กรมโยธาธิการและผังเมือง

พวกเขาทั้งสามคนขับรถออกจากบ้านหน้าศาลขึ้นไปทางเหนือ มุ่งหน้าสู่ปากพนัง บนถนนเลียบชายฝั่งสายปากพนัง-หัวไทร ถนนโล่ง รถน้อย ขับสบาย แดดบ่ายส่องเข้าหน้ากระจก ทุกคน มองออกไปนอกหน้าต่างด้านขวา ซึ่งควรจะเห็นทะเลตลอดเส้นทาง “แปลกดีนะ” หยกพูดขึ้น “ขับมาสักพักแล้ว ทำไมมองไม่เห็นทะเลเลย” ต๊ะไม่ตอบ แค่ยิ้มเล็กน้อย เม็ดทรายมองออกไปจากเบาะหลัง ถึงเห็นว่าทำไม ตลอดแนวด้านขวาของถนน หรือก็คือทิศตะวันออก มีโครงสร้างคอนกรีตและหินตั้งเรียงรายสูงท่วมหัว เกือบทั้งหมดสูงกว่าระดับสายตาของคนนั่งอยู่ในรถ ทะเลอยู่ข้างหลังกำแพงนั้น แต่มองไม่เห็น ได้ยินแต่เสียงคลื่น “หยุดตรงนั้นได้เลยพี่” เม็ดทรายพูด ทั้งสามคนเดินข้ามถนนแล้วเดินเข้าไปใกล้โครงสร้าง เม็ดทรายหยุดนับอยู่ครู่หนึ่ง “ต๊ะลองนับดูสิ” เธอพูด “ว่ามันมีกี่ชั้น” ต๊ะมองตามและเริ่มนับ ชั้นแรกอยู่ในสุดใกล้ถนน เป็นกำแพงหินเรียง จากนั้นเว้นเป็นช่องว่างค่อนข้างกว้างระดับถนน 1 เลน ถัดออกไปเป็นกำแพงแบบตั้งตรง หน้ากำแพงแบบตั้งตรงเป็นแนวหินเรียงอีกชั้นที่เรียงเป็นสองระดับ “สามชั้นเหรอทราย” ต๊ะพูดแล้วหันมามองเม็ดทราย “จริงๆ ด้านล่างนี้มันมีอีกชั้น ก่อนที่จะสร้างหินเรียงทับ รวมแล้วเป็น 4 ชั้น” เม็ดทรายตอบ “และนี่คือโครงสร้างป้องกันชายฝั่ง 4 ชั้น!!!” (https://beachlover.net/โครงสร้างป้องกันชายฝั่ง-4-ชั้น-ณ-ชายทะเลปากพนัง/) “ทำไมถึงต้องมีสี่ชั้นอ่ะ” หยกถามแบบงงๆ […]

“เฮ้ ทราย ดูสิ” น้ำฝนผู้ซื่งเพิ่งเสร็จจากการช่วยงานอาจารย์ที่มหาวิทยาลัย ตามมาสมทบกับทีมที่หาดมหาราช หยุดเดินกลางหาด แล้วชี้ลงไปที่ทรายใต้เท้า “มันมีสันนูนๆขึ้นมาเลยนะ อันนี้คืออะไร” เม็ดทรายก้มมองตามที่น้ำฝนชี้ แล้วยิ้ม “สันทราย ทรายที่คลื่นพัดพามาสะสมจนนูนขึ้นมาเป็นสัน มันเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติเลย ไม่มีใครมาถมไม่มีใครมาวาง” ทั้งสามคนยืนอยู่บนหาดมหาราช ตำบลจะทิ้งพระ อำเภอสทิงพระ จังหวัดสงขลา ในวันที่แดดออกหลังมรสุมเพิ่งสงบ เจ้าหน้าที่จากสำนักงานทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งที่ 5 เพิ่งเดินสำรวจผ่านมาไม่นาน เม็ดทรายสังเกตเห็นพวกเขาถ่ายรูปและจดบันทึกอย่างละเอียด “เค้ามาทำอะไรอ่ะ” หยกถามน้อง “สำรวจสถานภาพชายฝั่งหลังมรสุม เป็นงานประจำของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง เพื่อเก็บข้อมูลทำรายงานสภาพชายฝั่งทะเลประจำปี” ฝนตอบ “ที่นี่น่าสนใจมากเลยพี่ เพราะตอนมรสุมที่ผ่านมา คลื่นพัดเอาทรายออกไปมากเหมือนกัน ฝนมาทำกิจกรรมเก็บขยะกับน้องๆในค่ายพอดี แต่พอมรสุมหมด ทรายมันกลับมาเอง” “กลับมาได้ไงอ่ะ” “มันเป็นกระบวนการปรับสมดุลของชายฝั่ง ช่วงมรสุมคลื่นแรง ทรายถูกพัดออกไปสะสมอยู่ในน้ำ พอพ้นมรสุม คลื่นเล็กลง มันก็ค่อยๆพัดทรายกลับเข้ามาที่หาดใหม่ หาดที่มีสุขภาพดีจะทำแบบนี้ได้เองตามฤดูกาล” เม็ดทรายพูดพลางกางมือวัดระยะสายตาไปตามแนวหาด “ที่นี่หาดกว้างขึ้นมาประมาณสิบถึงสิบห้าเมตรเลยนะเทียบกับช่วงมรสุม” “สิบห้าเมตรเองรึ ดูกว้างกว่านั้นนะ” หยกเดินออกไปยืนที่แนวน้ำแล้วหันกลับมา “แล้วโครงสร้างที่เห็นอยู่ตรงนั้นล่ะ มีผลอะไรไหม” เม็ดทรายมองไปตามที่หยกชี้ มีโครงสร้างป้องกันชายฝั่งตั้งอยู่ในพื้นที่ ก่อสร้างมาก่อนหน้านี้แล้วสองระยะ “ที่น่าสนใจคือหาดด้านหน้าโครงสร้างทั้งสองระยะ […]

จากชิงโค ทั้งสองคนขับรถต่อขึ้นเหนืออีกไม่ไกล มาจอดริมถนนข้างหาดม่วงงาม อำเภอสิงหนคร จังหวัดสงขลา เม็ดทรายก้าวลงจากรถแล้วหยุดนิ่ง “พี่… หาดมันสวยนะ” ไม่ได้พูดเพื่อชม แต่พูดด้วยความแปลกใจ หลังจากที่สายตาเพิ่งผ่านภาพกำแพงและซากทางจักรยานที่ชิงโคมาหยกๆ การได้เห็นหาดทรายโล่งกว้างที่ยังคงเป็นหาดอยู่จริงๆ รู้สึกแปลกตาไปเลย “ดีใจที่ยังสวยอยู่นะ” หยกพูดพลางเดินลงไปที่หาด “แต่เดี๋ยวก่อน ที่นี่ไม่ใช่ที่ที่เค้าจะสร้างกำแพงใช่ป่ะ” “ใช่เลยพี่ เฟสแรก ระยะ 1.71 กิโลเมตร งบ 138 ล้านบาท ตั้งแต่ปี 2563 แล้ว” เม็ดทรายตอบ “แต่ยังสร้างไม่ได้ เพราะชาวบ้านต่อต้านมาตลอด มีการฟ้องร้องคดีต่อศาลปกครอง จนถึงตอนนี้ชาวบ้านชนะคดีแล้ว ยกเลิกการก่อสร้างไปแล้ว