รั้วไม้ดักทราย…ได้จริงหรือ?

Beach Lover ได้เคยพาชมโครงการปักไม้ป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งทะเลไปแล้วในหลายพื้นที่ ติดตามได้จากโพสเก่าๆ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องมักเรียกโครงสร้างนี้ว่า “รั้วไม้ดักทราย (sand fence)” ซึ่งหากเราสืบค้นคำนี้ในหลากหลายช่องทางจะพบว่า มีการใช้โครงสร้างลักษณะนี้เพื่อดักทรายที่ถูกพัดพาเข้าหาฝั่งโดยลมในหลายประเทศ หลักการทำงานคือการลดความเร็วลมที่พัดพาทรายเข้าหาฝั่ง เมื่อกระแสลมพัดผ่านรั้วที่มีความโปร่งส่วนหนึ่ง ลมจะสูญเสียพลังงานและเกิดกระแสวนหลังรั้ว ส่งผลให้ทรายซึ่งถูกลมพัดมากับกระแสลมตกสะสมบริเวณด้านหน้าหรือด้านหลังรั้วได้มากขึ้น ด้วยความที่รั้วไม้มีลักษณะเป็นสิ่งกีดขวางกึ่งผ่านได้ จึงช่วยลดความเร็วลมลงโดยไม่กีดขวางลมทั้งหมด ผลคือแรงลมไม่เพียงพอจะพัดพาทรายต่อไป ทำให้เม็ดทรายตกทับถมบริเวณรอบๆ รั้วทั้งด้านเหนือลมและใต้ลมของรั้ว (ด้านใต้ลมจะมีการสะสมทรายมากกว่า) กระบวนการนี้คล้ายคลึงกับการใช้พืชชายหาดช่วยดักทราย กล่าวคือรั้วไม้ทำหน้าที่เลียนแบบกลไกธรรมชาติของพืชที่ลดความเร็วลมและดักจับเม็ดทรายไว้กับที่ เมื่อติดตั้งรั้วใหม่แรกเริ่มจะเกิดการสะสมทรายอย่างรวดเร็ว ทั้งการทับถมในแนวดิ่ง (เพิ่มความสูง) และแนวระดับ จากนั้นอัตราการสะสมจะช้าลงจนเข้าสู่สมดุลเมื่อปริมาณทรายรอบรั้วเพิ่มขึ้นถึงระดับหนึ่ง ปริมาณทรายที่สะสมสามารถพอกพูนจนมีความสูงใกล้เคียงกับความสูงรั้วในที่สุด แต่จากภาพเชิงประจักษ์ที่พบเห็นได้บนชายหาดในประเทศไทย รั้วไม้ที่ว่านี้วางตัวในแนวเกือบขนานกับชายฝั่ง (ซิกแซกในบางพื้นที่) อีกทั้งยังจมอยู่ในน้ำในบางช่วงเวลาและรับแรงปะทะของคลื่นโดยตรง Beach Lover วิเคราะห์แล้วพบว่า โครงสร้างลักษณะนี้ทำหน้าที่คล้ายกับ “โครงสร้างป้องกันคลื่นแบบสันเตี้ยชนิดโปร่ง (Low-Crested Permeable Coastal Protection Structure)” มากกว่าที่จะเป็น “รั้วดักทราย” ที่ใช้ควบคุมการเคลื่อนที่ของทรายโดยลม (Aeolian Transport) ตามหลักการที่ควรจะเป็นที่ได้กล่าวถึงไว้ในต้นโพส ประสิทธิภาพของโครงสร้างในการดักทรายจึงขึ้นอยู่กับความสามารถในการปรับเปลี่ยนสภาพแวดล้อมทางอุทกพลศาสตร์บริเวณใกล้ชายฝั่งเป็นสำคัญ ไม่ใช่การเคลื่อนที่และพัดพาของตะกอนโดยลมอีกต่อไป โดยกลไกหลักนั้นประกอบด้วย 3 ส่วน คือ 1) การลดทอนพลังงานคลื่น: โครงสร้างทำให้พลังงานคลื่นที่เคลื่อนที่ผ่านลดลง ผ่านกระบวนการส่งผ่าน […]

