กำแพงพังๆสูงท่วมหัวเกือบตลอดแนวหาดทรายรี หาดทรายเลื่องชื่อ หนึ่งในคำขวัญประจำจังหวัดชุมพร ไม่ทราบว่าสร้างและเสียหายไปเมื่อไหร่ แต่ตัวโครงสร้างยื่นล้ำลงไปในทะเลโดยอยู่ไม่พ้นจากระดับน้ำขึ้น ธรรมชาติเค้าจะจะทวงคืนบ้างก็ไม่น่าแปลกใจนัก
กำแพงกันคลื่นแบบหินเรียง ราคาสูงลิ่ว สำหรับโครงการที่ปากน้ำชุมพรที่ใกล้แล้วเสร็จนี้ ปาเข้าไปกิโลเมตรละ 140 ล้านบาทแล้ว อะไรหนอ คือปัจจัยเร่งให้ราคาต่อหน่วยสูงขึ้นมากมายขนาดนี้ ?!?
หาดปากบารา หาดทรายขาวยาวประมาณ 4 กิโลเมตร จุดหมายปลายทางของผู้ที่ต้องการต่อเรือไปเกาะต่างๆนอกฝั่งสตูลอาทิ หลีเป๊ะ ตะรุเตา ทางทิศใต้สุดของชายหาดจรดโขดหิน ทิศเหนือของโขดหินถูกป้องกันด้วยกำแพงกันคลื่นตามที่ปรากฏในภาพยาวประมาณ 1 กิโลเมตร โดยเราจะสามารถมองเห็นชายหาดแถบนั้นได้ยามน้ำลงเท่านั้น เพราะกำแพงกันคลื่นส่งผลให้ชายหาดด้านหน้าหดหาดไปเกือบทั้งหมด
หาดจอมเทียนวันนี้ สภาพเหมือนทุกๆครั้งที่มาเยือน กรมเจ้าท่ากำลังจะเติมทรายระยะทาง 6 กิโลเมตรที่นี่ โดย TOR ได้ถูกประกาศไปแล้วตั้งแต่ตุลาคม 2556 จวบจนถึงตอนนี้ เริ่มเข้ามาตั้ง Site งานเรียบร้อยแล้ว ตั้งแต่การเติมทรายพัทยา จ.ชลบุรี ประสบปัญหาเรื่องแหล่งทราย และการเติมทรายที่หาดชลาทัศน์ จ.สงขลา ประสบปัญหาเชิงเทคนิค กรมเจ้าท่าและผู้รับจ้างคงต้องพิจารณาการดำเนินการอย่างละเอียดรอบคอบขึ้น เรื่องราวจะเป็นยังไง ต้องติดตามอย่างใจเย็น
ไม่เคยไปหาดแตงโม (Watermelon beach ในภาพจาก google earth) และไม่เคยไปเกาะสุกร จ.ตรัง สงสัยว่ามีการกัดเซาะระดับที่ชาวบ้านเดือดร้อนมากจนต้องใช้งบประมาณรวม 50 ล้านบาท (ปี 63 ใช้ 10 ล้านบาท) เพื่อสร้างกำแพงกันคลื่น 350 เมตร ขนาดนั้นเลยหรือ? ภาพจาก google แสดงให้เห็นถึงชายหาดธรรมชาติ บนเกาะที่มีความเป็น local สูง และแทบจะไม่มีชุมชนตั้งประชิดชายหาดเลย สังเกตเห็นร่องรอยลางๆของกำแพงอยู่บริเวณตะวันตกเฉียงเหนือของหาดแตงโม คำถามตัวโตๆ … เรามีความจำเป็นขนาดนั้นเลยหรือ ?!? (ที่มา:งบประมาณของกรมโยธาธิการและผังเมืองที่เสนอต่อสภาฯ)
หาดมหาราช หาดทรายชายทะเลที่สงบ ร่มรื่น และมีความเป็นส่วนตัวมาก หาดทรายขาวน้ำไม่ลึกมาก สามารถเล่นน้ำได้ดี มีชายหาดร่มรื่นด้วยทิวสน มีการจัดแต่งเป็นที่พักผ่อน ที่ชมทิวทัศน์ ให้ความสะดวกในการพักผ่อนที่กลมกลืนกับธรรมชาติพอสมควร ด้านหลังแนวหาดเป็นสวนหย่อมและเป็นที่ตั้งของอนุสาวรีย์ กรมหลวงชุมพรเขตรอุดมศักดิ์ ประทับยืนหันหน้าออกสู่ทะเล มีที่พัก ร้านอาหาร ให้บริการนักท่องเที่ยว (http://www.painaidii.com) ชายหาดแห่งนี้เคยมีการสร้างกำแพงกันดินเพื่อปรับภูมิทัศน์ไปแล้วหนึ่งครั้ง ซึ่งปัจจุบันกำแพงนั้นได้ถูกพืชชายหาดปกคลุมจนเกือบมิด นั่นย่อมแสดงให้เห็นว่า ชายหาดแห่งนี้ค่อนข้างเสถียร แทบไม่มีการเปลี่ยนแปลงเชิงกายภาพใดๆ แนวกำแพงกันดินเดิมริมชายหาด แม้ช่วงที่เกิดพายุซัดฝั่งอย่างพายุปาบึกเมื่อเดือนมกราคม 2562 จากการลงพื้นที่สำรวจก็ไม่ปรากฏร่องรอยของการกัดเซาะชายฝั่ง มีเพียงทรายที่ถูกคลื่นซัดขึ้นมาบนถนนและน้ำที่กระเซ็นข้ามมาด้านในเพียงเล็กน้อยเท่านั้น แต่วันนี้ (พ.