nature-based solution

nature-based solution

บทบาทของ NbS (Nature-based solutions) กับการวางแผนท่าเรือ

วิชาการ

แนวทางที่อาศัยธรรมชาติเป็นฐาน (NbS-Nature-based solutions) เมื่อนำมาปรับใช้กับการวางแผนท่าเรือ สามารถตอบโจทย์ความเสี่ยงด้านสภาพภูมิอากาศและความเสี่ยงเชิงปฏิบัติการของท่าเรือได้โดยตรง การทำความเข้าใจบทบาทเฉพาะและประเภทของ NBS มีความจำเป็นต่อการคัดเลือก ออกแบบ และบูรณาการมาตรการเหล่านี้เข้าสู่การวางแผนท่าเรือ บทบาทของ NbS ในการลดทอนคลื่น ควบคุมการกัดเซาะ และเป็นกันชนต่อสตอร์มเซิร์จ NbS ทำงานโดยอาศัยกระบวนการของระบบนิเวศเพื่อลดผลกระทบทางกายภาพจากคลื่น กระแสน้ำ และระดับน้ำหนุนจากพายุ องค์ประกอบที่มีพืชพรรณ เช่น ป่าชายเลน พื้นที่ชุ่มน้ำชายฝั่ง/พรุเค็ม และแหล่งหญ้าทะเล สามารถดูดซับและสลายพลังงานคลื่น ทำให้ความสูงและพลังงานของคลื่นลดลงก่อนถึงโครงสร้างพื้นฐานที่สำคัญริมชายฝั่ง กลไกการลดทอนตามธรรมชาตินี้ช่วยปกป้องแนวชายฝั่งจากการกัดเซาะ ทำให้ตะกอนมีเสถียรภาพ และรักษาความสมบูรณ์ของร่องน้ำเดินเรือ พื้นที่ชุ่มน้ำ เนินทราย และแนวชายฝั่งมีชีวิต (living shorelines) ยังช่วยหน่วงสตอร์มเซิร์จ โดยการดักจับตะกอน ทำให้การไหลของน้ำช้าลง และช่วยบรรเทาสถานการณ์สุดขั้ว (extreme event) โดยหน้าที่เหล่านี้จะไม่หยุดนิ่ง เมื่อพืชพรรณเติบโตและตะกอนสะสม มูลค่าการป้องกันของ NbS สามารถเพิ่มขึ้นตามเวลา จึงช่วยเสริมศักยภาพในการปรับตัวต่อสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลง ประเภทของ NbS สำหรับท่าเรือ ท่าเรือสามารถประยุกต์ใช้ NbS ได้หลายประเภท โดยแต่ละประเภทเหมาะกับระดับความเสี่ยง สภาพกายภาพ และข้อจำกัดการปฏิบัติการที่แตกต่างกัน […]

Beachlover

December 20, 2025

Hybrid solution แนวทางผสมผสานเพื่อป้องกันชายฝั่ง

วิชาการ

การกัดเซาะชายฝั่งทะเลเป็นปัญหาสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ และความเป็นอยู่ของชุมชนชายฝั่งในหลายพื้นที่ของประเทศไทย แนวทางดั้งเดิม เช่น กำแพงกันคลื่นและเขื่อนกันคลื่น มักถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่า ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม เช่น การทำลายแหล่งที่อยู่อาศัย และการรบกวนพลวัตของตะกอนตามธรรมชาติ แนวทางการแก้ไขที่มีประสิทธิภาพและยั่งยืนคือการใช้ “Hybrid Solution” หรือ “แนวทางผสมผสาน” ซึ่งรวมข้อดีของวิศวกรรมโครงสร้างทางวิศวกรรม เข้ากับโครงสร้างที่เลียนแบบธรรมชาติ (nature-based solutions หรือ NbS) เพื่อเสริมสร้างความมั่นคงของชายฝั่งและฟื้นฟูระบบนิเวศ แนวทาง Hybrid Solution: การผสมผสานเพื่อการป้องกันชายฝั่งที่ยั่งยืน 1. โครงสร้างเลียนแบบธรรมชาติ (Nature-Based Solutions – NbS) NbS มุ่งเน้นการใช้หรือฟื้นฟูองค์ประกอบธรรมชาติ เช่น การปลูกป่าชายเลน การสร้างแนวสันทราย หรือการใช้แนวไม้ไผ่เพื่อชะลอคลื่น แนวทางนี้ไม่เพียงแต่ช่วยลดแรงคลื่นและการกัดเซาะ แต่ยังส่งเสริมความหลากหลายทางชีวภาพและระบบนิเวศชายฝั่ง 2. โครงสร้างทางวิศวกรรม (Grey Infrastructure) โครงสร้างทางวิศวกรรม เช่น เขื่อนกันคลื่น (seawalls), แนวหินป้องกัน (revetments), และแนวหินใต้น้ำ (submerged breakwaters) มักถูกใช้เพื่อป้องกันการกัดเซาะโดยตรง อย่างไรก็ตาม การใช้โครงสร้างเหล่านี้เพียงอย่างเดียวอาจส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศชายฝั่งและการเคลื่อนที่ของตะกอนทราย​ 3. […]