Beachlover

July 23, 2025

สำรวจหาดแหลมสน และหาดอ่าวมะขามป้อม จังหวัดระยอง

ที่มา: https://www.facebook.com/DMCRTH วันที่ 11-13 กรกฎาคม 2568 กองอนุรักษ์ทรัพยากรชายฝั่ง (กอช.) โดยส่วนวิจัย พัฒนา และธรณีวิทยาชายฝั่ง ร่วมกับส่วนจัดการพื้นที่ชายฝั่ง และส่วนแผนและยุทธศาสตร์ ลงพื้นที่บริเวณหาดแหลมสน ตำบลเนินฆ้อ และหาดอ่าวมะขามป้อม ตำบลกร่ำ อำเภอแกลง จังหวัดระยอง เพื่อดำเนินการสำรวจสัณฐานชายฝั่ง แนวชายฝั่งทะเล (Coastline) ความลาดชัน และความกว้างชายหาด ในช่วงฤดูมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ การสำรวจดำเนินการโดยใช้เครื่องมือหาพิกัดด้วยดาวเทียมระบบ GNSS ผ่านเครือข่ายการรังวัดด้วยดาวเทียมแบบจลน์ (RTK GNSS Network) และระบบอากาศยานไร้คนขับ (UAV) ที่ติดตั้งระบบนำทางด้วยดาวเทียม RTK ครอบคลุมแนวชายฝั่งระยะทางประมาณ 3,000 เมตร จากการสำรวจพบว่า พื้นที่มีความลาดชันชายหาดประมาณ 0–14 องศา ระดับความสูงของพื้นที่อยู่ระหว่าง -0.40 ถึง 2.55 เมตร โดยบริเวณดังกล่าวมีโครงสร้างกำแพงกันคลื่นริมชายฝั่ง ประเภทตั้งตรง (Vertical Seawall) ความยาวประมาณ 750 เมตร และเขื่อนป้องกันตลิ่งริมทะเล […]

Beachlover

July 14, 2025

เศรษฐกิจสีน้ำเงินของประเทศไทย: จุดเปลี่ยนที่สำคัญ

ชายฝั่งทะเลยาวกว่า 3,000 กิโลเมตรของประเทศไทย ทั้งฝั่งอ่าวไทยและทะเลอันดามัน ถือเป็นรากฐานแห่งความมั่งคั่งของประเทศและเป็นส่วนหนึ่งของอัตลักษณ์ทางนิเวศวิทยา พื้นที่ชายฝั่งและทรัพยากรทางทะเลใน 23 จังหวัดชายทะเลของประเทศได้หล่อหลอมให้เกิดเศรษฐกิจ “สีน้ำเงิน” ที่มีชีวิตชีวาและมีบทบาทสำคัญในฐานะกลไกขับเคลื่อนการเติบโตทางเศรษฐกิจ โดยประมาณว่ามีส่วนร่วมในผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP) ถึงราวร้อยละ 30 และสร้างการจ้างงานคิดเป็นหนึ่งในสี่ของประชากรทั้งประเทศ เศรษฐกิจชายฝั่งนี้ประกอบด้วยกิจกรรมที่หลากหลาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งภาคการท่องเที่ยวซึ่งพึ่งพาชายหาดอันงดงามระดับโลกในจังหวัดภูเก็ต กระบี่ และสุราษฎร์ธานี เป็นแหล่งสร้างรายได้หลักจากนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและต่างประเทศ โดยสร้างรายได้เข้าประเทศรวมหลายล้านล้านบาทต่อปี ในช่วงเพียง 4 เดือนแรกของปี พ.ศ. 2568 รายได้จากการท่องเที่ยวทะลุ 1 ล้านล้านบาท แสดงถึงบทบาททางเศรษฐกิจที่ทรงพลังของภาคส่วนนี้ นอกเหนือจากการท่องเที่ยว พื้นที่ชายฝั่งยังเป็นที่ตั้งของอุตสาหกรรม ท่าเรือ และศูนย์กลางการค้าสำคัญ ในมิติทางสังคม เศรษฐกิจชายฝั่งมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการดำรงชีวิตของประชาชน ประมาณ 11 ล้านคน หรือร้อยละ 17 ของประชากรไทย อาศัยอยู่ในพื้นที่ชายฝั่ง โดยมีวิถีชีวิตที่ผูกพันกับสภาพแวดล้อมชายฝั่งอย่างลึกซึ้ง ตั้งแต่ประมงพื้นบ้าน การเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ การเกษตร ไปจนถึงบริการท่องเที่ยว โดยเฉพาะอุตสาหกรรมประมงทะเลซึ่งไม่เพียงตอบสนองความต้องการบริโภคภายในประเทศ แต่ยังเป็นหนึ่งในฐานสำคัญของการส่งออกที่สร้างรายได้ให้กับจังหวัดชายฝั่งตอนใต้ ในเชิงระบบนิเวศ ชายฝั่งทะเลไทยถือเป็นคลังความหลากหลายทางชีวภาพที่สำคัญของภูมิภาค ระบบนิเวศชายฝั่ง เช่น ป่าชายเลน […]

