การจัดการชายฝั่ง

ชายหาดเป็นทรัพยากรธรรมชาติที่มีคุณค่าในหลายมิติ ทั้งในด้านนิเวศวิทยา เศรษฐกิจ และสังคม โดยเฉพาะในประเทศไทยซึ่งมีแนวชายฝั่งทะเลยาวกว่า 3,000 กิโลเมตร และมีชายหาดที่มีศักยภาพด้านการท่องเที่ยวจำนวนมาก อย่างไรก็ตาม การพัฒนาและใช้ประโยชน์จากพื้นที่ชายหาดอย่างต่อเนื่องโดยปราศจากแนวทางการจัดการที่เหมาะสม ส่งผลให้เกิดปัญหาหลายประการ เช่น การกัดเซาะชายฝั่ง การเสื่อมโทรมของสิ่งแวดล้อมทางทะเล ความแออัดจากนักท่องเที่ยว และความขัดแย้งในการใช้ประโยชน์พื้นที่ระหว่างภาคส่วนต่างๆ ในปัจจุบัน การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โดยเฉพาะการเพิ่มขึ้นของระดับน้ำทะเลและเหตุการณ์สภาพอากาศสุดขั้ว ได้ส่งผลกระทบต่อเสถียรภาพของชายหาดและความสามารถในการรองรับกิจกรรมท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน ดังนั้น จึงมีความจำเป็นเร่งด่วนที่จะต้องมีการจัดการพื้นที่ชายหาดท่องเที่ยวอย่างมีแบบแผน โดยผสานแนวคิดของการพัฒนาอย่างยั่งยืน การจัดสรรพื้นที่อย่างเหมาะสม (zoning) และการมีส่วนร่วมของภาคีทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ เอกชน และชุมชนท้องถิ่น การจัดการชายหาดในพื้นที่ท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนเป็นประเด็นที่มีความซับซ้อนหลายมิติ ซึ่งต้องอาศัยแนวทางแบบบูรณาการและการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียหลายภาคส่วน การบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพไม่เพียงแต่ช่วยอนุรักษ์ระบบนิเวศธรรมชาติเท่านั้น แต่ยังส่งเสริมประโยชน์ทางเศรษฐกิจและสังคมของการท่องเที่ยวด้วย แนวทางสำคัญในการจัดการชายหาดท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน ได้แก่: 1. ความร่วมมือและการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย การมีส่วนร่วมอย่างแข็งขันจากทุกภาคส่วน ไม่ว่าจะเป็นหน่วยงานรัฐ ชุมชนท้องถิ่น นักท่องเที่ยว และองค์กรพัฒนาเอกชน มีความสำคัญต่อการรักษาความสะอาดและความยั่งยืนของชายหาด ความร่วมมือแบบมีส่วนร่วม เช่น การสื่อสารอย่างเป็นระบบและกิจกรรมร่วมกัน เช่น การเก็บขยะชายหาด ช่วยส่งเสริมการจัดการที่มีประสิทธิภาพ 2. การให้ความรู้และสร้างจิตสำนึกด้านสิ่งแวดล้อม การรณรงค์ให้ความรู้แก่นักท่องเที่ยวและประชาชนในพื้นที่มีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมพฤติกรรมที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เช่น การลดขยะ การใช้ทรัพยากรอย่างระมัดระวัง […]

