สถานการณ์ชายฝั่งทะเล

เขื่อนกันทรายและคลื่นปากน้ำตะโก จ.ชุมพร (Jetty)  ปากน้ำตะโก อยู่ในอำเภอทุ่งตะโก ทิศเหนือของปากน้ำหลังสวน สภาพก่อนการสร้าง jetty นั้น เป็นไปตามภาพ Google earth ในปี 2558 ในปี 2554 กรมเจ้าท่าได้ดำเนินโครงการศึกษาความเหมาะสมและสำรวจออกแบบเพื่อก่อสร้างเขื่อนกันทรายและคลื่นที่ร่องน้ำปากตะโก จังหวัดชุมพร โดยให้เหตุผลความจำเป็นว่า สภาพร่องน้ำประสบปัญหาการตื้นเขิน เนื่องจากในฤดูมรสุมคลื่นลมและกระแสน้ำพัดพาตะกอนดินทรายมาทับถมที่บริเวณปากแม่น้ำจนทำให้เกิดสันดอน ส่งผลให้ชาวประมงที่อาศัยอยู่ในแม่น้ำ ไม่สามารถสัญจรผ่านเข้า-ออกได้สะดวก ปัญหาร่องน้ำตื้นเขินจึงส่งผลกระทบต่อระบบเศรษฐกิจของชุมชนในพื้นที่ ชาวประมงส่วนใหญ่ขาดรายได้ ทำให้ต้องออกไปหางานทำนอกพื้นที่ เพื่อเป็นการบรรเทาปัญหาเฉพาะหน้าในระยะสั้น กรมการขนส่งทางน้ำและพาณิชยนาวี จึงได้ดำเนินการขุดลอกบำรุงรักษาร่องน้ำอยู่เป็นประจำ แต่ยังไม่สามารถบรรเทาปัญหาร่องน้ำตื้นเขินได้ทันท่วงที ตามความต้องการของประชาชน  เพื่อเป็นการแก้ไขปัญหาอย่างยั่งยืน และเป็นไปตามหลักวิชาการ เหมาะสมกับสภาพพื้นที่ มีค่าบำรุงรักษาต่ำ อันเป็นการประหยัดงบประมาณของรัฐบาลในระยะยาว กรมเจ้าท่า ซึ่งเป็นหน่วยงานที่มีหน้าที่ความรับผิดชอบในการพัฒนาการขนส่งทางน้ำฯ อันได้แก่ การก่อสร้างท่าเทียบเรือ เขื่อนกันทรายและคลื่น ร่องน้ำและสิ่งอำนวยความสะดวกต่างๆ รวมทั้งมาตรการเกี่ยวกับความปลอดภัยในการขนส่งทางน้ำ จึงได้ว่าจ้างคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ผู้มีความชำนาญงานในด้านวิศวกรรมชายฝั่ง เป็นวิศวกรที่ปรึกษา ดำเนินการศึกษาความเหมาะสมและสำรวจออกแบบเพื่อก่อสร้างเขื่อนกันทรายและคลื่น ที่ร่องน้ำปากตะโก จังหวัดชุมพร ซึ่งจะช่วยบรรเทาความเดือดร้อนของชาวประมงจากปัญหาร่องน้ำตื้นเขิน และให้เกิดความปลอดภัยแก่ชาวประมงในพื้นที่ อีกทั้งเป็นการให้ราษฎรที่ประกอบอาชีพประมงมีรายได้เพิ่มขึ้นอย่างมั่นคงอีกทางหนึ่งด้วย (http://www.publicconsultation.opm.go.th/phs/new_phs_proj_view.asp?editId=P531229001) หลังจากนั้นเริ่มเห็นการก่อสร้างโครงสร้างปากร่องน้ำด้านทิศเหนือของปากน้ำตะโกยาวเกือบ 200 […]

ครั้งแรกกับ เกาะหนูเกาะแมวในมุมนี้ โครงสร้างที่เห็นในภาพ คือ ส่วนหนึ่งของเขื่อนกันคลื่นท่าเทียบเรือ (Harbour breakwater) ตามวัตถุประสงค์ของโครงสร้างประเภทนี้คือต้องการอำนวยความสะดวกให้กับการจอดเรือ เขื่อนกันคลื่นท่าเทียบเรือจะกันคลื่นขนาดใหญ่ที่วิ่งเข้ามาเป็นอุปสรรคต่อการจอดเรือ อาจมาพร้อมกับการสร้างเวิ้งอ่าวด้านในเพื่อทำเป็นที่จอดเรือร่วมด้วยแบบในกรณีที่สงขลานี้ ส่วนมากจะใช้ในกรณีที่เป็นท่าเทียบเรือขนาดใหญ่ อย่างเช่น เขื่อนกันคลื่นท่าเทียบเรือนอกฝั่งนิคมอุตสาหกรรมและท่าเรือแหลมฉบัง จ.ชลบุรี และ ท่าเทียบเรือข้ามไปเกาะเสม็ด จ.ระยอง เป็นต้น แต่ที่กำลังสร้างขึ้นมาใหม่ด้านหน้าโรงงานที่ตั้งอยู่ริมทะเล แถบหาดแก้ว จ.สงขลานี้ เป็นพื้นที่ที่ไม่เคยมีเรือจอดสักลำ !?! หรือตั้งใจจะย้ายที่จอดเรือชาวบ้านมาไว้ที่นี่ ?!? หากเป็นแบบนั้น ท่าเทียบเรือนี้ก็ดูจะใหญ่โตมากเกินความจำเป็นสำหรับเรือประมงพื้นบ้านขนาดเล็ก หรือตั้งใจพัฒนาท่าเรือนี้เป็นอะไรกันแน่ ?!?  

