ระดับน้ำทะเลเพิ่มขึ้น → การกัดเซาะชายฝั่ง → พื้นที่ชายหาดลดลง → ความสามารถรองรับนักท่องเที่ยวลดลง → รายได้ภาคท่องเที่ยวลดลง → เศรษฐกิจชายฝั่งไม่ยั่งยืน
Beach Lover ขอชวนมองผลกระทบทางเศรษฐกิจจากการสูญเสียพื้นที่ชายหาด ที่ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงแค่การลดลงของมูลค่าทรัพย์สินหรือสิ่งอำนวยความสะดวกเท่านั้น แต่ยังส่งผลกระทบในลักษณะ “ลูกโซ่” ต่อทั้งภาคการท่องเที่ยว ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของเศรษฐกิจไทย
หนึ่งในกรอบแนวคิดที่ใช้ในการเข้าใจกลไกนี้ คือ “ความสามารถรองรับด้านการท่องเที่ยว” (Tourism Carrying Capacity: TCC) ซึ่งหมายถึง จำนวนสูงสุดของนักท่องเที่ยวที่แหล่งท่องเที่ยวสามารถรองรับได้ โดยไม่ก่อให้เกิดความเสื่อมโทรมต่อสิ่งแวดล้อม หรือทำให้คุณภาพประสบการณ์ของผู้มาเยือนลดลงเกินระดับที่ยอมรับได้ ซึ่ง “พื้นที่ชายหาด” ถือเป็นปัจจัยสำคัญอันดับต้น ๆ ที่กำหนดขนาดของ TCC
งานวิจัยหนึ่งในอดีตพบว่า ภายใต้สถานการณ์ RCP8.5 “ความสามารถรองรับเชิงประสิทธิผล” (Effective Carrying Capacity: ECC) ของพัทยาอาจลดลงจากมากกว่า 200,000 คน เหลือเพียงประมาณ 93,000 คน ขณะที่ของหาดชลาทัศน์อาจลดลงจากเกือบ 50,000 คน เหลือเพียงประมาณ 13,000 คน (https://ph02.tci-thaijo.org/index.php/gskku/article/view/240647)
การลดลงของ TCC นี้ คือการเปลี่ยนกระบวนการทางธรณีสัณฐานวิทยา (เช่น การกัดเซาะ) ให้กลายเป็นภัยคุกคามทางเศรษฐกิจที่จับต้องได้อย่างชัดเจน กล่าวคือ “หาดเล็กลง = รับนักท่องเที่ยวน้อยลง = รายได้ลดลง”
ผลกระทบนี้ยิ่งรุนแรงเมื่อพิจารณานโยบายด้านการท่องเที่ยวของไทยในปัจจุบัน ซึ่งกำลังปรับตัวจากการพึ่งพานักท่องเที่ยวจำนวนมาก (mass tourism) ไปสู่รูปแบบการท่องเที่ยวที่เน้นคุณค่า ประสบการณ์ และความยั่งยืน เช่น การท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติ หรือการท่องเที่ยวเชิงประสบการณ์ ซึ่งคุณภาพของทรัพยากรธรรมชาติ เช่น หาดทราย น้ำทะเลใส และระบบนิเวศทางทะเลที่สมบูรณ์ คือ “หัวใจ” ของผลิตภัณฑ์ที่เสนอให้นักท่องเที่ยว
ดังนั้น การกัดเซาะชายหาดจึงไม่ใช่ปัญหาแค่ในแง่ “ความสวยงามลดลง” เท่านั้น แต่คือการกัดเซาะ “ผลิตภัณฑ์หลัก” ที่หล่อเลี้ยงอุตสาหกรรมท่องเที่ยวมูลค่าหลายล้านล้านบาทของประเทศ โดยตรง พื้นที่ที่ลดลงย่อมหมายถึงพื้นที่กิจกรรมพักผ่อนที่ลดลง คุณค่าทางทัศนียภาพที่ลดลง และท้ายที่สุดคือความสามารถในการแข่งขันของแหล่งท่องเที่ยวที่ลดลง
ประเด็นนี้จึงชี้ให้เห็นถึง “ห่วงโซ่เหตุและผล” ที่ชัดเจนสำหรับผู้กำหนดนโยบาย
ระดับน้ำทะเลเพิ่มขึ้น → การกัดเซาะชายฝั่ง → พื้นที่ชายหาดลดลง → ความสามารถรองรับนักท่องเที่ยวลดลง → รายได้ภาคท่องเที่ยวลดลง → เศรษฐกิจชายฝั่งไม่ยั่งยืน