หลังการเติมทรายชายหาดพัทยาที่แล้วเสร็จไปเมื่อ กุมภาพันธ์ 2562 ด้วยงบประมาณ 420 ล้านบาท โดยกรมเจ้าท่า พัทยาก็ซบเซาจากสถานการณ์โควิดไปหลายปี จากนั้นเมืองพัทยาได้จัดกิจกรรมบนชายหาดเพื่อโปรโมทการท่องเที่ยวอย่างต่อเนื่อง ยิ่งเป็นที่ประจักษ์ว่า หากเรามีพื้นที่ชายหาดกว้างๆ การดึงนักท่อเที่ยวเข้ามาก็ไม่ยากเย็นนัก จริงอยู่ที่ในอดีตนั้นพัทยาอาจมีชื่อเสียเรื่องสีเทาอื่นๆมากกว่าชายหาด นักท่องเที่ยวโดยเฉพาะต่างชาติที่เดินทางมาเมืองพัทยาอาจไม่ได้แม้แต่กระทั่งเหยียบลงไปบนชายหาดเลย เนื่องจากมีเป้าหมายเพื่อกิจกรรมอื่นมากกว่า รวมถึงในอดีตชายหาดพัทยาก็ไม่ได้กว้างหรือมีสภาพเหมือนในปัจจุบัน แต่จากการแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายหาดพัทยาโดยวิธีการเติมทรายชายหาด ส่งผลให้ชายหาดมีความกว้างประมาณ 35-80 เมตร ขึ้นอยู่กับระดับน้ำขึ้นน้ำลง นักท่องเที่ยวไทยที่เดิมไม่คิดอยากเดินทางมาเที่ยวหาดพัทยาเนื่องจากสภาพหาดที่ย่ำแย่ในอดีต รวมถึงมิได้มีเป้าหมายเพื่อกิจกรรมสีเทาอื่นๆ ก็เปลี่ยนเป้าหมายมาเที่ยวเพิ่มขึ้น Beach Lover ได้ทั้งเดินทางมาสำรวจหาดพัทยาบ่อยครั้งและหลากหลายช่วงเวลา เช่นระหว่างการเติมทรายชายหาด หลังการเติมทรายชายหาด หลังทรายชายหาดหายไปจากฝนตกหนัก ช่วงโควิด และหลังโควิด รวมถึงเดินสำรวจความพึงพอใจของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียจากโครงการ หากต้องการข้อมูลเพิ่มเติมสามารถสืบค้นได้จาก Search icon มุมขวาบนได้ ในช่วงวันหยุดสุดสัปดาห์ของต้นเดือน พ.ค. และเป็นช่วงที่เมืองพัทยาจัดกิจกรรมบนชายหาด Beach Lover ได้เดินเท้าสำรวจการใช้ประโยชน์บนชายหาดพัทยาเหนือถึงพัทยากลาง ในช่วงน้ำลงประมาณ MSL (Mean Sea Level) พอดี พบชายหาดกว้างประมาณ 60-70 เมตร และพบสันทรายขนาดเล็กหลายตำแหน่งใกล้ฝั่ง ผู้คนที่ใช้ประโยชน์บนชายหาดมาจากหลากหลายเชื้อชาติ โดยส่วนมากที่มาเป็นกลุ่มนั้นเป็นนักท่องเที่ยวคนไทย […]

นายทักษิณ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรี ได้กล่าวถึงโครงการถมทะเลในบริบทของการพัฒนาและขยายพื้นที่ในกรุงเทพมหานคร ในงาน Vision for Thailand 2024 เมื่อวันที่ 22 สิงหาคม 2567 โดยเสนอให้มีการถมทะเลที่บางขุนเทียนและปากน้ำ เพื่อให้ได้พื้นที่ลดความแออัดของกรุงเทพฯ ส่วนหนึ่ง และเป็นเมืองสีเขียวและเมืองใหม่ ให้เฉพาะรถไฟฟ้าวิ่งเท่านั้นและมีรถไฟเชื่อม