เมื่อกำแพงคอนกรีตอาจไม่พอ: ทางออกใหม่ของการป้องกันชายฝั่งในยุคโลกร้อน

Beach Lover ขอนำเสนอบทความวิชาการโดยนักวิจัยจาก The University of Tokyo ประเทศญี่ปุ่น โดยได้แปลและปรับถ้อยคำให้เข้าใจง่ายขึ้น หากต้องการอ่านเอกสารฉบับเต็มภาษาอังกฤษ สามารถเข้าถึงได้จาก Link ด้านล่าง โครงสร้างป้องกันชายฝั่งแบบ “แข็ง” ที่เราคุ้นเคยกันดี เช่น กำแพงกันคลื่นคอนกรีต เขื่อนกันคลื่น หรือโครงสร้างขนาดใหญ่ริมทะเล อาจเริ่มรับมือกับความเสี่ยงจากสภาพภูมิอากาศที่รุนแรงขึ้นได้ยากกว่าเดิม งานวิจัยใหม่ชี้ว่า การผสมผสานโครงสร้างเหล่านี้เข้ากับ “แนวทางที่อาศัยธรรมชาติเป็นพื้นฐาน” หรือ Nature-based Solutions อาจช่วยให้ระบบป้องกันชายฝั่งปรับตัวได้ดีขึ้นในบางพื้นที่ คณะนักวิจัยจากประเทศญี่ปุ่นได้ทบทวนบทความวิชาการจำนวน 304 เรื่อง ที่ศึกษาประสิทธิภาพของมาตรการป้องกันชายฝั่งจากหลายพื้นที่ทั่วโลก โดยเปรียบเทียบทั้งระบบธรรมชาติ มาตรการแบบอ่อนที่ช่วยฟื้นฟูหรือเสริมความแข็งแรงให้ธรรมชาติ มาตรการแบบแข็ง เช่น กำแพงคอนกรีต และมาตรการแบบผสมผสานระหว่างโครงสร้างวิศวกรรมกับธรรมชาติ ผลการศึกษาพบว่า มาตรการแบบอ่อนและแบบผสมผสานมีความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์มากกว่ามาตรการแบบแข็ง ขณะที่มาตรการแบบผสมผสานสามารถลดความเสี่ยงจากภัยพิบัติชายฝั่งได้ดีที่สุดในพื้นที่ที่มีความเสี่ยงต่ำ แม้ข้อมูลเกี่ยวกับประสิทธิภาพของมาตรการเหล่านี้ในเหตุการณ์รุนแรงหรือพื้นที่เสี่ยงสูงยังมีไม่มากพอ แต่ผลการศึกษาก็สนับสนุนแนวคิดว่า การนำธรรมชาติเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของการป้องกันชายฝั่งอย่างรอบคอบ อาจช่วยปกป้อง ฟื้นฟู และยกระดับคุณภาพชีวิตของชุมชนชายฝั่งได้ ญี่ปุ่นเป็นประเทศที่มีชายฝั่งงดงามและหลากหลาย ทั้งทิวทัศน์ภูเขาไฟฟูจิ ต้นสนที่ลู่ลมทะเล และชายหาดหินที่ปรากฏอยู่ในภาพวาดและภาพพิมพ์มานานหลายร้อยปี แต่หากเดินเลียบชายฝั่งญี่ปุ่นในปัจจุบัน เราอาจพบว่าพื้นที่ชายฝั่งธรรมชาติที่ยังคงสภาพเดิมนั้นหาได้ยากขึ้นเรื่อย ๆ ในช่วงต้นทศวรรษ […]

