โครงสร้างป้องกันชายฝั่งทะเล

การปักไม้ลงบนหาดทรายแก้วเพื่อแก้ปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งนั้น ได้ถูกใช้เป็นหนึ่งในมาตรการ Nature-based solution ในบางพื้นที่ โดยทั่วไปจะใช้ไม้สน ไม้เนื้อแข็ง หรืออาจเป็นไม้ไผ่ โดยการปักเป็นแนวหรือรั้วเพื่อชะลอการเคลื่อนที่ของทราย ลดแรงของคลื่นที่กระทบชายฝั่ง และช่วยสร้างสันทรายใหม่ ซึ่งมีผลในการป้องกันการกัดเซาะทางธรรมชาติ อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จของวิธีนี้จะขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ตามอ่านได้จาก https://beachlover.net/sand-fance-erosion/ และ https://beachlover.net/sandfence-trap-yes-or-no-july2025/ หาดทรายแก้ว ตำบลไม้ขาว อำเภอถลาง จังหวัดภูเก็ต ประสบปัญหาการกัดเซาะรุนแรงในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ส่งผลให้ต้นสนทะเลริมชายหาดจำนวนมากรากโผล่และล้มลง และบางช่วงในฤดูมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ คลื่นได้ซัดน้ำทะเลทะลักขึ้นมาถึงผิวถนนหลังหาด ทำให้แนวถนนเสี่ยงต่อความเสียหาย หน่วยงานภาครัฐจึงได้เร่งหาแนวทางแก้ไขเพื่อปกป้องชายหาดและโครงสร้างพื้นฐานดังกล่าว สืบเนื่องจากพื้นที่นี้อยู่ในความรับผิดชอบของกรมอุทยานแห่งชาติฯ ในปี 2567–2568 กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (กรมอุทยานแห่งชาติฯ ร่วมกับกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง) จึงได้ดำเนินโครงการติดตั้งรั้วไม้ดักทรายแบบซิกแซก บริเวณหาดทรายแก้ว โดยมีความยาวประมาณ 500 เมตร ใช้งบประมาณ 4.789 ล้านบาท วางเรียงขนานชายหาด 2 แถวในรูปแบบฟันปลา มีเป้าหมายเพื่อชะลอคลื่นและดักตะกอนทราย สร้างเนินทรายตามธรรมชาติขึ้นเพื่อป้องกันการกัดเซาะชายฝั่ง ติดตามข่าวสารที่เกี่ยวข้องไปจาก Website ข่าวหลักๆเช่น https://www.thairath.co.th/scoop/interview/2858208# และ https://mgronline.com/south/detail/9680000047124#google_vignette และ https://www.bangkokbiznews.com/environment/1178811 Beach Lover พาชมส่วนแรกของงานปักไม้สน ทางทิศเหนือของหาดทรายแก้ว จ.ภูเก็ต […]

การรื้อถอนโครงสร้างป้องกันชายฝั่งที่ไร้ประสิทธิภาพและสร้างผลกระทบเชิงลบนั้น สามารถทำได้ และในหลายกรณีก็ถือเป็นแนวทางที่จำเป็นเพื่อฟื้นฟูสภาพชายฝั่งให้กลับสู่สมดุลตามธรรมชาติ หรือเพื่อเปิดทางให้กับการใช้มาตรการแก้ไขปัญหาที่เหมาะสมกว่า อย่างไรก็ตาม การรื้อถอนไม่ใช่เรื่องง่ายและจำเป็นต้องพิจารณาอย่างรอบคอบที่สุด เพราะเป็นการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อมชายฝั่งครั้งใหญ่อีกครั้งหนึ่ง นี่คือประเด็นข้อห่วงกังวลหลักๆ ที่วิศวกรชายฝั่งต้องพิจารณาอย่างละเอียด ข้อห่วงกังวลหลักที่ต้องพิจารณาอย่างรอบด้านก่อนการตัดสินใจรื้อถอนโครงสร้าง 1. ประเด็นทางวิศวกรรมและกายภาพ (Engineering & Physical Concerns) – สมดุลชายฝั่งที่เปลี่ยนไป: ชายฝั่งได้ปรับตัวเข้ากับโครงสร้างนั้นไปแล้ว ไม่ว่าผลจะดีหรือร้าย การรื้อถอนออกทันทีอาจทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างฉับพลันและรุนแรงกว่าเดิม เช่น อาจเกิดการกัดเซาะอย่างรวดเร็วในพื้นที่ที่ไม่เคยถูกกัดเซาะมาก่อน – การเคลื่อนตัวของตะกอน (Sediment Transport): โครงสร้างที่เคยดักหรือเปลี่ยนทิศทางตะกอนจะหายไป ต้องประเมินให้ได้ว่าเมื่อรื้อแล้ว ตะกอนจะเคลื่อนที่ไปในทิศทางใด จะไปสะสมที่ไหน หรือจะทำให้พื้นที่ใดสูญเสียตะกอนไป – ผลกระทบต่อพื้นที่ข้างเคียง (Downdrift/Updrift Impacts): การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นไม่ได้จำกัดอยู่แค่หน้างาน แต่อาจส่งผลกระทบเป็นลูกโซ่ไปยังชายฝั่งข้างเคียงได้ ต้องมีการศึกษาและสร้างแบบจำลอง (Modeling) เพื่อคาดการณ์ผลกระทบเหล่านี้ – ความซับซ้อนและปลอดภัยในการรื้อถอน: การทำงานในเขตชายฝั่งทะเลมีความยากลำบากจากคลื่นลมและกระแสน้ำ แผนการรื้อถอนต้องมีความปลอดภัยสูงและมีประสิทธิภาพ 2. ประเด็นด้านสิ่งแวดล้อมและระบบนิเวศ (Environmental & Ecological Concerns) – โครงสร้างอาจกลายเป็นแหล่งอาศัย: โครงสร้างเก่าที่อยู่ในน้ำมานานมักกลายเป็นปะการังเทียม โดยไม่ตั้งใจ เป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์น้ำและสิ่งมีชีวิตหลากหลายชนิด การรื้อถอนคือการทำลายที่อยู่อาศัยเหล่านั้น – ผลกระทบระหว่างการรื้อถอน: กระบวนการรื้อถอนอาจทำให้เกิดความขุ่นของน้ำ เสียงดังรบกวน และการฟุ้งกระจายของตะกอนปนเปื้อน (ถ้ามี) […]