ย.2562) เริ่มเห็นเสาเข็มจำนวนมากมาวางริมชายหาด มีการปักหมุดเขตการก่อสร้าง อะไรซักอย่าง คาดเดาได้ว่าน่าจะเป็นกำแพงกันคลื่นที่จะวางตัวอยู่บนชายหาดอย่างแน่นอน เราจะสร้างกำแพงทับลงไปบนชายหาดที่สมบูรณ์แบบนี้หรือ ? เราต้องใช้โครงสร้างทางวิศวกรรมป้องกันชายหาดที่ไร้ร่องรอยการกัดเซาะด้วยหรือ ? […]
ความคืบหน้างานเติมทรายหาดชลาทัศน์ สงขลา ยังคงอยู่บริเวณหน้าฐานทัพเรือ ก่อนถึงสนามยิงปืน โดรนสามารถบินเข้าใกล้ได้มากที่สุดเพียงเท่านี้ น่าติดตามว่า ลมมรสุมตะวันออกเฉียงกำลังจะเข้าสงขลาประมาณปลายเดือนนี้แล้ว หากยังดำเนินการไม่แล้วเสร็จ จะส่งผลกระทบอย่างไรต่อชายหาด ทั้งที่เติมไปแล้วและที่กำลังดำเนินการอยู่ รอติดตามอย่างใจเย็น
หากขับรถผ่านถนเลียบหาดบางศิลา ต่อเนื่องมาถึงหาดบ้านหัวหิน จ.สตูล ยามนี้ จะมองทะเลไม่เห็นเลยเนื่องจากมีกำแพงกันคลื่นกั้นเกือบตลอดทั้งชายหาด เปิดทางลงชายหาดได้เป็นจุดๆเท่านั้น กำแพงกันคลื่นที่ว่านี้สร้างต่างเวลา ต่างวาระ ต่างรูปแบบ ปัจจุบันแนวกำแพงกันคลื่นยาวประมาณ 4.3 กิโลเมตร สร้างมาสุดที่หาดบ้านหัวหิน ตอนใต้ของหาดบางศิลา ซึ่งเหลือหาดทรายธรรมชาติอีกประมาณ 1 กิโลเมตรสุดท้าย ณ บริเวณสุดปลายกำแพงได้เกิดการกัดเซาะเข้ามาจนถึงถนนเลียบชายหาด เนื่องจากอิทธิพลของคลื่นที่เลี้ยวเบนบริเวณส่วนปลายของกำแพง นอกจากนั้นเมื่อคลื่นวิ่งเข้าปะทะกำแพงจะทำให้เกิดคลื่นสะท้อนเอาทรายด้านหน้ากำแพงออกไปนอกชายฝั่ง ส่งผลให้ระดับสันชายหาดลดต่ำลง ระดับน้ำด้านหน้ากำแพงกันคลื่นลึกขึ้น จนชายหาดด้านหน้ากำแพงหดหายไปในที่สุด และอาจส่งผลกระทบต่อความมั่นคงของกำแพงอีกด้วย กลายเป็นว่า “ยิ่งสร้าง ยิ่งกัด” “ยิ่งสร้าง ยิ่งพัง” หรือไม่ โดยทั่วไปวิศวกรเลือกใช้กำแพงกันคลื่นในกรณีที่พื้นที่ด้านในมีชุมชนหนาแน่น มีความสำคัญทางด้านเศรษฐกิจในระดับสูงจนไม่สามารถรอให้ชายหาดปรับสมดุลตามธรรมชาติได้ ต้องใช้โครงสร้างป้องกันเท่านั้น และมีระดับการกัดเซาะที่เข้าข่ายวิกฤตต้องหาทางรับมือโดยด่วน แต่จากบริบทของพื้นที่ ไม่พบหลักฐานที่จะเป็นเหตุผลทางวิชาการใดที่เข้าข่าย “จำเป็น” ต้องลงมือดำเนินการก่อสร้างกำแพงกันคลื่น คำถามตัวโตๆสำหรับเรื่องราวนี้คือ กำแพงกันคลื่น ณ หาดบางศิลา ต่อเนื่องมาถึงหาดบ้านหัวหิน จ.สตูล ที่ดำเนินการไปแล้ว และกำลังดำเนินการเพิ่มเติมบางส่วนในตอนนี้ มีความ “จำเป็น” หรือไม่ ….. ใครตอบดี ?!?