Beachlover

July 10, 2025

สำรวจสถานการณ์ของทรัพยากรชายฝั่ง คลองด่าน สมุทรปราการ

ที่มา: https://www.facebook.com/DMCRTH วันที่ 2 กรกฎาคม 2568 สำนักงานทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งที่ 2 โดยส่วนอนุรักษ์ทรัพยากรชายฝั่ง ลงพื้นที่ติดตามสำรวจสถานการณ์ของทรัพยากรชายฝั่ง ท้องที่จังหวัดสมุทรปราการ บริเวณตำบลคลองด่าน อ.บางบ่อ เพื่อสำรวจสถานภาพพื้นที่ปัจจุบัน พร้อมทั้งบันทึกภาพ ลักษณะการใช้ประโยชน์ที่ดินชายฝั่งทะเลและสถานการณ์ชายฝั่ง ด้วยอากาศยานไร้คนขับ (Drone) ซึ่งบริเวณที่สำรวจอยู่ในระบบหาดบางปะกง-เจ้าพระยา(T3A061) ความยาวระบบหาด 33.87 กม. โดยการใช้ประโยชน์ที่ดินเป็นชุมชน ที่อยู่อาศัย เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ และประมงชายฝั่ง มีโครงสร้างป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งตลอดแนวชายฝั่ง เช่น การปักไม้ไผ่ชะลอความรุนแรงของคลื่นที่มีสภาพชำรุด เขื่อนหินริมชายฝั่ง เขื่อนหินนอกชายฝั่ง ทั้งนี้จะดำเนินการรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลดังกล่าว เพื่อใช้เป็นฐานข้อมูลในการวางแผนดำเนินงานด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรชายฝั่ง และจัดทำรายงานสถานภาพชายฝั่งทะเลประจำปี 2568 ต่อไป

