Beach Lover ขอพาชมชายหาด Sanur ชายหาดฝั่งตะวันออกของเกาะบาหลีในช่วงเดือนมิถุนายน 2568 หากเราเดินเท้าสำรวจพื้นที่แถบนี้จะพบโครงสร้างป้องกันชายฝั่งละลานตา อยู่ร่วมกันกับทางเดินเลียบชายหาด ร้านอาหาร ร่มเตียงผ้าใบ และที่พักหลากหลายแบบ ทั้งราคาที่เป็นมิตรและไม่เป็นมิตรต่อเงินในกระเป๋า
ในช่วงทศวรรษ 1970-1990 หาด Sanur ซึ่งเป็นหนึ่งในพื้นที่ท่องเที่ยวยุคแรกๆ ของบาหลี ประสบปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งอย่างรุนแรงจนน่าเป็นห่วง โดยมีสาเหตุหลักมาจาก:
1.การขุดลอกแนวปะการัง: ในอดีต มีการนำหินปะการังจำนวนมหาศาลไปใช้เป็นวัสดุก่อสร้างสำหรับโรงแรมและอาคารต่างๆ การกระทำดังกล่าวเป็นการทำลายแนวป้องกันตามธรรมชาติที่เคยช่วยสลายพลังงานคลื่นก่อนจะเข้าถึงชายฝั่ง เมื่อไม่มีแนวปะการัง คลื่นจึงพัดเข้าปะทะชายหาดได้โดยตรง
2.การก่อสร้างที่รุกล้ำชายหาด: การพัฒนาการท่องเที่ยวที่รวดเร็วทำให้มีการก่อสร้างโครงสร้างต่างๆ เช่น โรงแรม ร้านอาหาร และกำแพงป้องกันของเอกชนประชิดแนวชายฝั่งมากเกินไป เมื่อเกิดการกัดเซาะจึงไม่มีพื้นที่ให้ชายหาดได้ปรับสมดุลตามธรรมชาติ
3.พลวัตชายฝั่งที่เปลี่ยนไป: การไม่มีแนวปะการังป้องกันทำให้คลื่นและกระแสน้ำสามารถพัดพาทรายออกจากพื้นที่ชายหาดได้อย่างรวดเร็ว
ผลกระทบที่เกิดขึ้น: ชายหาดบางส่วนหายไปจนเกือบหมด แนวชายฝั่งร่นถอยเข้าไปประมาณ 10-30 เมตร ต้นมะพร้าวและสิ่งปลูกสร้างริมหาดถูกทำลาย ทัศนียภาพที่สวยงามเสื่อมโทรมลง ส่งผลกระทบโดยตรงต่อการท่องเที่ยวซึ่งเป็นรายได้หลัก รวมถึงคุณภาพชีวิตของคนในพื้นที่ลดลง
ด้วยสถานการณ์ที่วิกฤต รัฐบาลอินโดนีเซียจึงขอความช่วยเหลือไปยังรัฐบาลญี่ปุ่น และได้เกิดเป็น “โครงการอนุรักษ์ชายหาดบาหลี” (Bali Beach Conservation Project – BBCP) ซึ่ง JICA เข้ามามีบทบาทสำคัญในหลายมิติ ทั้งในรูปแบบของเงินกู้เพื่อการพัฒนา (ODA Loan) และการให้ความช่วยเหลือทางวิชาการ
โครงการ BBCP ที่หาดซานูร์ไม่ได้เลือกใช้วิธีการใดวิธีการหนึ่ง แต่เป็นการใช้มาตรการแบบผสมผสาน (Integrated Measures) ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของความสำเร็จ ประกอบด้วย:
โครงสร้างป้องกันชายฝั่ง
รอดักทราย (Groins): มีการสร้างรอดักทรายใหม่หลายแห่งร่วมกับการปรับปรุงของเดิม โครงสร้างนี้จะยื่นตั้งฉากกับชายหาด มีหน้าที่หลักเพื่อชะลอการเคลื่อนตัวของทรายที่ถูกพัดพาโดยกระแสน้ำเลียบชายฝั่ง ทำให้ทรายตกทับถมอยู่ระหว่างรอดักทรายแต่ละตัว เกิดเป็นชายหาดรูปโค้ง (Pocket Beach) ที่มีเสถียรภาพ
เขื่อนกันคลื่นนอกชายฝั่ง (Offshore Breakwaters): มีการสร้างเขื่อนกันคลื่นหลายแห่งขนานไปกับแนวชายฝั่ง อยู่ในทะเลห่างจากฝั่งออกไป ทำหน้าที่ลดพลังงานคลื่นโดยตรงก่อนที่คลื่นจะเดินทางมาถึงชายหาด ทำให้พื้นที่ด้านหลังเขื่อน (ฝั่งชายหาด) มีความสงบ เอื้อให้ทรายที่เติมลงไปคงอยู่ได้นานขึ้น
การเติมทรายชายหาด (Beach Nourishment): หลังจากสร้างโครงสร้างป้องกันแล้ว ได้มีการเติมทรายจำนวนมหาศาล เข้าไปในพื้นที่ระหว่างรอดักทราย เพื่อฟื้นคืนสภาพชายหาดให้กลับมากว้างและสวยงามดังเดิม
การเติมทรายเพียงอย่างเดียวโดยไม่มีโครงสร้างป้องกันจะทำให้ทรายที่เติมลงไปถูกพัดพากลับสู่ทะเลอย่างรวดเร็ว ดังนั้นการทำงานร่วมกันของโครงสร้างป้องกันและการเติมทรายจึงเป็นสิ่งจำเป็น
การพัฒนาภูมิทัศน์และสิ่งอำนวยความสะดวก
มีการสร้าง ทางเดินเลียบชายหาด (Walkway/Boardwalk) ที่ไม่เพียงแต่อำนวยความสะดวกให้นักท่องเที่ยว แต่ยังทำหน้าที่เป็นแนวป้องกันสิ่งปลูกสร้างด้านหลัง และเป็นการกำหนดขอบเขตของการพัฒนาได้อย่างชัดเจน
ผลลัพธ์และความสำเร็จของโครงการ
ฟื้นคืนสภาพชายหาด: หาดซานูร์กลับมามีสภาพเป็นหาดทรายที่กว้างและสวยงามอีกครั้ง สามารถรองรับกิจกรรมการท่องเที่ยวและพักผ่อนหย่อนใจได้เต็มศักยภาพ
เพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจ: จำนวนนักท่องเที่ยวเพิ่มขึ้น ผู้ประกอบการร้านค้า โรงแรม มีรายได้เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ
สร้างความตระหนักรู้: ผู้ประกอบการและคนในท้องถิ่นมีความรู้สึกรับผิดชอบในการดูแลรักษาสภาพแวดล้อมและชายหาดมากขึ้น