Beachlover

June 10, 2026

ความสัมพันธ์ระหว่างทะเลและแผ่นดินที่สะท้อนผ่านกิจกรรมของมนุษย์

บทความนี้ Beach Lover เขียนขึ้นจากการแปลเอกสารวิชาการภาษาญี่ปุ่นร่วมกับความเห็นส่วนตัวเชิงเปรียบเทียบในส่วนของประเทศไทย มุ่งอธิบายถึง “ความเชื่อมโยงระหว่างทะเลกับแผ่นดิน” ผ่านมุมมองด้านภูมิประเทศ ธรณีวิทยา และกิจกรรมของมนุษย์ เพื่อทำความเข้าใจว่า เหตุใดพื้นที่ชายฝั่งจึงกลายเป็นทั้งพื้นที่แห่งทรัพยากร ความเสี่ยง และการพัฒนา ในอดีต มหาสมุทรเคยเป็น “อุปสรรค” ที่ขัดขวางการติดต่อระหว่างแผ่นดินและหมู่เกาะต่าง ๆ แต่เมื่อเทคโนโลยีการเดินเรือพัฒนาขึ้น ทะเลกลับกลายเป็น “พื้นที่แห่งการเชื่อมโยง” ที่สามารถขนส่งทั้งผู้คนและทรัพยากรจำนวนมหาศาลได้ บริเวณรอยต่อระหว่างทะเลกับแผ่นดินจึงกลายเป็นพื้นที่สำคัญของมนุษย์ ทั้งในฐานะเมืองท่า เขตพาณิชยกรรม พื้นที่อุตสาหกรรม และพื้นที่ก่อสร้างสิ่งปลูกสร้างทางทะเล อย่างไรก็ตาม ทะเลก็เป็นพื้นที่ที่เต็มไปด้วยพลวัตทางธรรมชาติ ไม่ว่าจะเป็นการเพิ่มขึ้นของระดับน้ำทะเลจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ หรือการเกิดสึนามิจากแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ ทำให้การเข้าใจ “ธรรมชาติของทะเล” เป็นพื้นฐานสำคัญสำหรับการวางแผนและออกแบบพื้นที่ชายฝั่งในอนาคต ญี่ปุ่น : ประเทศที่ทะเลและแผ่นดินเชื่อมต่อกันอย่างซับซ้อน ประเทศญี่ปุ่นเป็นหมู่เกาะที่เกิดขึ้นบริเวณขอบทวีปเอเชีย หากมองภาพตัดขวางจากฝั่งทวีปเอเชียเข้าสู่มหาสมุทรแปซิฟิก จะพบภูมิประเทศที่เปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่องจากทิศตะวันตกของประเทศไปยังทิศตะวันออก ตั้งแต่ พื้นมหาสมุทรญี่ปุ่น แอ่งทะเลลึก แนวสันเขาใต้ทะเล เกาะญี่ปุ่น แนวภูเขากลางประเทศ ไหล่ทวีป ร่องลึกก้นสมุทร ไปจนถึงมหาสมุทรแปซิฟิกตอนลึก กล่าวได้ว่า ญี่ปุ่นเป็น “พื้นที่รอยต่อ” ระหว่างทะเลลึกกับแผ่นดินอย่างแท้จริง ลักษณะภูมิประเทศเช่นนี้ทำให้ญี่ปุ่นมีสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติที่หลากหลายมาก ทั้งชายฝั่ง […]