Beachlover

July 3, 2025

สำรวจและติดตามผลกระทบของโครงสร้างป้องกันการกัดเซาะชายฝั่ง หาดแหลมเสด็จ จันทบุรี

ที่มา: https://www.facebook.com/DMCRTH วันที่ 30 มิถุนายน 2568 กองอนุรักษ์ทรัพยากรชายฝั่ง โดยส่วนวิศวกรรมและฟื้นฟูชายฝั่ง ลงพื้นที่สำรวจและติดตามผลกระทบของโครงสร้างป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งบริเวณหาดแหลมเสด็จ ตำบลคลองขุด อำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี โดยทำการสำรวจสัณฐานชายหาดด้วยอากาศยานไร้คนขับ (Drone lidar) เป็นระยะทาง 7,000 เมตร โดยแบ่งแนวการบินสำรวจออกเป็น 2 ระยะ จากการสำรวจในครั้งนี้ไม่พบปัญหาการกัดเซาะในพื้นที่ดังกล่าว อีกทั้งยังพบการสะสมตัวของตะกอนทรายเพิ่มขึ้น เมื่อเปรียบเทียบกับการสำรวจเดือนมีนาคมและพฤษภาคม 2568 ทั้งนี้ ส่วนวิศวกรรมและฟื้นฟูชายฝั่งจะรวบรวมข้อมูลมาเป็นฐานข้อมูลในการวิเคราะห์และประเมินผลกระทบของโครงสร้างป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งต่อไป

Beachlover

July 1, 2025

สำรวจและติดตามผลกระทบของโครงสร้างบริเวณหาดชะอำ

ที่มา: https://www.facebook.com/DMCRTH วันที่ 25 มิถุนายน 2568 กองอนุรักษ์ทรัพยากรชายฝั่ง โดยส่วนวิศวกรรมและฟื้นฟูชายฝั่ง ส่วนจัดการพื้นที่ชายฝั่ง พร้อมด้วยสำนักงานทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งที่ 3 (เพชรบุรี) ลงพื้นที่สำรวจและติดตามผลกระทบของโครงสร้างบริเวณหาดชะอำ ตำบลชะอำ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี โดยทำการสำรวจสัณฐานชายหาดด้วยอากาศยานไร้คนขับ (Drone lidar) ระยะทางตามแนวชายฝั่ง 9,500 เมตร ในบริเวณดังกล่าวพบโครงสร้างกำแพงป้องกันคลื่นริมชายฝั่งแบบขั้นบันได ความยาวโครงสร้างประมาณ 2,971 เมตร โดยกรมโยธาธิการและผังเมือง จากการสำรวจในครั้งนี้พบปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งทางด้านทิศเหนือของจุดชมวิวหาดชะอำ ระยะทางประมาณ 200 เมตร ทั้งนี้ ส่วนวิศวกรรมและฟื้นฟูชายฝั่งจะรวบรวมข้อมูลมาเป็นฐานข้อมูลในการวิเคราะห์และประเมินผลต่อไป

Beachlover

June 27, 2025

สำรวจทรัพยากรชายฝั่ง จังหวัดชลบุรี และสมุทรปราการ

ที่มา: https://www.facebook.com/DMCRTH วันที่ 16 มิถุนายน 2568 สำนักงานทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งที่ 2 โดยส่วนอนุรักษ์ทรัพยากรชายฝั่ง ลงพื้นที่ติดตามสำรวจสถานการณ์ของทรัพยากรชายฝั่ง ท้องที่จังหวัดชลบุรี ตำบลคลองตำหรุ อ.เมืองชลบุรี บริเวณตำบลสองคลอง อำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา ไปจนถึงตำบลบางปู อำเภอเมือง จังหวัดสมุทรปราการ เพื่อสำรวจสถานภาพพื้นที่ปัจจุบัน พร้อมทั้งบันทึกภาพลักษณะการใช้ประโยชน์ที่ดินชายฝั่งทะเลและสถานการณ์ชายฝั่ง ด้วยอากาศยานไร้คนขับ (Drone) ซึ่งบริเวณที่สำรวจอยู่ในระบบหาดบางปะกง-เจ้าพระยา(T3A061) ความยาวระบบหาด 50.42 กม. การใช้ประโยชน์ที่ดินเป็นชุมชน ที่อยู่อาศัย เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ และประมงชายฝั่ง มีโครงสร้างป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งตลอดแนวชายฝั่ง เช่น การปักไม้ไผ่ชะลอความรุนแรงของคลื่นที่มีสภาพชำรุด เขื่อนหินริมชายฝั่ง เขื่อนหินนอกชายฝั่ง ซีออส มีการเจริญเติบโตของพันธุ์ไม้ป่าชายเลนหลังแนวเขื่อนหินนอกชายฝั่ง ทั้งนี้จะดำเนินการรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลดังกล่าว เพื่อใช้เป็นฐานข้อมูลในการวางแผนดำเนินงานด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรชายฝั่ง และจัดทำรายงานสถานภาพชายฝั่งทะเลประจำปี 2568 ต่อไป