และป้องกันน้ำท่วมกรุงเทพฯได้ (อ้างอิง) นายทักษิณเน้นย้ำถึงความสำคัญของการลงทุนภาครัฐในช่วงสามปีของรัฐบาลนี้ และกล่าวว่าโครงการถมทะเลจะช่วยให้เกิดการพัฒนาเมืองอย่างยั่งยืน โดยมีเป้าหมายในการสร้างโครงสร้างพื้นฐานที่เหมาะสมกับการเติบโตทางเศรษฐกิจและคุณภาพชีวิตของประชาชน (อ้างอิง) หลังจากนั้นตัวแทนของพรรคเพื่อไทยได้ออกมาอธิบายถึงแนวคิดหลักของโครงการนี้เพิ่มเติมในชื่อใหม่ที่เรียกว่า “โครงการสร้อยไข่มุกอ่าวไทย” โดยการสร้างสิ่งปลูกสร้างลงไปในทะเลในลักษณะของเกาะ ซึ่งเบื้องต้นอาจจะมีเกาะจำนวน 9 เกาะ และให้แต่ละเกาะมีเขื่อนเป็นแนวกั้นน้ำ และมีประตูเปิด-ปิดได้ซึ่งเกาะแรกจะสร้างในพื้นที่ของชายทะเลบางขุนเทียน จากนั้นจะสร้างเกาะอื่นไปจนถึงชลบุรี รวมระยะทางตลอดอ่าวตัว ก.ประมาณ 100 กิโลเมตร  ทั้งนี้พื้นที่เกาะที่สร้างขึ้นเพื่อเป็นจุดเชื่อมของเขื่อนกั้นน้ำแต่ละเกาะจะมีขนาดประมาณ 50 ตารางกิโลเมตร และสร้างห่างจากชายฝั่งไป 1 กิโลเมตร มีถนนเชื่อมกับพื้นที่ชายฝั่งเพื่อความสะดวกในการเดินทางไปยังพื้นที่เกาะต่างๆ ได้  สำหรับแนวทางการลงทุนจะเป็นหน้าที่ของภาคเอกชน โดยผู้ที่เข้ามาลงทุนจะได้สัมปทานการใช้ที่ดินอาจจะเป็น 99 ปี ซึ่งสามารถพัฒนาเกาะนี้ใช้ประโยชน์ในหลายรูปแบบต่างๆ อาทิ การพัฒนาเป็นพื้นที่ท่องเที่ยวที่จะเป็นแลนด์มาร์คใหม่ หรือเป็นเมืองใหม่ที่เป็นสมาร์ตซิตี้ใช้พลังงานสะอาด โดยจะมีการติดตั้งกังหันลมหรือโซลาร์เซลล์ก็สามารถที่จะออกแบบได้ โดยเมื่อหมดระยะเวลาสัมปทานแล้วพื้นที่นี้ก็จะเป็นของภาครัฐ (อ้างอิง) สำหรับแนวความคิดนี้ทำให้เกิดประโยชน์ทั้งในแง่ของภาครัฐที่ได้โครงสร้างพื้นฐานในการป้องกันน้ำท่วมพื้นที่เศรษฐกิจ และพื้นที่ลุ่มในพื้นที่กรุงเทพฯ และปริมณฑล […]

ชายหาดของไทยไม่ได้เป็นเพียงสถานที่ท่องเที่ยวที่สวยงาม หรือแหล่งทรัพยากรทางธรรมชาติที่รอการเข้ามาใช้ประโยชน์ หากแต่เป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตและวัฒนธรรมของชุมชนชายฝั่ง ที่ผูกพันและพึ่งพาอาศัยกันมาอย่างยาวนาน ชุมชนชายฝั่งจึงเปรียบเสมือนผู้พิทักษ์หาดทราย ที่มีความรู้ ความเข้าใจ และประสบการณ์ในการใช้ชีวิตและทำมาหากินกับทรัพยากรเหล่านี้อย่างลึกซึ้ง การให้ความสำคัญและส่งเสริมบทบาทของชุมชนชายฝั่ง จึงเป็นกุญแจสำคัญในการสร้างความยั่งยืนให้กับชายหาดไทย ภูมิปัญญาท้องถิ่น: มรดกทางปัญญาที่สั่งสมจากรุ่นสู่รุ่น ชุมชนชายฝั่งไทยมีภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนานในการจัดการทรัพยากรชายฝั่งอย่างยั่งยืน