โครงสร้างป้องกันชายฝั่ง เช่น กำแพงกันคลื่น เขื่อนกันคลื่น และเขื่อนปากร่องน้ำ ถือเป็นสิ่งสำคัญในการปกป้องชายฝั่งจากการกัดเซาะ คลื่นลมแรง และคลื่นสึนามิ อย่างไรก็ตาม โครงสร้างเหล่านี้อาจเสื่อมสภาพ หมดอายุการใช้งาน หรือก่อให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม เมื่อถึงเวลาหนึ่งจึงอาจจำเป็นต้องมีการรื้อถอน บทความนี้ Beach Lover จะอธิบายถึงสาเหตุ วิธีการ และผลกระทบของการรื้อถอนโครงสร้างป้องกันชายฝั่ง โดยอ้างอิงจากงานวิจัยและกรณีศึกษาหลายแห่ง สาเหตุของการรื้อถอนโครงสร้างป้องกันชายฝั่ง โดยทั่วไปแล้ว การรื้อถอนโครงสร้างชายฝั่งเกิดจากหลายปัจจัย ทั้งด้านโครงสร้าง ด้านสิ่งแวดล้อม และด้านกฎหมาย โดยสามารถจำแนกออกเป็นหัวข้อหลักได้ดังนี้ 1. ความเสียหายหรือเสื่อมสภาพของโครงสร้าง โครงสร้างชายฝั่งต้องเผชิญกับสภาพแวดล้อมทางทะเลที่รุนแรง เช่น คลื่นลม ระดับน้ำขึ้นลง และการกัดกร่อนจากน้ำเค็ม ซึ่งเมื่อเวลาผ่านไปจะทำให้โครงสร้างเสื่อมสภาพ เช่น โครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็กมักเกิดการกัดกร่อนของเหล็กจากสภาวะแวดล้อมชายฝั่งทะเล ทำให้เกิดความเสียหายก่อนเวลาอันควร (Rahman et al., 2024) หากโครงสร้างเสื่อมสภาพจนไม่ปลอดภัย ก็อาจจำเป็นต้องรื้อถอนเพื่อป้องกันอันตรายต่อชีวิตทรัพย์สิน และสิ่งแวดล้อม 2. ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม โครงสร้างบางประเภท เช่น เขื่อนปากร่องน้ำหรือเขื่อนยื่นออกไปในทะเล อาจรบกวนการเคลื่อนที่ของตะกอนชายฝั่งตามธรรมชาติ ทำให้เกิดการสะสมของตะกอนในบางพื้นที่ และเกิดการกัดเซาะรุนแรงในพื้นที่ใกล้เคียง (Salleh, ไม่ระบุปี) […]