ถ้าเจ้าฝนมาคงได้มีข้อมูลมาแชร์กันมากกว่านี้” ขณะที่ทั้งสองยืนคุยกันอยู่ ก็มีหญิงวัยกลางคนสองคนเดินออกมาจากร้านน้ำปั่นริมหาด มีไม้วัดและโทรศัพท์ในมือ “มาสำรวจอะไรกันเหรอคะ” เธอทักขึ้นก่อน เสียงเป็นกันเอง “เดินดูชายหาดเฉยๆค่ะพี่” เม็ดทรายตอบ “แล้วพวกพี่มาสำรวจอะไรเหรอคะ เห็นมีไม้อะไรมาด้วย” “มาวัดหาดน่ะ” เธอพูดเรียบๆ ราวกับเป็นเรื่องปกติธรรมดา “ทำมาหลายปีแล้ว ทุกเดือนเลย” เม็ดทรายตาโต “พวกพี่ใช้ระบบ BMON กันเหรอคะ” บุ๋มและแอลยิ้มพร้อมกัน […]

เช้าวันใหม่ น้ำฝนติดภารกิจช่วยงานอาจารย์ทำคดีสิ่งแวดล้อมอยู่ที่มหาวิทยาลัยของเธอ พี่หยกขับรถพาเม็ดทรายข้ามแพขนานยนต์มายังหาดทรายแก้ว ต.ชิงโค อ.สิงหนคร อีกฝั่งหนึ่งของเมืองสงขลา “นั่น… ทางจักรยานที่เห็นในรูปตอนก่อนมันอยู่ตรงไหนอ่ะ?” หยกกวาดสายตาไปทั่วบริเวณด้วยสีหน้างุนงง ก่อนจะก้าวลงจากรถอย่างช้าๆ ราวกับไม่อยากเชื่อสิ่งที่เห็นอยู่ตรงหน้า เม็ดทรายไม่ตอบทันที แค่เดินตรงไปยืนอยู่ริมกำแพงคอนกรีตสีเทาที่ทอดตัวยาวเลียบชายฝั่ง แล้วก้มมองลงไปที่พื้นด้านหลังกำแพง “หายไปแล้วพี่ “ พื้นที่ด้านหลังกำแพงกันคลื่นที่ครั้งหนึ่งเคยถูกปรับเป็นทางเดินและทางจักรยานริมทะเลอย่างสวยงาม บัดนี้กลายเป็นซากปรักหักพังที่แทบจะจำหน้าตาเดิมไม่ได้เลย แผ่นพื้นคอนกรีตบางส่วนหลุดล่อน บางส่วนทรุดลงไปเป็นแอ่ง ระบบระบายน้ำที่ควรจะระบายน้ำออกไม่หลงเหลือให้เห็นอีกแล้ว และทรายจำนวนมากที่คลื่นหอบพาข้ามสันกำแพงเข้ามาทับถมเกลื่อนกลาดอยู่ทั่วพื้นที่ราวกับมีใครเอารถมาเททิ้ง “เฮ้ย… นี่ไม่ใช่แค่ชำรุดนะเว้ย มันพังยับเลย” “ใช่พี่ ทั้งหมดนี้มาจากคลื่นที่วิ่งเข้ามาปะทะกำแพง แล้วยกตัวสูงกระเซ็นข้ามสันมาด้านนี้ มันเรียกว่า wave overtopping อ่ะพี่ ทุกครั้งที่คลื่นซัดข้าม น้ำทะเลก็พาตะกอนทรายและแรงกระแทกเข้ามาด้วย แบบนี้ซ้ำๆ ทางเดินก็รับไม่ไหวอยู่แล้ว” “แล้วเค้าไม่รู้เรื่องนี้ก่อนสร้างเหรอ” หยกถามเสียงแหลม เม็ดทรายยังไม่ทันตอบ ก็มีเสียงจากชายสูงอายุในชุดธรรมดาที่กำลังเดินมาจากทางปลายกำแพงดังขึ้น “เด็กๆ มาดูงานเหรอ?” ชายคนนั้นชื่อ ลุงปัน อายุราวหกสิบกว่า อยู่ในแถวนี้มาทั้งชีวิต เดินเข้ามายืนข้างๆโดยไม่รอคำเชิญ แล้วก้มมองพื้นที่พังเสียหายด้วยแววตาที่บอกเล่าว่าเห็นมาตั้งแต่ต้นจนจบ “ลุงเคยปั่นจักรยานที่นี่ทุกเช้าเลยนะหนู ตั้งแต่วันแรกที่เค้าเปิดให้ใช้ได้ ทางสวยดีนะ ปูเรียบ มีไฟ มีม้านั่ง” ลุงปันพูดพลางใช้ปลายรองเท้าเขี่ยแผ่นพื้นคอนกรีตที่หลุดออกมากองอยู่ข้างเท้า “แต่ไม่นานเลย ไม่ถึงสองปีด้วยซ้ำ […]

หาดชลาทัศน์ยาวกว่า 4.5 กิโลเมตร วางแนวในทิศเหนือใต้ตั้งแต่หัวนายแรงถึงนางเงือกรอยต่อกับหาดสมิหลา แต่ในสายตาเม็ดทราย มันเหมือน “บทเรียนยาว” ที่ถูกเขียนซ้ำด้วยลายมือเดิมหลายรอบ รอดักทราย กำแพงหินทิ้ง กำแพงกระสอบทั้งเล็กทั้งใหญ่ แล้วก็การเติมทรายชายหาดถึงสามครั้ง “นี่มันหาดท่องเที่ยวใจกลางเมืองสงขลาเลยนะทราย” น้ำฝนพูดเสียงเรียบ แต่ในน้ำเสียงมีความไม่เข้าใจซ่อนอยู่“แต่ทำไมเราถึงยอมให้มันกลายเป็นสนามทดลองของโครงสร้างที่ยืดยาวแบบนี้” หยกเดินนำหน้าไปตามแนวกำแพงกระสอบ เธอเงียบกว่าใคร แต่สายตาคมเหมือนกำลังเก็บรายละเอียดทีละจุด รอยยุบ รอยทรุด รอยขาด และรอยเปลี่ยนสีของน้ำที่กระทบโครงสร้าง “มันไม่ใช่แค่เรื่องสวยไม่สวยนะ” เม็ดทรายพูดเบา ๆ “มันคือสัญญาณว่าหาดกำลังพยายามบอกอะไรเราอยู่ แต่เรายังตอบด้วยภาษาเดิม” น้ำฝนก้าวลงไปใกล้กำแพงกระสอบเพื่อจะถ่ายรูปมุมต่ำให้เห็นระดับน้ำกับแนวถุงกระสอบชัดๆ เธอเหยียบลงบนพื้นผิวสีเขียวคล้ำ แล้วจู่ๆ ร่างก็เซไปข้างหน้าแบบเกือบล้ม “เฮ้ย!” หยกร้อง พร้อมคว้าแขนน้ำฝนไว้ทัน ฝนหายใจแรงนิดหนึ่ง ก่อนหัวเราะแห้งๆ “เกือบไป ลื่นมาก ตะไคร่เต็มเลย” เม็ดทรายก้มลงมองผิวกำแพงกระสอบ ตะไคร่น้ำเกาะแน่นเหมือนพรมบางๆ ที่ธรรมชาติทอทับบนสิ่งที่มนุษย์สร้าง“นี่ๆเห็นไหม” เธอพูดกับฝน “นี่คือภาพเล็กๆ ของปัญหาใหญ่ โครงสร้างไม่เคยอยู่โดดเดี่ยว มันดึงทั้งคลื่น กระแส ตะกอน และชีวิตเล็กๆ เข้ามาอยู่ด้วย” น้ำฝนมองลงไปที่พื้น แล้วเงยหน้าขึ้นช้าๆ “แต่ในหาดท่องเที่ยวกลางเมือง ความเสี่ยงแบบนี้ไม่ควรเกิดขึ้นเลย”เธอใช้คำว่า […]