Beachlover

May 27, 2026

Katoku Beach … กับการมาถึงของกำแพงกันคลื่น

Beach Lover เคยมาชมหาด Katoku ด้วยตัวเองมาแล้วในอดีต รวมถึงติดตามสถานการณ์การเกิดขึ้นของกำแพงกันคลื่นบนชายหาดแห่งนี้มาอย่างต่อเนื่อง ติดตามได้จากโพสเก่าๆโดยค้นหาคำว่า “Katoku” ล่าสุดในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ ได้มีความเคลื่อนไหวอีกครั้ง ติดตามอ่านต้นฉบับได้ที่ : https://www.facebook.com/katokuhama ภายใต้การนำของคุณ Nagae จากโรงเรียนธรรมชาติ Amami นักศึกษาจากมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์ Teikyo ได้เดินทางมาเยี่ยมชมชายหาด Katoku พวกเขาได้สัมผัสกับความงดงามของธรรมชาติในพื้นที่ และได้เรียนรู้เกี่ยวกับโครงการก่อสร้างกำแพงกันคลื่นที่กำลังดำเนินอยู่ นอกจากนี้ พวกเขายังเข้าใจว่ามีทั้งชาวบ้านที่สนับสนุนโครงการนี้ และชาวบ้านอีกกลุ่มหนึ่งที่อ้างอิงหลักฐานทางวิทยาศาสตร์เพื่อเรียกร้องให้มีการทบทวนผลกระทบของโครงการ ในฐานะนักศึกษาคณะวิทยาศาสตร์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม พวกเขาได้ซาบซึ้งกับระบบนิเวศอันน่าทึ่งของชายหาด Katoku อย่างลึกซึ้ง แต่ในขณะเดียวกัน พวกเขาก็ต้องตกตะลึงเมื่อได้เห็นเนินทรายที่ถูกทำลายไปต่อหน้าต่อตา เนื่องจากการก่อสร้างที่ยังคงดำเนินอยู่ การมาเยือนครั้งนี้ยังเป็นแรงบันดาลใจให้พวกเขาต้องการเผยแพร่ความตระหนักรู้เกี่ยวกับพื้นที่แห่งนี้ พวกเขาได้แบ่งปันความหวังว่า ผู้คนจะได้เรียนรู้และเห็นคุณค่าของสิ่งแวดล้อมที่เป็นเอกลักษณ์ของ Katoku มากขึ้น เป็นเรื่องน่ายินดีเสมอที่ได้เห็นผู้รักธรรมชาติเพิ่มขึ้น และให้ความสนใจกับการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ก่อนหน้านี้ นักศึกษาแลกเปลี่ยนจากมหาวิทยาลัย Tsukuba ที่ศึกษาเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมก็เคยมาเยี่ยมชมเช่นกัน หนึ่งในนักศึกษาที่มีความเชี่ยวชาญด้านวิศวกรรมก่อสร้างได้กล่าวไว้ว่า: “ในอนาคต การผสานความรู้ด้านสิ่งแวดล้อมเข้ากับการวางแผนก่อสร้างจะเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง” คำกล่าวนี้เน้นให้เห็นถึงข้อเท็จจริงที่สำคัญว่า หากสามารถบูรณาการความเข้าใจทางด้านสิ่งแวดล้อมเข้ากับกระบวนการตัดสินใจของภาครัฐ การสื่อสารระหว่างฝ่ายอนุรักษ์ธรรมชาติกับหน่วยงานก่อสร้างก็จะมีประสิทธิภาพมากขึ้น การพูดคุยกับนักศึกษาจากมหาวิทยาลัย Teikyo ครั้งนี้เต็มไปด้วยความเข้าใจซึ่งกันและกัน […]

Beachlover

March 3, 2025

ลงมือแล้ว!! กำแพงกันคลื่นหาด Katoku

ที่มา: https://www.facebook.com/katokuhama Beach Lover ได้เคยนำเสนอเรื่องราวของหาด Kotoku บนเกาะ Amami เกาะเล็กๆทางตอนใต้ของประเทศญี่ปุ่นไปแล้วตอนหนึ่ง ติดตามได้จาก https://beachlover.net/katoku-sw/ เมื่อวันที่ 4 กรกฎาคมที่ผ่านมา มีการกลับมาดำเนินการก่อสร้างที่ Katoku โดยไม่มีการแจ้งให้ทราบล่วงหน้า โดยเจ้าหน้าที่จังหวัดและพนักงานจากบริษัท Marufuku ได้เข้ามาเคลียร์พื้นที่และประกาศว่าจะวางแท่งคอนกรีตบนชายหาดและดำเนินการให้เร็วที่สุด เนื่องจากผู้จัดการและผู้ช่วยผู้จัดการเพิ่งย้ายมาประจำการในเดือนเมษายน ชาวบ้านในพื้นที่จึงจำเป็นต้องเริ่มอธิบายเหตุการณ์และข้อกังวลที่เกิดขึ้นทั้งหมดใหม่ นอกจากนี้ เจ้าหน้าที่จังหวัดยังข่มขู่ชาวบ้านที่ยื่นคำร้องขอตรวจสอบโครงการ โดยอ้างว่าจะดำเนินคดีหากเข้ามาขัดขวางการก่อสร้าง ซึ่งอาจเป็นการกระทำตามคำสั่งของผู้ว่า Shiota และถือเป็นการเลือกปฏิบัติและการคุกคามทางกฎหมายที่ไม่สนใจความคิดเห็นของชาวบ้านที่เพิ่งยื่นคำร้อง ถึงแม้จะมีเหตุการณ์ดังกล่าว ชาวบ้านยังคงพยายามสื่อสารกับเจ้าหน้าที่จังหวัด ถึงแม้ว่าภารกิจของเจ้าหน้าที่คือการดำเนินโครงการที่เป็นปัญหาตลอดหลายปีที่ผ่านมา แต่ชาวบ้านเชื่อว่าการสื่อสารและแสดงความคิดเห็นเป็นสิ่งสำคัญ ทำไมพวกเขาถึงรัก Katoku  ทำไมพวกเขาจึงอยากจะรักษาไว้ให้เหมือนเดิมหรือดีกว่าเดิมเพื่อลูกหลาน WWF ได้กล่าวในการประชุมที่ Amami Oshima ว่า “ระบบที่ช่วยให้เรามีชีวิตอยู่ได้นั้นขึ้นอยู่กับความหลากหลายทางชีวภาพ” ดังนั้นจึงจำเป็นต้องรักษาสิ่งที่เหลืออยู่ Katoku เป็นหนึ่งในพื้นที่ที่มีความหลากหลายทางชีวภาพที่หายาก เนื่องจากแทบไม่เหลือพื้นที่แบบนี้ในหมู่เกาะ Ryukyu แล้ว ส่วนที่หลงเหลืออยู่ก็กำลังจะถูกทำลาย ตามข่าวนี้ ชาวบ้านได้ขอตั้งคำถามถึงแนวทางของเจ้าหน้าที่จังหวัด Kagoshima ที่เพิกเฉยและข่มขู่ผู้ที่พยายามปกป้องธรรมชาติและความหลากหลายทางชีวภาพบนเกาะแห่งนี้ ซึ่งไม่ใช่วิธีการจัดการแหล่งมรดกโลกทางธรรมชาติของ UNESCO ที่ถูกต้อง […]