Beach Lover ได้เคยเขียนบทความเผยแพร่ความรู้เรื่องการจัดการปากร่องน้ำไปแล้วหลายครั้ง ติดตามได้จาก วิชาการ: แนวคิดเพื่อจัดการปากร่องน้ำ และ การถ่ายเททรายบริเวณปากแม่น้ำ (Sand Bypassing) ครั้งนี้ขอกลับมาขยายความประเด็นนี้กันอีกรอบ โดยเน้นที่เหตุผลของการถ่ายเททรายข้ามร่องน้ำ หรือ Sand Bypassing ในหลายพื้นที่ชายฝั่งของไทยและทั่วโลก เรามักพบว่าช่องทางเดินเรือหรือ “ร่องน้ำ” ที่เชื่อมระหว่างทะเลกับแหล่งน้ำภายใน เช่น ปากแม่น้ำหรือคลอง มีบทบาทสำคัญต่อเศรษฐกิจ การเดินเรือ การประมง และการท่องเที่ยว อย่างไรก็ตาม ร่องน้ำเหล่านี้มักต้องเผชิญกับปัญหาการตื้นเขินจากการสะสมของทรายและตะกอน ซึ่งจำเป็นต้องมีการขุดลอกอย่างสม่ำเสมอ แต่รู้หรือไม่ว่า การขุดลอกเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ และบางครั้งยังสร้างปัญหาใหม่ให้กับพื้นที่ใกล้เคียง? คำตอบของทางออกอย่างยั่งยืนคือ  “Sand Bypassing” ซึ่งหมายถึงการถ่ายเททรายจากด้านหนึ่งของร่องน้ำ (ที่ทรายมักทับถม) ไปยังอีกด้านหนึ่ง (ที่มักเกิดการกัดเซาะ) เพื่อเลียนแบบการไหลเวียนของตะกอนตามธรรมชาติ ลองมาดูกันว่าเหตุใดเราจึงควรผสาน sand bypassing เข้ากับกระบวนการบำรุงรักษาร่องน้ำอย่างจริงจัง 1. ฟื้นฟูสมดุลของกระบวนการเคลื่อนที่ของตะกอนตามธรรมชาติ ในระบบชายฝั่งที่ไม่มีสิ่งก่อสร้างขวางกั้น ตะกอนทรายจากคลื่นลมและกระแสน้ำจะไหลตามแนวชายฝั่งได้อย่างต่อเนื่อง กระบวนการนี้เรียกว่า littoral drift หรือ longshore sediment transport เป็นธรรมชาติของกระบวนการชายฝั่งทะเลที่มีบทบาทในการสร้างและรักษาชายหาด อย่างไรก็ตาม เมื่อมีร่องน้ำโดยเฉพาะร่องน้ำที่มีเขื่อนกันทรายและคลื่น (jetty) หรือเขื่อนกันคลื่น (breakwater) สร้างขึ้นเพื่อให้เรือแล่นเข้าออกได้ โครงสร้างเหล่านี้มัก ขัดขวางเส้นทางการเคลื่อนที่ของตะกอน ทำให้ตะกอนสะสมที่ฝั่งหนึ่ง ขณะที่ฝั่งตรงข้ามกลับขาดแคลนตะกอนทรายและเริ่มเกิดการกัดเซาะอย่างรุนแรง […]

ที่มา: https://www.facebook.com/DMCRTH?locale=th_TH กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ลงพื้นที่เพื่อสำรวจสถานภาพชายฝั่งช่วงหลังฤดูมรสุม บริเวณพื้นที่หาดมหาราช ต.จะทิ้งพระ อ.สทิงพระ จ.สงขลา วันที่ 30 พฤษภาคม 2568 สทช.5 โดยเจ้าหน้าที่ส่วนอนุรักษ์ทรัพยากรชายฝั่ง ลงพื้นที่เพื่อสำรวจสถานภาพชายฝั่งช่วงหลังฤดูมรสุม บริเวณพื้นที่หาดมหาราช ต.จะทิ้งพระ อ.สทิงพระ จ.สงขลา จากการสำรวจในช่วงฤดูมรสุมที่ผ่านมาพบว่าน้ำได้พัดพาตะกอนทรายกลับคืนสู่ทะเล เกิดการสูญเสียชายหาดจำนวนมาก และเมื่อเปรียบเทียบกับปัจจุบันพบว่าพื้นที่ชายฝั่งบริเวณหาดมหาราชต่อเนื่องจากจุดสิ้นสุดโครงสร้าง และบริเวณด้านหน้าของโครงสร้างทั้ง ๒ ระยะ พบว่ามีการสะสมตัวของตะกอนทรายชายหาด ทำให้หน้าหาดมีความกว้างมากขึ้นประมาณ 10-15 เมตร ส่งผลทำให้เกิดสันทรายขนาดเล็ก บนหาดทรายเดิม ซึ่งเป็นการปรับสมดุลชายฝั่งตามธรรมชาติ ทั้งนี้ สทช.5 โดยส่วนอนุรักษ์ทรัพยากรชายฝั่งจะดำเนินการรวบรวมข้อมูลเพื่อนำไปประกอบการจัดทำรายงานสภานภาพชายฝั่งทะเลประจำปี 2568 ต่อไป