ติดตามสถานการณ์กัดเซาะชายฝั่งหาดปะนาเระ จ.ปัตตานี

ที่มา: https://www.facebook.com/DMCRTH วันที่ 11 กุมภาพันธ์ 2569 สำนักงานทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งที่ 9 โดยส่วนอนุรักษ์ทรัพยากรชายฝั่ง ลงพื้นที่สำรวจและตรวจสอบบริเวณ หาดปะนาเระ ตำบลปะนาเระ อำเภอปะนาเระ จังหวัดปัตตานี ซึ่งอยู่ในระบบหาดบางแหลมโพธิ์–บางมะรวด จากการสำรวจพบว่า ช่วงที่ผ่านมาเกิดฝนฟ้าคะนองและคลื่นลมแรงสูงมากกว่า 2 เมตร ส่งผลให้เกิดการกัดเซาะชายฝั่ง และทำให้ถนนเลียบชายทะเลบางช่วงได้รับความเสียหาย นอกจากนี้ ยังพบโครงสร้างป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งในพื้นที่ใกล้เคียง ได้แก่ เขื่อนหินทิ้งริมชายฝั่ง รอดักทรายรูปตัวไอ ทั้งนี้ สำนักงานทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งที่ 9 จะดำเนินการติดตามสถานภาพพื้นที่และโครงสร้างป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งอย่างใกล้ชิด เพื่อประเมินผลกระทบและวางแนวทางบริหารจัดการอย่างเหมาะสมต่อไป

Beachlover

February 13, 2026

ท่อระบายน้ำลงทะเล ส่งผลอย่างไรต่อชายหาด

ท่อระบายน้ำลงทะเลเป็นภาพคุ้นตาตามชายหาดท่องเที่ยวหลายแห่ง เพราะพื้นที่หลังชายหาดมักมีถนน บ้านเรือน ร้านค้า และรีสอร์ต ซึ่งล้วนทำให้น้ำฝนไหลบ่าผิวดินมากขึ้น เมื่อฝนตกหนักน้ำต้องถูกระบายออกอย่างรวดเร็ว ไม่เช่นนั้นจะเกิดน้ำท่วมขังในชุมชน น้ำย้อนท่อขึ้นถนน หรือไหลเข้าพื้นที่ต่ำอย่างบ่อพักและลานกิจกรรม ระบบท่อที่ปล่อยลงทะเลจึงเป็นคำตอบโดยใช้แรงโน้มถ่วงช่วยพาน้ำออกไปยังจุดที่รับน้ำได้มากที่สุดนั่นคือทะเล โดยเฉพาะในพื้นที่ราบต่ำใกล้ชายฝั่งที่การระบายไปทางอื่นทำได้ยาก อย่างไรก็ตาม เมื่อน้ำจากเมืองถูกระบายมายังชายหาดโดยตรง ชายหาดจะได้รับผลกระทบทั้งด้านกายภาพและด้านคุณภาพสิ่งแวดล้อม ในมิติด้านกายภาพ น้ำที่พุ่งออกจากท่อ โดยเฉพาะช่วงฝนหนัก จะมีลักษณะเป็นการไหลรวมตัวและพุ่งเป็นลำ ทำให้เกิดการกัดเซาะเฉพาะที่บริเวณปากท่อและหน้าหาด เกิดร่องน้ำตัดผ่านสันทรายหรือเกิดแอ่งน้ำขังบนหาดอย่างที่มักเห็นหลังฝนหยุดตก ร่องน้ำเหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงร่องเล็กๆ แต่เป็นจุดที่ทำให้หน้าหาดต่ำลงกว่าบริเวณข้างเคียง เมื่อหาดต่ำลง คลื่นสามารถรุกขึ้นสูงได้ง่ายขึ้นในบางช่วงน้ำขึ้น ทำให้การเปลี่ยนแปลงหน้าหาดบริเวณปากท่อมีความเปลี่ยนแปลงมาก และบางกรณีอาจพัฒนาเป็นจุดกัดเซาะซ้ำๆ หากกระบวนการเปิด/ปิดร่องน้ำเกิดบ่อยและไม่มีมาตรการลดพลังงานการไหลหรือป้องกันที่ฐานเพื่อกันการกัดเซาะที่เหมาะสม ผลกระทบอีกด้านที่สำคัญคือคุณภาพน้ำและภาพลักษณ์ชายหาด น้ำที่ออกจากท่อแม้จะเรียกว่าน้ำฝน แต่ในความจริงมักพาสิ่งที่ไหลมากับเมืองมาด้วย เช่น ตะกอนละเอียด คราบน้ำมันจากถนน สารอินทรีย์ ขยะชิ้นเล็ก และบางครั้งอาจมีการปนเปื้อนจากน้ำทิ้งครัวเรือนหากมีการเชื่อมต่อระบบผิดประเภท เมื่อเกิดแอ่งน้ำขังบนทราย น้ำจะถ่ายเทกับอากาศได้น้อย เสื่อมคุณภาพได้เร็ว เกิดกลิ่น สีคล้ำ หรือมีตะไคร่ และเพิ่มความเสี่ยงด้านจุลินทรีย์บริเวณที่คนเดินเล่นหรือเด็กลงเล่นน้ำตื้นๆ นอกจากนี้ร่องน้ำและแอ่งน้ำขังยังทำให้ชายหาดไม่เรียบ เกิดหลุมลึกที่มองยากในบางช่วง เพิ่มความเสี่ยงการสะดุดล้ม และลดความน่าเที่ยวของชายหาดในภาพรวม ประเด็นที่หลายคนมักมองข้ามคือ ระบบท่อระบายน้ำแบบนี้ใช้ความต่างระดับระหว่างฝั่งด้านบนกับทะเลเป็นหลัก กล่าวง่ายๆ คือระบบจะระบายน้ำได้ดีเมื่อระดับน้ำในท่อสูงกว่าระดับน้ำทะเล แต่ถ้าเมื่อไหร่ระดับน้ำทะเลหนุนสูงกว่ากว่าระดับท่อ ระบบจะเริ่มทำงานแย่ลงทันที เพราะปลายทางมีแรงดันสูงกว่าต้นทาง […]