หาดหัวหิน อ.ละงู สตูล หาดด้านหลังเกาะรังนกและเกาะลิดี มีกำแพงกันคลื่นเกือบตลอดแนวชายหาดทรายซึ่งยาวต่อเนื่องมาจากหาดบางศิลาจนถึงปากคลองทางตอนใต้ บริเวณนี้คือหาดทายธรรมชาติผืนสุดท้ายที่หลงเหลืออยู่ระยะทางประมาณ 1 กิโลเมตร ชายหาดที่เหลืออยู่นี้ยังคงมี “สุขภาพดี” อยู่มาก หน้าหาดมีผักบุ้งทะเลปกคลุมผืนทราย ช่วยป้องกันการพัดพาของทรายโดยลม มีป่าชายหาดเป็นปราการทางธรรมชาติ ส่วนด้านในนั้นเป็นถนนเส้นเล็กๆที่ชาวบ้านใช้เดินทางเข้าออก ถัดจากส่วนนี้ไปทางทิศเหนือ กำลังมีโครงการก่อสร้างกำแพงบางส่วนเพิ่มเติมของหาดบางศิลา เราคงต้องลุ้นกันต่อไปว่า หาดธรรมชาติผืนสุดท้ายนี้จะยังคงความเป็นธรรมชาติแบบนี้อยู่ไปได้อีกนานเท่าใด คำถามสำคัญในการวิเคราะห์ว่าโครงการป้องกันชายฝั่งใดควรทำหรือไม่ คือ “ความจำเป็น” หากไม่ทำจะเกิดความเสียหายมากกว่า โดยสัดส่วนความเสียหายนั้นจะต้องถูก “ชั่งน้ำหนัก” กับผลประโยชน์ที่เกิดขึ้นว่า “ได้สัดส่วน”กันหรือไม่ โดยต้องออกแบบแนวทางเลือกในการป้องกันที่เป็นไปได้ทั้งหมด เพื่อหา “แนวทางเลือกที่มีผลกระทบต่อธรรมชาติน้อยที่สุด” เกิด “ความขัดแย้งต่อการใช้ประโยชน์พื้นที่น้อยที่สุด” เมื่อนั้น มันจะเป็นแนวทางเลือกที่ผู้มีส่วนได้เสียยอมรับกันมากที่สุด “กำแพงกันคลื่น” คือ The best solution สำหรับพื้นที่นี้หรือไม่ ควรต้องถูกตอบก่อนการดำเนินโครงการผ่านการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม และรับฟังความเห็นของผู้มีส่วนได้เสียผ่านเวทีประชาพิจารณ์ เมื่อกำแพงกันคลื่นไม่ต้องทำการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมตั้งแต่ปลายปี 2556 หน่วยงานที่รับผิดชอบจะตอบคำถามนี้อย่างไร?
เขียนและเรียบเรียง โดย อภิศักดิ์ ทัศนี เผยแพร่ใน https://www.facebook.com/Beach-for-life เมื่อ 22 ตุลาคม 2562 ———————————————————————————– ผมมีโอกาสเดินทางไปดูการเติมทรายที่ชายหาดพัทยา 2 ครั้ง ครั้งเเรก เมื่อวันที่ 21 พฤศจิกายน 2561 ตอนนั้นโครงการเติมทรายชายหาดพัทยากำลังดำเนินการก่อสร้างอยู่ เเต่ใกล้จะเสร็จเเล้ว เราเห็นชายหาดพัทยาเหนือ ถึงพัทยากลาง มีการเติมทรายเเละเปิดให้ประชาชน นักท่องเที่ยว ผู้ประกอบการร่มเตียงได้ใช้พื้นที่ชายหาด เป็นภาพที่น่าประทับใจสำหรับผมนะ เพราะการเติมทรายพัทยา ถือเป็นการเติมทรายที่มีการศึกษา ออกเเบบ เเละดำเนินการได้จนเกือบจะเเล้วเสร็จ ภาพชายหาดที่กว้างยาวออกไป 35 เมตร จากเดิมที่มีชายหาดเพียงเเค่ 10-15 เมตร มันเป็นภาพที่เราประทับใจ เเละตื่นตาตื่นใจ รุ่งเช้าของอีกวันในการไปดูการเติมทรายชายหาดพัทยา ผมมีโอกาสได้พูดคุยกับผู้คุมงานโครงการเติมทราย ได้ฟังรายละเอียดการออกเเบบ วิธีการทำงาน การติดตามผลกระทบสิ่งเเวดล้อมในขณะดำเนินโครงการ เเละการประชาสัมพันธ์โครงการเพื่อสร้างการรับรู้เเละความร่วมมือจากประชาชน ผู้ประกอบการิมชายหาดพัทยา ครั้งเเรกนั้นผมมีข้อสรุปสั้นๆ เพื่อเป็นการย้อนเตือนความจำให้กับทุกท่านก่อน ที่จะพูดถึงสิ่งที่ได้ไปพบเห็น เรียนรู้จากการเดินทางไปดูโครงการเติมทรายครั้งที่ 2 ของผม เรียนรู้อะไรการเดินทางครั้งแรก การเติมทรายชายหาดพัทยา เป็นงานที่มีรายละเอียดเชิงเทคนิคค่อนข้างมาก […]