Beachlover

July 7, 2024

สำรวจชายหาด Tesla ติดหล่ม VS ชายหาดที่รถวิ่งได้

จากข่าวในโลก Social media ว่า มี Youtuber รายหนึ่งได้พยายามขับรถไฟฟ้า Tesla ลงไปวิ่งบนชายหาดทางทิศเหนือของปากน้ำหลังสวน จ.ชุมพร ติดตามข่าวได้จาก ข่าว Youtuber ขับรถติดหล่มบนหาดทราย Beach Lover ขอพาสำรวจสภาพทั่วไปของชายหาดบริเวณปากน้ำหลังสวน สถานที่เกิดเหตุดังกล่าว ชายหาดบริเวณนี้ ตั้งอยู่ทางทิศเหนือของเขื่อนกันทรายและคลื่น (Jetty) ปากน้ำหลังสวน อ.หลังสวน จ.ชุมพร ชายหาดบริเวณถูกพัฒนาเป็นสวนสาธารณะ และมีการทับถมทุกปี เนื่องจากมีโครงสร้างปากร่องน้ำทางทิศใต้ ตะกอนทรายจึงทับถมบริเวณนี้เป็นจำนวนมาก ต่างจากทางทิศใต้ของปากร่องที่ถูกกัดเซาะจนต้องมีโครงสร้างป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งจำนวนหนึ่ง จากการสำรวจกายภาพของชายหาดในเดือน พ.ค.2567 ในช่วงก่อนเกิดเหตุไม่นานนัก ชายหาดกว้างประมาณ 68 เมตร (จากระดับทะเลปานกลางถึงขอบทางเท้า) มีลักษณะตะกอนทรายบนชายหาดละเอียดปานกลาง ความลาดชันชายหาด 3.4 องศา (น้อยกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ) ตามปกติแล้ว หาดทรายที่รถยนต์สามารถลงไปวิ่งได้อย่างปลอดภัย ทรายบนชายหาดนั้นจะต้องมีเม็ดละเอียดมาก และทรายจะต้องจับตัวกันแน่น เช่นหาด Chirihama บนคาบสมุทร Noto ประเทศญี่ปุ่น โดยมีการจัดงานเทศกาลเป็นประจำในทุกฤดูร้อน อ่านเพิ่มเติมได้จาก Beach drive-Chirihama Beach Lover ได้มีโอกาสไปสำรวจหาด […]

Beachlover

May 30, 2024

ศาลปกครองยกฟ้อง คดีคัดค้านการสร้างกำแพงชายหาด Katoku เกาะ Amami จ.Kagoshima ประเทศญี่ปุ่น