Beachlover

June 16, 2025

สำรวจชายฝั่งช่วงหลังฤดูมรสุม หาดมหาราช สงขลา

ที่มา: https://www.facebook.com/DMCRTH?locale=th_TH กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ลงพื้นที่เพื่อสำรวจสถานภาพชายฝั่งช่วงหลังฤดูมรสุม บริเวณพื้นที่หาดมหาราช ต.จะทิ้งพระ อ.สทิงพระ จ.สงขลา วันที่ 30 พฤษภาคม 2568 สทช.5 โดยเจ้าหน้าที่ส่วนอนุรักษ์ทรัพยากรชายฝั่ง ลงพื้นที่เพื่อสำรวจสถานภาพชายฝั่งช่วงหลังฤดูมรสุม บริเวณพื้นที่หาดมหาราช ต.จะทิ้งพระ อ.สทิงพระ จ.สงขลา จากการสำรวจในช่วงฤดูมรสุมที่ผ่านมาพบว่าน้ำได้พัดพาตะกอนทรายกลับคืนสู่ทะเล เกิดการสูญเสียชายหาดจำนวนมาก และเมื่อเปรียบเทียบกับปัจจุบันพบว่าพื้นที่ชายฝั่งบริเวณหาดมหาราชต่อเนื่องจากจุดสิ้นสุดโครงสร้าง และบริเวณด้านหน้าของโครงสร้างทั้ง ๒ ระยะ พบว่ามีการสะสมตัวของตะกอนทรายชายหาด ทำให้หน้าหาดมีความกว้างมากขึ้นประมาณ 10-15 เมตร ส่งผลทำให้เกิดสันทรายขนาดเล็ก บนหาดทรายเดิม ซึ่งเป็นการปรับสมดุลชายฝั่งตามธรรมชาติ ทั้งนี้ สทช.5 โดยส่วนอนุรักษ์ทรัพยากรชายฝั่งจะดำเนินการรวบรวมข้อมูลเพื่อนำไปประกอบการจัดทำรายงานสภานภาพชายฝั่งทะเลประจำปี 2568 ต่อไป

Beachlover

May 30, 2025

สำรวจหาดม่วงงาม สงขลา

ที่มา: https://www.facebook.com/DMCRTH วันที่ 15 พฤษภาคม 2568 กองอนุรักษ์ทรัพยากรชายฝั่ง โดยส่วนวิศวกรรมและฟื้นฟูชายฝั่ง ได้ลงพื้นที่สำรวจและติดตามผลกระทบจากโครงสร้างกำแพงป้องกันคลื่นริมชายฝั่ง ณ หาดม่วงงาม อ.สิงหนคร จ.สงขลา ทีมสำรวจได้เก็บข้อมูลสัณฐานชายฝั่ง (Beach Profile) โดยใช้เทคโนโลยี GNSS แบบ RTK ครอบคลุมแนวชายฝั่งยาวประมาณ 2 กิโลเมตร แบ่งจุดสำรวจเป็น 12 แนว เมื่อเปรียบเทียบกับการสำรวจเมื่อเดือนมีนาคม 2568 พบว่าปริมาณตะกอนทรายเพิ่มขึ้นตลอดแนวชายหาด ความลาดชันของชายหาดลดลง มีพืชพรรณอย่างผักบุ้งทะเลเริ่มเจริญเติบโตคลุมเนินทราย พื้นที่ร้านอาหารด้านทิศเหนือของหาด ได้รื้อถอนกระสอบทรายแล้ว หลังมีการสะสมตัวของตะกอนทรายในบริเวณดังกล่าว ข้อมูลทั้งหมดนี้จะถูกนำไปใช้ในการวิเคราะห์และประเมินผลกระทบของโครงสร้างป้องกันการกัดเซาะชายฝั่ง เพื่อวางแผนฟื้นฟูและอนุรักษ์ชายฝั่งอย่างยั่งยืนต่อไป

