดสรรพื้นที่อย่างเหมาะสม (zoning) และการมีส่วนร่วมของภาคีทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ เอกชน และชุมชนท้องถิ่น การจัดการชายหาดในพื้นที่ท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนเป็นประเด็นที่มีความซับซ้อนหลายมิติ ซึ่งต้องอาศัยแนวทางแบบบูรณาการและการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียหลายภาคส่วน การบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพไม่เพียงแต่ช่วยอนุรักษ์ระบบนิเวศธรรมชาติเท่านั้น แต่ยังส่งเสริมประโยชน์ทางเศรษฐกิจและสังคมของการท่องเที่ยวด้วย แนวทางสำคัญในการจัดการชายหาดท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน ได้แก่: 1. ความร่วมมือและการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย การมีส่วนร่วมอย่างแข็งขันจากทุกภาคส่วน ไม่ว่าจะเป็นหน่วยงานรัฐ ชุมชนท้องถิ่น นักท่องเที่ยว และองค์กรพัฒนาเอกชน มีความสำคัญต่อการรักษาความสะอาดและความยั่งยืนของชายหาด ความร่วมมือแบบมีส่วนร่วม เช่น การสื่อสารอย่างเป็นระบบและกิจกรรมร่วมกัน เช่น การเก็บขยะชายหาด ช่วยส่งเสริมการจัดการที่มีประสิทธิภาพ 2. การให้ความรู้และสร้างจิตสำนึกด้านสิ่งแวดล้อม การรณรงค์ให้ความรู้แก่นักท่องเที่ยวและประชาชนในพื้นที่มีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมพฤติกรรมที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เช่น การลดขยะ การใช้ทรัพยากรอย่างระมัดระวัง […]

Beach Lover ได้เคยนำเสนอภาพความเสียหายของโครงสร้างทางเดินริมทะเลอ่าวต้นไทร เกาะพีพีดอนมาแล้ว 2 ครั้ง อ่านเพิ่มเติมได้จาก https://beachlover.net/erosion-tonsai-pp-aug24/ และ https://beachlover.net/phiphidon-seawall-apr2025/ โดยที่ความเสียหายในโพสทั้งสองครั้งนั้น เกิดจากพายุหัวนอน (ตามคำเรียกขานของชาวบ้าน) ที่เกิดขึ้นในช่วงปลายเดือน กรกฎาคม 2567 จึงเป็นที่น่าแปลกใจอย่างยิ่งว่า โครงการฟื้นฟูบูรณะเขื่อนป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งทะเล ระยะที่ 1 ของกรมโยธาฯ ตามเอกสารรับฟังความคิดเห็นนี้ ได้ผนวกเอาพื้นที่อ่าวต้นไทร เกาะพีพีดอนนี้เข้าไปทัน โดยเริ่มต้นโครงการในเดือน เมษายน 2567 ก่อนที่จะเกิดเหตุการณ์นี้ได้อย่างไร วัตถุประสงคข์องโครงการ 1.เพื่อศึกษาและสำรวจเขื่อนป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งทะเลเดิมของกรมโยธาฯ หรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หรือหน่วยงานราชการอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องที่อยู่ในสภาพชำรุดเสียหาย 2.เพื่อสำรวจและออกแบบรายละเอียด (Detailed design) เพื่อปรับปรุงฟื้นฟูบูรณะ เขื่อนป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งทะเลตามหลักวิชาการให้มีความเหมาะสมกับสภาพ พื้นที่และสอดคล้องกับความต้องการของประชาชนในพื้นที่ โดยกลุ่มบริษัทที่ปรึกษาได้นำเสนอภาพก่อนและหลังก่อสร้าง เป็นเขื่อนคอนกรีตคล้ายเดิม ดังภาพด้านหลัง (แม้ว่าจะยังรับฟังไม่เป็นที่สิ้นสุดก็ตาม) มิตรสหายที่ได้ผ่านไปแถวนั้น หรืออาศัยอยู่ในพื้นที่ข้างเคียง สามารถเข้าร่วมประชุมได้ตามกำหนดการด้านล่าง

หาดตาแหวน ตั้งอยู่ทางตอนเหนือของเกาะล้าน จังหวัดชลบุรี เป็นชายหาดที่มีความยาวประมาณ 750 เมตร  โดดเด่นด้วยหาดทรายขาวละเอียดและน้ำทะเลใสสีฟ้าคราม  ปลายหาดทั้งสองด้านมีแนวปะการังน้ำตื้นที่มีสีสันสวยงาม เหมาะสำหรับการดำน้ำตื้น  หาดตาแหวนเป็นชายหาดที่มีการพัฒนามากที่สุดบนเกาะล้าน  มีสิ่งอำนวยความสะดวกครบครัน เช่น ร้านค้า ร้านสะดวกซื้อ ร้านอาหาร และที่พัก  นอกจากนี้ยังมีท่าเรือหาดตาแหวนที่เป็นจุดเชื่อมต่อสำคัญสำหรับนักท่องเที่ยวที่เดินทางมายังเกาะล้านจากพัทยา ทั้งเรือ slow boat และ speed boat ด้วยลักษณะทางกายภาพที่สวยงามและสิ่งอำนวยความสะดวกที่ครบครัน หาดตาแหวนจึงเป็นจุดหมายปลายทางยอดนิยมสำหรับนักท่องเที่ยวที่มาเยือนเกาะล้าน โดยเฉพาะชาวจีนและอินเดียจากเมืองพัทยา Beach Lover ลงพื้นที่สำรวจหาดตาแหวนช่วงน้ำลงต่ำสุดพอดี พบว่าน้ำทะเลลดจนเผยให้เห็นหาดกว้างเกือบ 100 เมตร จากขอบถนนด้านใน ชายหาดมีการแบ่งกั้นโซนเล่นน้ำออกจากโซนอื่นอย่างชัดเจนด้วยทุ่นไข่ปลา หาดมีความชัน 1.8 องศา ซึ่งนับว่าต่ำมากๆ โดยมีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางเฉลี่ยของทราย (D50) 0.25 มิลลิเมตร จากการเดินเท้าสำรวจไม่พบร่องรอยของการกัดเซาะชายฝั่ง แต่พบว่ามีการวางกระสอบทรายขนาดเล็กไว้ด้านในสุดของแนวร่มเตียงผ้าใบประชิดกับขอบถนน โดยในบางพื้นที่วางไว้บนหาดทรายแล้วนำทรายมาเททับบนกระสอบเพื่อปิดหน้าอีกชั้นหนึ่ง ไม่แน่ใจว่าเพื่อยกระดับพื้นที่ประกอบการร่มเตียงให้สูงขึ้นจากชายหาด หรือเพื่อกั้นน้ำฝนที่อาจไหลลงบริเวณที่ผู้ประกอบการใช้เพื่อตั้งร่มเตียง หรือด้วยสาเหตุอื่นใด