อ่านข่าวฉบับภาษาญี่ปุ่นได้จาก: https://www3.nhk.or.jp/lnews/kagoshima/20240424/5050026677.html ภาพประกอบโดย: Beach Lover เมื่อ พ.ย.2566 วันที่ 24 เมษายน 2567 ศาลอุทธรณ์ได้ยกฟ้องกรณีที่ชาวบ้าน 10 คน ยื่นเรื่องฟ้องหน่วยงานของรัฐให้ยุติการก่อสร้างโครงสร้างกำแพงกันคลื่น ป้องกันชายหาด Katoku ที่ใช้งบประมาณกว่า 340 ล้านเยน โดยระบุว่าจะเป็นการทำลายทรัพยากรชายหาดที่มีคุณค่า เนื่องจากหาดนี้อยู่ติดกับเขตที่ถูก Unesco ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก ทั้งนี้ในอดีต ศาลชั้นต้นได้ยกฟ้องกรณีนี้ไปแล้ว 1 รอบ แต่ชาวบ้านได้รวมตัวกันยื่นอุทธรณ์พร้อมจัดกิจกรรมเพื่อปกป้องชายหาดแห่งนี้หลายครั้ง รวมถึงสำรวจข้อมูล beach profile นำส่งต่อศาลเพื่อแสดงให้เห็นว่าชายหาดแห่งนี้ไม่มีความจำเป็นต้องสร้างกำแพงกันคลื่น เนื่องจากไม่มีการกัดเซาะอย่างรุนแรง การกัดเซาะเกิดขึ้นเพียงครั้งเดียวจากพายุรุนแรงเมื่อ 10 ปีก่อน และไม่เกิดเหตุการณ์นั้นขึ้นอีกเลย จากเสียงคัดค้านจากผู้คนที่ต้องการปกป้องธรรมชาติ ทางจังหวัดจึงลดขนาดของเขื่อนลงจาก 530 เมตร เหลือเพียง 180 เมตร เมื่อ 6 ปีก่อน และเมื่อสองปีก่อน มีการนำรถขุด เครื่องจักรหนัก และวัสดุก่อสร้างมาวางไว้ที่ชายฝั่ง แต่ไม่สามารถดำเนินการได้เนื่องจากชาวบ้านต่อต้านจนถึงปัจจุบัน ในคำตัดสินของศาลชั้นสองเมื่อวันที่ 24 […]

Beachlover

April 25, 2024

พาดูหาดกระสอบ ณ Miyazaki ประเทศญี่ปุ่น

Beach Lover ได้มีโอกาสสำรวจชายหาดของจังหวัด Miyazaki บนเกาะคิวชู ทางตอนใต้ของประเทศญี่ปุ่น ในหลายพื้นที่ ครั้งนี้นี้ขอพาชมหาดกระสอบทราย ที่ไม่มีสภาพของกระสอบทรายปรากฎให้เห็นเลยแม้แต่น้อย เนินทรายกว้างที่เห็นในภาพแบบนี้คือหาดธรรมชาติ ที่แท้จริงแล้วด้านล่างเป็นกระสอบทรายขนาดใหญ่ ยาว 20 เมตร กว้าง 4.3 เมตร และสูง 1.5 เมตร จำนวน 3 ท่อนวางซ้อนกันเป็น 2 ชั้น เพื่อป้องกันการกัดเซาะชายฝั่ง ที่ทางญี่ปุ่นใช้มาตราการแบบนี้ ในบริเวณนี้เหตุเพราะอยากให้สภาพธรรมชาติของชายหาดยังคงดำรงอยู่ นอกจากนั้นพื้นที่ชายหาดด้านในก็ยังคงให้เป็นสภาพของป่าชายหาดที่สมบูรณ์เพื่อเป็นปราการธรรมชาติป้องกันคลื่นลมและการกัดเซาะชายฝั่งอีกชั้นหนึ่งด้วย น่าสนใจว่า มาตราแบบเดียวกันนี้ที่ทางเทคนิคแล้วไม่ได้ยากเย็นอะไร กลับไม่เคยเกิดขึ้นในประเทศไทยเลย ตามจริงแล้วเราไม่จำเป็นต้องเลือกระหว่างการสูญเสียชายหาดทางธรรมชาติไปกับการอยู่รอดของมนุษย์ ทั้งคู่อยู่ร่วมกันได้ด้วยมาตรการที่เหมาะสม แต่รัฐไทยกลับไม่เคยหยิบยื่นทางเลือกนี้ขึ้นมาเป็นหนึ่งในทางรอด เพื่อการแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งของไทยเลยแม้แต่น้อย

Beachlover

June 15, 2022