กรมโยธาธิการและผังเมือง

ปลายเดือนกันยายน 2569 เครือข่ายของ Beach Lover ไปเยือนเกาะพีพีดอน จ.กระบี่ เกาะท่องเที่ยวชื่อดังที่ใครๆ ก็รู้จัก ทั้งน้ำทะเลสีสวย หาดทรายขาว และบรรยากาศคึกคักของเรือท่องเที่ยวที่เข้าออกอ่าวต้นไทรตลอดทั้งวัน แต่ท่ามกลางความสวยงามเหล่านั้น ยังมีเรื่องหนึ่งที่อดเป็นห่วงไม่ได้ นั่นคือ ซากโครงสร้างป้องกันชายฝั่งและทางเดินริมทะเลที่พังเสียหายมาตั้งแต่เดือนกรกฎาคม 2567 หรือกว่าสองปีมาแล้ว ยังคงไม่ได้รับการจัดการให้เรียบร้อยทั้งหมด Beach Lover เคยลงพื้นที่สำรวจความเสียหายนี้เมื่อเดือนสิงหาคม 2567 และเขียนไว้ในบทความ สำรวจความเสียหายของโครงสร้างป้องกันชายฝั่ง เกาะพีพี หลังพังยับเยิน ในครั้งนั้นเราพบว่าโครงสร้างทางเดินคอนกรีตที่วางอยู่บนกำแพงกันคลื่นแบบเกเบี้ยน (Gabion) พังเสียหายอย่างหนัก หลายส่วนแตกร้าว หลุดออกจากกัน และมีเศษวัสดุกระจัดกระจายอยู่ตามแนวชายหาด ต่อมาในเดือนเมษายน 2568 Beach Lover กลับไปสำรวจอีกครั้ง พบว่าโครงสร้างที่พังยังคงอยู่ และบางส่วนเสียหายมากขึ้นจากการถูกคลื่นซัดอย่างต่อเนื่อง ทั้งยังไม่มีการจัดการพื้นที่อันตรายอย่างเหมาะสม เวลาผ่านไปสองปีกว่า สิ่งที่น่ากังวลไม่ใช่เพียงโครงสร้างที่พัง แต่คือการปล่อยให้ซากโครงสร้างเหล่านี้อยู่ร่วมกับการใช้ประโยชน์ชายหาดของนักท่องเที่ยวมาเป็นเวลานาน เศษคอนกรีตที่แตกหัก เหล็กเส้นที่อาจโผล่ออกมา หินที่หลุดจากโครงสร้าง รวมถึงพื้นทางเดินที่ไม่มั่นคง ล้วนเป็นอันตรายที่อาจทำให้นักท่องเที่ยวได้รับบาดเจ็บ โดยเฉพาะคนที่ไม่คุ้นเคยกับพื้นที่ หรือเดินผ่านบริเวณดังกล่าวในช่วงน้ำขึ้น จากภาพล่าสุด เริ่มเห็นความเคลื่อนไหวของงานซ่อมแซมแล้ว ซึ่งอย่างน้อยก็เป็นสัญญาณว่าปัญหานี้กำลังได้รับการดำเนินการเสียที ในมุมของวิศวกรรมชายฝั่ง การซ่อมโครงสร้างที่พังไม่ใช่แค่การทำให้กลับมาแข็งแรงหรือสวยงามเหมือนเดิมเท่านั้น แต่ต้องย้อนกลับไปหาคำตอบด้วยว่า ทำไมโครงสร้างเดิมจึงพัง เพราะหากปัจจัยที่ทำให้เกิดความเสียหายยังคงอยู่ ไม่ว่าจะเป็นตำแหน่งของโครงสร้างที่ยื่นลงไปในเขตที่คลื่นปะทะโดยตรง ลักษณะท้องทะเลด้านหน้า […]

ต้นเดือนตุลาคม 2569 Beach Lover กลับมาเยือนหาดชิงโค หรือหาดแก้ว อ.สิงหนคร จ.