Beachlover

April 28, 2025

การปักไม้บนชายหาดเพื่อแก้ปัญหาการกัดเซาะชายฝั่ง

วิชาการ

การปักไม้ลงบนหาดทรายเพื่อแก้ปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งนั้น ได้ถูกใช้เป็นหนึ่งในมาตรการ Nature-based solution ในบางพื้นที่ โดยทั่วไปจะใช้ไม้สน ไม้เนื้อแข็ง หรืออาจเป็นไม้ไผ่ โดยการปักเป็นแนวหรือรั้วเพื่อชะลอการเคลื่อนที่ของทราย ลดแรงของคลื่นที่กระทบชายฝั่ง และช่วยสร้างสันทรายใหม่ ซึ่งมีผลในการป้องกันการกัดเซาะทางธรรมชาติ อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จของวิธีนี้จะขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย การใช้ไม้ปักเพื่อบรรเทาปัญหาการกัดเซาะชายฝั่ง อาจเป็นวิธีที่ใช้ได้ผลในบริเวณที่มีคลื่นไม่รุนแรงมาก แต่สำหรับพื้นที่ที่มีคลื่นแรงและการกัดเซาะที่รุนแรง ควรพิจารณาวิธีการอื่น ๆ หรือการออกแบบร่วมกับวิธีการป้องกันชายฝั่งแบบวิศวกรรม

Beachlover

December 20, 2024

มาตรการแก้ไขการกัดเซาะชายฝั่งโดยใช้ธรรมชาติเป็นฐาน

วิชาการ

Beach Lover ได้เคยนำเสนอแนวคิดเรื่อง การแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งโดยใช้ธรรมชาติเป็นฐาน (Nature-based solutions for coastal erosion) ไปแล้วในอดีต ติดตามได้จากโพส https://beachlover.net/nature-based-solutions/ ครั้งนี้ขอลงรายละเอียดด้านมาตรการที่ใช้เพื่อความเข้าใจที่มากขึ้น การกัดเซาะชายฝั่งเป็นปัญหาที่สำคัญในหลายพื้นที่ทั่วโลก ซึ่งมีผลกระทบต่อทั้งสิ่งแวดล้อมและชุมชนที่อาศัยอยู่ใกล้ชายฝั่ง การใช้ “ธรรมชาติเป็นฐาน” ในการแก้ไขปัญหานี้ได้รับความสนใจมากขึ้น เนื่องจากวิธีการเหล่านี้ไม่เพียงแต่ลดการกัดเซาะ แต่ยังช่วยเสริมสร้างความหลากหลายทางชีวภาพและให้ประโยชน์อื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง การแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งโดยใช้ธรรมชาติเป็นฐาน (Nature-based solutions for coastal erosion) คือการใช้ประโยชน์จากระบบนิเวศทางธรรมชาติ หรือการเลียนแบบกระบวนการทางธรรมชาติ เพื่อลดผลกระทบจากการกัดเซาะชายฝั่ง วิธีการนี้มุ่งเน้นการฟื้นฟูและอนุรักษ์ระบบนิเวศชายฝั่ง เช่น ป่าชายเลน หญ้าทะเล แนวปะการัง และเนินทราย ซึ่งเป็นแนวป้องกันตามธรรมชาติที่มีประสิทธิภาพ ช่วยลดความรุนแรงของคลื่นและกระแสน้ำ รวมถึงช่วยดักจับตะกอน ซึ่งเป็นการเสริมความแข็งแรงให้กับชายฝั่งอย่างยั่งยืน การแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งโดยใช้ธรรมชาติเป็นฐาน (Nature-based solutions for coastal erosion) เป็นแนวทางที่ได้รับความสนใจมากขึ้นในการปกป้องและฟื้นฟูชายฝั่งที่ถูกกัดเซาะ แทนที่จะใช้โครงสร้างแข็ง เช่น เขื่อนกันคลื่นหรือกำแพงกั้นทะเล วิธีนี้จะเน้นการฟื้นฟูหรือเสริมสร้างระบบนิเวศธรรมชาติที่มีอยู่ เพื่อให้ช่วยลดแรงคลื่นและการกัดเซาะชายฝั่งโดยธรรมชาติ แนวทางการแก้ไขโดยใช้ธรรมชาติเป็นฐาน ตัวอย่างการประยุกต์ใช้ในประเทศไทย ตัวอย่างการประยุกต์ใช้ในต่างประเทศ การใช้ธรรมชาติเป็นฐานเพื่อแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งไม่เพียงแต่ช่วยป้องกันชายฝั่งเท่านั้น แต่ยังช่วยเสริมสร้างระบบนิเวศและความหลากหลายทางชีวภาพอีกด้วย

Beachlover

October 23, 2024

ป่าชายเลน…ปราการธรรมชาติของหาดโคลน

วิชาการ

ป่าชายเลนเปรียบเสมือนเกราะป้องกันชายฝั่งตามธรรมชาติที่มีประสิทธิภาพสูง โดยมีกลไกการทำงานที่ซับซ้อนและหลากหลายมิติในการปกป้องชายฝั่งจากการกัดเซาะของคลื่นและกระแสน้ำ เริ่มต้นจากระบบรากที่แผ่กว้างและหนาแน่นของต้นไม้ป่าชายเลน เช่น ต้นโกงกาง แสม ลำพู ซึ่งทำหน้าที่เสมือนตาข่ายใต้น้ำที่สอดประสานกันอย่างซับซ้อน เมื่อคลื่นและกระแสน้ำพุ่งเข้าปะทะชายฝั่ง รากเหล่านี้จะช่วยชะลอความเร็วและลดพลังงานของคลื่นลงอย่างมาก เปรียบเสมือนกำแพงธรรมชาติที่คอยสกัดกั้นคลื่นไม่ให้เข้าถึงชายฝั่งโดยตรง นอกจากนี้ รากของต้นไม้ยังช่วยดักจับตะกอนดิน ทราย และอินทรียวัตถุต่างๆ ที่พัดพามาตามน้ำ ทำให้เกิดการสะสมของตะกอนบริเวณชายฝั่ง ซึ่งเป็นการเพิ่มพื้นที่และความแข็งแรงให้กับชายฝั่งตามธรรมชาติ ระบบรากของไม้ป่าชายเลนมีความหลากหลายและแตกต่างกันไปตามชนิดของพันธุ์ไม้ เพื่อปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อมที่เป็นดินเลน น้ำท่วมขัง และมีออกซิเจนต่ำ โดยสามารถแบ่งประเภทของรากได้ดังนี้ 1. รากค้ำจุน (Prop roots หรือ Stilt roots): เป็นรากที่งอกออกมาจากลำต้นส่วนล่าง แล้วเจริญเติบโตลงไปในดิน ทำหน้าที่พยุงลำต้นให้แข็งแรง คล้ายเสาค้ำยัน ช่วยให้ต้นไม้ทรงตัวได้ดีในดินเลนที่อ่อนนุ่ม นอกจากนี้ รากค้ำจุนยังมีช่องอากาศ (Lenticels) เพื่อช่วยในการหายใจและรับออกซิเจน ตัวอย่างไม้ป่าชายเลนที่มีรากค้ำจุน ได้แก่ โกงกางใบเล็ก โกงกางใบใหญ่ 2. รากหายใจ (Pneumatophores): เป็นรากที่งอกขึ้นมาจากดินในแนวดิ่ง มีลักษณะคล้ายดินสอหรือเข็ม ทำหน้าที่หลักในการแลกเปลี่ยนก๊าซ โดยเฉพาะการรับออกซิเจนเข้าสู่ราก เนื่องจากดินเลนมีออกซิเจนน้อย รากหายใจจึงมีความสำคัญต่อการอยู่รอดของต้นไม้ ตัวอย่างไม้ป่าชายเลนที่มีรากหายใจ ได้แก่ ลำพู แสมทะเล 3. […]

Beachlover

July 31, 2024