Beachlover

January 2, 2026

กำแพงกันคลื่นหาดท่าบอน ช่วงปลอดมรสุม

ท่าบอนเป็นชุมชนริมชายฝั่งทะเลใน อ.ระโนด จ.สงขลา ที่ประสบปัญหาคลื่นกัดเซาะชายฝั่งมาอย่างยาวนาน แม้ว่าจะมีโครงการกำแพงกันคลื่นเพื่อป้องกันชายฝั่งของกรมเจ้าท่าอยู่หน้าชุมชน กระนั้น ชุมชนก็ยังประสบปัญหาเดิมซ้ำๆ โดยเฉพาะในช่วงฤดูมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ Beach Lover เคยพาชมพื้นที่นี้ในช่วงมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือไปแล้วหลายครั้ง เช่น https://beachlover.net/seawall-tabon/ และอีกหลายโพส สืบค้นได้จาก search icon มุมขวาบน เมื่อคลื่นวิ่งเข้าปะทะกำแพงแนวตั้งตรงของกรมเจ้าท่า จะสะท้อนออกไปนอกชายฝั่งโดยจะกวาดเอาทรายบนชายหาดด้านหน้ากำแพงหดหายไปด้วย ในขณะที่คลื่นอีกส่วนหนึ่งจะยกตัวสูงขึ้นแล้วกระโจนข้ามสันกำแพง ปะทะกับพื้นที่ด้านหลัง เกิดน้ำท่วมพื้นที่ด้านใน แรงที่คลื่นตกกระทบบนพื้นทรายหลังจากข้ามสันกำแพงกันคลื่นมาแล้วยังส่งผลให้เนินทรายด้านหลังเกิดความเสียหาย ทรายไหลตามน้ำ เกิดการกัดเซาะพื้นที่ด้านหลังกำแพงอย่างรุนแรง จนชาวบ้านที่อาศัยอยู่ด้านหลังกำแพงกันคลื่นและควรจะรู้สึกอุ่นใจจากโครงสร้างนี้ ต้องนำกระสอบทราย ไม้ และวัสดุก่อสร้างอื่นๆมาวางเพื่อป้องกันบ้านตนเอง นอกจากนี้แล้วแรงปะทะและการกระเซ็นข้ามของคลื่นส่งผลให้เกิดไอเค็มกระจายไปไกล ทำให้เกิดความเสียหายต่อทรัพย์สินของประชาชนในพื้นที่อีกด้วย ช่วงปลายเดือนกรกฎาคม Beach Lover ได้ลงพื้นที่สำรวจชายหาดท่าบอนในช่วงปลอดมรสุมกันอีกรอบ โดยครั้งนี้ได้สำรวจด้านหน้ากำแพงกันคลื่นแบบตั้งตรงของกรมเจ้าท่าด้วย พบว่าหาดแถบนี้ช่วงปลอดมรุสมคลื่นลมสงบมาก รวมถึงน้ำทะเลก็ใสมากด้วย ยังคงพบร่องรอยความเสียหายจากการที่น้ำทะเลซัดเข้ามาด้านหลังกำแพงกันคลื่นแบบตั้งตรงนี้เป็นวงกว้าง จากที่เดินสำรวจเบื้องต้นพบดินเลนและโคลนจำนวนมากด้านหลังกำแพง คาดว่าช่วงเวลาที่น้ำทะเลขึ้นสูง น่าจะเข้ามาถึงพื้นที่ด้านในนี้ด้วย จากการสำรวจชายหาดด้านหน้ากำแพงพบว่าส่วนที่ประชิดกับกำแพงมีสภาพเป็นทราย ส่วนพื้นชายหาดที่ห่างออกไปมีสภาพเป็นโคลน Beach Lover จะนำข้อมูลรูปตัดชายหาด (Beach profile) จากการสำรวจด้วย RTK ของพื้นที่ด้านหลัง และด้านหน้า กำแพงกันคลื่นนี้มานำเสนอในโอกาสถัดไป