สงขลา อีกครั้ง หลังจากที่เคยติดตามการเปลี่ยนแปลงของชายหาดแห่งนี้มาอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่ก่อนสร้างกำแพงกันคลื่น ระหว่างก่อสร้าง จนถึงวันที่โครงสร้างเริ่มมีปัญหา รวมถึงผลกระทบด้านท้ายกำแพง (Click ที่ชื่อเรื่องเพื่อนำสู่โพสเดิม) ย้อนกลับไปในปี 2565 Beach Lover เคยเขียนเรื่อง “ระเนระนาด @ หาดแก้ว ชิงโค” (Click ที่ชื่อเรื่องเพื่อนำสู่โพสเดิม) ที่ชื่อเรื่อง) เพื่อบอกเล่าความเสียหายของพื้นที่ด้านหลังกำแพงกันคลื่นที่กรมโยธาธิการและผังเมืองก่อสร้างขึ้น ทั้งทางเดิน ทางจักรยาน และระบบระบายน้ำที่พังเสียหายจากคลื่นที่ซัดข้ามสันกำแพงเข้ามา หรือที่เรียกว่า Wave Overtopping ครั้งนั้นเราตั้งคำถามไว้ว่า หน่วยงานเจ้าของโครงการจะจัดการกับความเสียหายที่เกิดขึ้นอย่างไร วันนี้เราได้เห็นคำตอบแล้วบางส่วน คำตอบนั้นคือการสร้างกำแพงกันคลื่นขึ้นมาอีกหนึ่งชั้น! กำแพงเดิมเป็นคอนกรีตเสริมเหล็ก ส่วนกำแพงใหม่ที่สร้างอยู่ด้านหน้าฝั่งทะเลเป็นกำแพงหินเรียงขนาดใหญ่ เรียงตัวทอดยาวขนานไปกับกำแพงเดิม โดยมีกำแพงทั้งสองแนวและร่องลึกคั่นอยู่ตรงกลาง เท่าที่เข้าใจ แนวคิดของการสร้างกำแพงชั้นใหม่นี้คือ เพื่อรับแรงคลื่นจากทะเลก่อนที่จะเข้าถึงกำแพงเดิม และลดโอกาสที่คลื่นจะกระโจนข้ามเข้ามาสร้างความเสียหายแก่พื้นที่ด้านในอีก ในทางวิศวกรรม แนวคิดการใช้โครงสร้างหลายแนวเพื่อช่วยลดพลังงานคลื่นไม่ใช่เรื่องที่เป็นไปไม่ได้ แต่สิ่งที่น่าตั้งคำถามคือ ทำไมการแก้ปัญหาที่หาดชิงโคจึงลงเอยด้วยการสร้างกำแพงขนาดใหญ่ซ้อนกันถึงสองชั้น เมื่อเดินสำรวจบริเวณนี้ สิ่งที่สะดุดตาที่สุดไม่ใช่เพียงขนาดของกองหิน แต่เป็นร่องระหว่างกำแพงทั้งสองแนวที่ทอดยาวไปตามชายฝั่ง ภาพที่เห็นทำให้อดสงสัยไม่ได้ว่า ร่องนี้ถูกออกแบบให้ทำหน้าที่อะไร มีการระบายน้ำที่ซัดข้ามกำแพงหินเข้ามาอย่างไร และในระยะยาวจะดูแลรักษากันอย่างไร ที่สำคัญ […]

Beach Lover ชวนไปศึกษาชายหาดชะอำ จ.เพชรบุรี ในจังหวะน้ำลงและจังหวะน้ำขึ้น Beach Lover ยืนที่จุดเดิมใช้ช่วงกลางเดือนกุมภาพันธ์ ใช้เสาไฟและทางลงชายหาดเป็นตำแหน่งอ้างอิง แล้วถ่ายภาพซ้ำเพื่อเทียบการเปลี่ยนแปลงยามน้ำขึ้น-ลง พบว่า หาดที่มีกำแพงกันคลื่นแบบนี้ “มีหาด” เฉพาะบางเวลา และ “ไม่มีหาด” ในบางเวลา ตอนน้ำลง ผืนทรายยังโผล่ให้เห็นพอสมควร หลายคนมองแล้วอาจรู้สึกว่าก็ยังมีหาดอยู่ เดินเล่นได้ ถ่ายรูปได้ ลงไปแช่น้ำได้บ้าง แต่ถ้ามองด้วยสายตาคนทำงานชายฝั่ง จะพบว่าชายหาดถูกบีบให้แคบ ด้วยโครงสร้างกำแพงกันคลื่นตลอดแนวพื้นที่ว่างที่ควรเป็นชายหาดธรรมชาติถูกแทนที่ด้วยผิวคอนกรีตแบบขั้นบันได และสิ่งที่สะดุดตาที่สุดในช่วงน้ำลงคือสีเขียวๆ ที่เกาะตามขั้นบันไดคอนกรีต แผ่นเขียวนี้ไม่ใช่เรื่องสวยงามแบบธรรมชาติ แต่มันคือสัญญาณของพื้นที่ที่โดนน้ำทะเลสาดซ้ำๆ ชื้น เค็ม มีแสงแดด และเหมาะกับการเกิดคราบชีวภาพ/สาหร่าย ปัญหาคือมันลื่นมาก ลื่นชนิดที่คนทั่วไปมักประเมินต่ำกว่าความจริง