ภูมิปัญญาเหล่านี้เป็นเหมือนตำราชีวิตที่บอกเล่าถึงความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ ที่สั่งสมจากการสังเกต ทดลอง และเรียนรู้จากประสบการณ์จริงของคนรุ่นก่อนๆ ตัวอย่างเช่น ชาวประมงพื้นบ้านที่รู้จักฤดูกาลวางไข่ของปลาและสัตว์น้ำชนิดต่างๆ จึงมีกฎระเบียบในการจับปลาที่สอดคล้องกับธรรมชาติ เพื่อให้มีปลาเหลือไว้ให้ขยายพันธุ์ต่อไป หรือชาวบ้านที่รู้จักใช้ประโยชน์จากพืชชายหาด เช่น ผักบุ้งทะเล หรือเหงือกปลาหมอ ในการรักษาโรคภัยไข้เจ็บตามตำรับยาพื้นบ้าน นอกจากนี้ ภูมิปัญญาท้องถิ่นยังครอบคลุมไปถึงการสร้างที่อยู่อาศัยและการดำรงชีวิตที่สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมชายฝั่ง เช่น การสร้างบ้านยกพื้นสูงเพื่อป้องกันน้ำท่วม การปลูกต้นไม้เพื่อลดแรงลม หรือการทำนาเกลือที่อาศัยความรู้เกี่ยวกับการขึ้นลงของน้ำทะเล ภูมิปัญญาเหล่านี้เป็นทรัพยากรที่มีค่าที่ควรได้รับการอนุรักษ์ สืบทอด และต่อยอด เพื่อนำไปสู่การจัดการชายฝั่งที่ยั่งยืนและเหมาะสมกับบริบทของแต่ละพื้นที่ การมีส่วนร่วมของชุมชน: เสียงที่ทรงพลังในการกำหนดอนาคต การจัดการชายฝั่งอย่างยั่งยืนไม่สามารถทำได้โดยภาครัฐหรือหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่งเพียงลำพัง แต่ต้องอาศัยการมีส่วนร่วมของชุมชนชายฝั่งอย่างแท้จริง ชุมชนควรมีสิทธิและโอกาสในการแสดงความคิดเห็นและมีส่วนร่วมในการตัดสินใจเกี่ยวกับการใช้ประโยชน์และการอนุรักษ์ทรัพยากรชายฝั่งในพื้นที่ของตนเอง การมีส่วนร่วมของชุมชนไม่เพียงแต่ทำให้แผนการจัดการชายฝั่งมีความเหมาะสมและตอบสนองความต้องการของชุมชนได้ดีขึ้น แต่ยังช่วยสร้างความเป็นเจ้าของและความรับผิดชอบต่อทรัพยากรชายฝั่ง เมื่อชุมชนรู้สึกว่าตนเองมีส่วนร่วมในการกำหนดอนาคตของชายหาด พวกเขาก็จะมีแรงจูงใจในการดูแลรักษาและใช้ประโยชน์จากทรัพยากรเหล่านี้อย่างยั่งยืน ความท้าทายและโอกาสในการเสริมสร้างศักยภาพชุมชน ชุมชนชายฝั่งหลายแห่งต้องเผชิญกับความท้าทายต่างๆ เช่น ความยากจน การขาดโอกาสทางการศึกษา การเข้าไม่ถึงบริการสาธารณะ การขาดแคลนทรัพยากร และผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การเสริมสร้างศักยภาพของชุมชนชายฝั่งจึงเป็นสิ่งจำเป็นเพื่อให้พวกเขามีความเข้มแข็งและสามารถรับมือกับความท้าทายเหล่านี้ได้ การเสริมสร้างศักยภาพชุมชนอาจรวมถึงการให้ความรู้เกี่ยวกับการจัดการทรัพยากรชายฝั่งอย่างยั่งยืน […]