Beachlover

July 27, 2025

รั้วไม้ดักทราย…ได้จริงหรือ?

Beach Lover ได้เคยพาชมโครงการปักไม้ป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งทะเลไปแล้วในหลายพื้นที่ ติดตามได้จากโพสเก่าๆ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องมักเรียกโครงสร้างนี้ว่า “รั้วไม้ดักทราย (sand fence)” ซึ่งหากเราสืบค้นคำนี้ในหลากหลายช่องทางจะพบว่า มีการใช้โครงสร้างลักษณะนี้เพื่อดักทรายที่ถูกพัดพาเข้าหาฝั่งโดยลมในหลายประเทศ หลักการทำงานคือการลดความเร็วลมที่พัดพาทรายเข้าหาฝั่ง เมื่อกระแสลมพัดผ่านรั้วที่มีความโปร่งส่วนหนึ่ง ลมจะสูญเสียพลังงานและเกิดกระแสวนหลังรั้ว ส่งผลให้ทรายซึ่งถูกลมพัดมากับกระแสลมตกสะสมบริเวณด้านหน้าหรือด้านหลังรั้วได้มากขึ้น ด้วยความที่รั้วไม้มีลักษณะเป็นสิ่งกีดขวางกึ่งผ่านได้ จึงช่วยลดความเร็วลมลงโดยไม่กีดขวางลมทั้งหมด ผลคือแรงลมไม่เพียงพอจะพัดพาทรายต่อไป ทำให้เม็ดทรายตกทับถมบริเวณรอบๆ รั้วทั้งด้านเหนือลมและใต้ลมของรั้ว (ด้านใต้ลมจะมีการสะสมทรายมากกว่า) กระบวนการนี้คล้ายคลึงกับการใช้พืชชายหาดช่วยดักทราย กล่าวคือรั้วไม้ทำหน้าที่เลียนแบบกลไกธรรมชาติของพืชที่ลดความเร็วลมและดักจับเม็ดทรายไว้กับที่ เมื่อติดตั้งรั้วใหม่แรกเริ่มจะเกิดการสะสมทรายอย่างรวดเร็ว ทั้งการทับถมในแนวดิ่ง (เพิ่มความสูง) และแนวระดับ จากนั้นอัตราการสะสมจะช้าลงจนเข้าสู่สมดุลเมื่อปริมาณทรายรอบรั้วเพิ่มขึ้นถึงระดับหนึ่ง ปริมาณทรายที่สะสมสามารถพอกพูนจนมีความสูงใกล้เคียงกับความสูงรั้วในที่สุด แต่จากภาพเชิงประจักษ์ที่พบเห็นได้บนชายหาดในประเทศไทย รั้วไม้ที่ว่านี้วางตัวในแนวเกือบขนานกับชายฝั่ง (ซิกแซกในบางพื้นที่) อีกทั้งยังจมอยู่ในน้ำในบางช่วงเวลาและรับแรงปะทะของคลื่นโดยตรง Beach Lover วิเคราะห์แล้วพบว่า โครงสร้างลักษณะนี้ทำหน้าที่คล้ายกับ “โครงสร้างป้องกันคลื่นแบบสันเตี้ยชนิดโปร่ง (Low-Crested Permeable Coastal Protection Structure)” มากกว่าที่จะเป็น “รั้วดักทราย” ที่ใช้ควบคุมการเคลื่อนที่ของทรายโดยลม (Aeolian Transport) ตามหลักการที่ควรจะเป็นที่ได้กล่าวถึงไว้ในต้นโพส ประสิทธิภาพของโครงสร้างในการดักทรายจึงขึ้นอยู่กับความสามารถในการปรับเปลี่ยนสภาพแวดล้อมทางอุทกพลศาสตร์บริเวณใกล้ชายฝั่งเป็นสำคัญ ไม่ใช่การเคลื่อนที่และพัดพาของตะกอนโดยลมอีกต่อไป โดยกลไกหลักนั้นประกอบด้วย 3 ส่วน คือ 1) การลดทอนพลังงานคลื่น: โครงสร้างทำให้พลังงานคลื่นที่เคลื่อนที่ผ่านลดลง ผ่านกระบวนการส่งผ่าน […]