ยิ่งถ้ามีคลื่นบางๆ เคลือบผิวไว้ หรือมีน้ำขังตามร่องขั้นบันได ความลื่นจะเพิ่มขึ้นทันที และเมื่อพื้นลื่นอยู่บนขอบเหลี่ยมคอนกรีต การล้มไม่ได้จบแค่เปียก แต่จบได้ด้วยการกระแทก ฟกช้ำ แตกหัก หรือแผลฉีกได้ง่ายกว่าการล้มบนทราย ช่วงน้ำลงแม้ว่ายังพอมีชายหาดอยู่บ้าง แต่เป็นหาดที่คนลงไปใช้งานแบบต้องระวังภัยตลอดเวลา โดยเฉพาะเด็ก ผู้สูงอายุ และคนที่ใส่รองเท้าไม่เหมาะกับพื้นลื่น สิ่งที่เห็นชัดจากการลงพื้นที่ครั้งนี้คือ เมื่อชะอำใต้น้ำขึ้นแล้วหาดหาย บรรยากาศการท่องเที่ยวนั้นเปลี่ยนไปจากแต่ก่อนสร้างกำแพงกันคลื่นมาก แม้เป็นวันหยุดสุดสัปดาห์ก็ยังซบเซา […]

Beach Lover ลงสำรวจภาคสนามที่ชายหาดหน้าสตน จ.นครศรีธรรมราช ในช่วงที่ทะเลมีกำลังแรงในเดือนกุมภาพันธ์ ช่วงฤดูมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือพอดี ภาพที่เห็นตรงหน้าให้บทเรียนที่ชัดมากเรื่องหนึ่งคือ มาตรการปักไม้/ทำรั้วไม้ดักทราย ที่หลายคนเชื่อว่าจะช่วยลดการกัดเซาะได้ แต่เมื่อเข้าสู่ช่วงคลื่นลมรุนแรงจริงๆ มันไม่ทำงานอย่างที่หวัง จากสภาพพื้นที่ที่พบ รั้วไม้ถูกปักเรียงเป็นแนวขนานชายฝั่งต่อเนื่องยาวพอสมควร มีการเสริมฐานด้วยวัสดุชั่วคราวหลายชนิด เช่น กระสอบ/ถุงบิ๊กแบ็ก วัสดุผ้า (ลักษณะคล้ายจีโอเท็กซ์ไทล์) และซากวัสดุแตกหัก กระจายอยู่บริเวณโคนแนวไม้และพื้นที่ด้านใน แนวไม้หลายช่วง เอียง บิด แตกหัก หรือถูกถอน/พังจนเหลือเป็นซี่  ให้เห็นว่าคลื่นไม่ได้มาแค่ซัดผ่าน แต่มาแบบมีพลังพอจะทำลายได้ ขณะเดียวกัน บริเวณด้านในที่ควรจะเป็นพื้นที่ได้ประโยชน์จากการดักทรายจากรั้วไม้ ก็ยังเห็นร่องรอยการถูกกระทำจากคลื่น ทั้งการชะล้าง และพังทลายอย่างต่อเนื่อง ประเด็นคือ ต้องเข้าใจก่อนว่า รั้วไม้ดักทราย (sand fence ตามนิยามของกรมทรัพยากรทางทะเลแและชายฝั่ง) โดยหลักการไม่ใช่กำแพงกันคลื่น มันถูกออกแบบให้เป็นโครงสร้าง โปร่ง (porous) เพื่อลดความเร็วของกระแสน้ำ และช่วยให้ทรายตกทับถมทีละน้อย เหมาะกับสภาพพลังงานคลื่นต่ำถึงปานกลาง หรือใช้เป็นมาตรการเสริมในพื้นที่ที่เป้าหมายคือ ฟื้นรูปทรงชายหาด/สันทราย/เนินทราย แบบค่อยเป็นค่อยไป แต่เมื่อเข้าสู่ฤดูมรสุมของอ่าวไทยตอนล่าง คลื่นสูงขึ้น คาบคลื่นยาวขึ้น น้ำหนุนสูงขึ้น และเกิดการกัดเซาะเชิงฤดูกาลอย่างเด่นชัด สภาพแวดล้อมในช่วงนี้เปลี่ยนจาก “ระบบสะสมตะกอน” เป็น “ระบบพังทลายตะกอน” ทันที Beach Lover ได้เคยตั้งคำถามและชวนคิดผ่านการนำเสนอภาพและเรื่องราวของรั้วไม้ดักทรายมาหลายต่อหลายครั้งแล้ว ครั้งนี้เป็นอีกครั้งที่อยากชวนสังคมคิดต่อว่า  รั้วไม้ดักทรายนั้น ‘ได้ผล’ […]