Beachlover

May 15, 2025

งานปักไม้สน หน้าสตน นครศรีธรรมราช

การปักไม้ลงบนหาดทรายเพื่อแก้ปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งนั้น ได้ถูกใช้เป็นหนึ่งในมาตรการ Nature-based solution ในบางพื้นที่ โดยทั่วไปจะใช้ไม้สน ไม้เนื้อแข็ง หรืออาจเป็นไม้ไผ่ โดยการปักเป็นแนวหรือรั้วเพื่อชะลอการเคลื่อนที่ของทราย ลดแรงของคลื่นที่กระทบชายฝั่ง และช่วยสร้างสันทรายใหม่ ซึ่งมีผลในการป้องกันการกัดเซาะทางธรรมชาติ ฺBeach Lover ได้เคยพาชมโครงการที่ใช้ไม้ปักลงบนชายหาดเพื่อแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งไปแล้วหลายแห่ง ติดตามได้จากโพสเก่าๆ ครั้งนี้ขอพาชมงานปักไม้บริเวณหาด ต.หน้าสตน อ.หัวไทร จ.นครศรีธรรมราช ช่วงหมดมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือไประยะหนึ่งแล้ว พบว่างานปักไม้ที่นี่ใช้ไม้สนเป็นหลัก สังเกตจาก Layout การปักแบบซิกแซกของงานคาดว่าน่าจะมีวัตถุประสงค์เพื่อบรรเทาผลกระทบจากโครงสร้างกำแพงกันคลื่นแบบหินเรียงทางทิศใต้ เนื่องจากทิศทางการเคลื่อนที่ของตะกอนชายฝั่งบริเวณนี้เคลื่อนไปทางเหนือ จึงทำการปักไม้ไว้ทางทิศเหนือของโครงสร้าง พบว่ามีการปักไม้ไว้สองแนว แนวนอกสุดนั้นไม้ได้หักขาดคอไปหมดแล้วจนเหลือแต่ตอที่หลงเหลือความสูงประมาณ 30 เซนติเมตร ส่วนด้านในยังคงเหลือสภาพอยู่บ้าง มีความสูงของปลายไม้เหนือระดับทะเลปานกลาง (MSL) ประมาณ 1 เมตร ส่วนโคนไม้พบว่าอยู่ต่ำกว่าระดับทะเลปานกลางประมาณ 10 เซนติเมตร เมื่อวิเคราะห์ข้อมูลรูปตัดชายหาด (Beach porfile) พบว่า ไม้ที่ปักไว้ทั้งสองแนวจมอยู่ใต้น้ำบางส่วนเมื่อระดับน้ำทะเลขึ้น และโผล่พ้นน้ำเกือบทั้งหมดเมื่อระดับน้ำทะเลลด (ขึ้นกับฤดูกาล) สังเกตได้จากส่วนโคนของไม้ที่อยู่ในตำแหน่งติดลบ หรือต่ำกว่าระดับทะเลปานกลางเล็กน้อยในกราฟรูปตัดชายหาด ฺทั้งนี้ Beach Lover ไม่แน่ใจว่า งานปักไม้ทั้งสองแนวนี้เป็นของหน่วยงานใดเนื่องจากไม่พบป้ายระบุรายละเอียดของงาน

Beachlover

May 7, 2025
1 2 3 4 … 22