Beachlover

July 23, 2025

สำรวจและเก็บตัวอย่างตะกอนทรายชายหาดทุ่งประดู่

ที่มา: https://www.facebook.com/DMCRTH วันที่ 17 พฤษภาคม 2568 กองอนุรักษ์ทรัพยากรชายฝั่ง (กอช.) โดยส่วนวิศวกรรมและฟื้นฟูชายฝั่ง ลงพื้นที่สำรวจและเก็บตัวอย่างตะกอนทรายชายหาด บริเวณหาดทุ่งประดู่ ตำบลทับสะแก อำเภอทับสะแก จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่จะดำเนินโครงการศึกษาวางแผนแม่บทและสำรวจออกแบบเสริมทรายป้องกันการกัดเซาะชายฝั่ง พื้นที่ดำเนินการระยะทางตามแนวชายฝั่งประมาณ 1,000 เมตร จากการสำรวจครั้งนี้เก็บตัวอย่างตะกอนทรายตลอดแนวชายฝั่งในพื้นที่โครงการดังกล่าวจำนวน 7 ตัวอย่าง เพื่อนำไปวิเคราะห์ด้วยวิธีการร่อนผ่านตะแกรงมาตรฐาน (Sieve analysis หรือ Mechanical analysis) ศึกษาลักษณะ ขนาด และศึกษาการเคลื่อนที่ของตะกอนทราย ที่มีผลต่อการกัดเซาะชายฝั่ง การสะสมตัวของตะกอน และโครงสร้างของระบบนิเวศชายฝั่งในพื้นที่ศึกษา ทั้งนี้ กองอนุรักษ์ทรัพยากรชายฝั่ง จะนำข้อมูลที่ได้จากการเก็บตัวอย่างตะกอนในครั้งนี้ไปเป็นฐานข้อมูลและใช้ประกอบการวิเคราะห์ข้อมูลโครงการต่อไป

Beachlover

May 19, 2025

การทำเหมืองทรายชายฝั่ง

หมายถึงการขุดและนำทรายไปเป็นวัสดุเพื่อการก่อสร้าง เป็นแหล่งแร่ เป็นวัตถุดิบในงานอุตสาหกรรม และอื่นๆ การนำทรายออกจากชายหาดรวมถึงนอกชายฝั่งทุกกรณี อาจก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงขึ้นกับชายหาด ทำให้พื้นที่ชายหาดลดลง เกิดหลุมขนาดใหญ่ รวมถึงอาจเหนี่ยวนำให้เกิดการกัดเซาะชายฝั่งในอัตราเร่งเพิ่มมากขึ้นด้วย จากข้อมูลสำรวจพบการทำเหมืองทรายชายฝั่งทั้งหมด 73 ประเทศทั่วโลกใน 5 ทวีป (http://coastalcare.org) การขุดทรายบนชายหาด จะส่งผลถึงสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่หน้าดินและริมชายหาด มีผลต่อห่วงโซ่อาหารของสัตว์ทะเล น้ำที่ขุ่นจากการขุดทรายริมชายหาดจะส่งผลกระทบต่อสัตว์ทะเลที่อาศัยอยู่ริมฝั่งรวมถึงประมงชายฝั่งด้วย และหากมีการขุดทรายบนหาดท่องเที่ยวยิ่งจะกระทบต่อทัศนียภาพและมูลค่าทางเศรษฐกิจของชายหาดนั้น

Beachlover

May 4, 2021