ชายฝั่งทะเลแถบนี้แทบจะหาชายหาดธรรมชาติไม่ได้แล้ว เพราะเต็มไปด้วยโครงสร้างป้องกันชายฝั่งรูปแบบต่างๆ ทั้งหินเรียง กำแพงกันคลื่นแบบตั้งฉาก และกระสอบทราย จะพอมีชายหาดอยู่บ้างในช่วงน้ำลงต่ำสุดบางฤดูกาลเท่านั้น นอกจากนี้ยังมีโครงสร้างที่ไม่ค่อยเคยพบเห็นที่อื่น (จากประสบการณ์พบที่ปากพนังเพียงแห่งเดียว) คือใช้หินกรวดขนาดเล็กผสมน้ำยาประสานทำให้สามารถยึดเกาะกันได้แทนการใช้หินก้อนใหญ่แบบที่ใช้กันโดยทั่วไป แต่พบว่า บางส่วนถูกคลื่นกัดเซาะเสียหายจนทะลุเห็นกระสอบทรายด้านในตามภาพ    

ผ่านไปเพียง 5 สัปดาห์ ชายหาดบริเวณนี้มีการเปลี่ยนแปลงอย่างมากมาย ที่ที่เคยยืน หมุดที่เคยตอกบนถนน ต้นสนที่เคยยืนพิง ขอบทางที่เคยจอดรถ บัดนี้ ขอไว้อาลัยให้กับการจากไปของทุกสิ่งที่กล่าวมาข้างต้น

เปิดบัญชีรายการโครงสร้างป้องกันชายฝั่งทะเล จ.สงขลา จากระยะทางชายฝั่งทั้งหมด 158 กิโลเมตร ประกอบด้วย (1) รอดักทราย (Groin) จำนวน แห่ง ระยะทางตามแนวชายฝั่งรวม 0.09 กิโลเมตร (2) เขื่อนกันคลื่น (Breakwater) จำนวน แห่ง ระยะทางตามแนวชายฝั่งรวม 6.96  กิโลเมตร (3) กำแพงกันคลื่น (Seawall) จำนวน แห่ง ระยะทางตามแนวชายฝั่งรวม 6.63 กิโลเมตร คิดเป็นความยาวของโครงสร้างป้องกันชายฝั่งทะเลประมาณ 9% ของความยาวชายฝั่งทั้งหมดของ จ.สงขลา ในส่วนของเขื่อนกันทรายและคลื่นปากร่องน้ำ (Jetty) นั้นเป็นโครงสร้างชายฝั่งทะเล แต่ไม่ใช่โครงสร้างป้องกันชายฝั่ง มีความยาวโครงสร้างรวม 3.135 กิโลเมตร   อย่างไรก็ตาม รายการโครงสร้างชายฝั่งทะเลที่อยู่ในบัญชีนี้ เป็นโครงสร้างที่สามารถสังเกตได้จาก Google earth เท่านั้น อาจมีบางรายการโดยเฉพาะกำแพงกันคลื่น ที่ไม่รวมอยู่ในบัญชีนี้เนื่องจากสังเกตเห็นได้ยากจากภาพถ่ายดาวเทียม Google earth ในบางเฟรม

ครั้งแรกในประเทศไทย! เปิดงบประมาณป้องกันชายฝั่งทะเลปี 2563 ของจังหวัดสงขลา รวม 454.54 ล้านบาท คิดเป็น 31.7% ของงบประมาณเพื่อการป้องกันชายฝั่งทะเลปี 2563 ของกรมเจ้าท่าและกรมโยธาธิการและผังเมืองทั้งหมด อยู่ที่นี่ !!! (ที่มาข้อมูล: สำนักงบประมาณ)  

หาดมหาราช ชายหาดที่ค่อนข้างสมบูรณ์ ไม่ปรากฏร่องรอยของการกัดเซาะชายฝั่ง สังเกตได้จากพืชที่ขึ้นปกคลุมแสดงให้เห็นถึงความมีเสถียรภาพของชายหาด แต่ขณะนี้ กำลังจะมีการก่อสร้างกำแพงกันคลื่นแบบขั้นบันไดยาว 1.102 กิโลเมตร พร้อมปรับภูมิทัศน์โดยทำซุ้มไม้ระแนงอีก 5 แห่ง งบประมาณทั้งสิ้น 167.2 ล้านบาท โดยใช้ระยะเวลาก่อสร้าง 2 ปี 1 เดือน คิดเป็น 151.72 ล้านบาท ต่อ 1 กิโลเมตร แล้วสำหรับโครงการนี้ ซึ่งถือว่าสูงมากกว่าโครงสร้างรูปแบบคล้ายกันที่เคยสร้างที่อ่าวน้อย จ.ประจวบฯ และที่อื่นๆ น่าตั้งคำถามว่า เหตุใดราคาต่อหน่วยถึงสูงมากขึ้นในอัตราเร่งขนาดนี้ แต่คำถามที่สำคัญไปกว่านั้นคือ รัฐมีความจำเป็นอะไรที่จะต้องทำโครงการป้องกันชายฝั่งในพื้นที่ที่หาร่องรอยการกัดเซาะชายฝั่งไม่เจอ ?!?!  

 เกิดอะไรขึ้นทางตอนเหนือของหาดนราทัศน์ ชายหาดเลื่องชื่อของ จ.นราธิวาส  ในปี 2551 สังเกตจากภาพว่าเขื่อนกันคลื่นนอกชายฝั่ง (Breakwater) ทั้ง 8 ตัวถูกสร้างขึ้นด้านทิศเหนือของชายหาดนราทัศน์ เพื่อป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งอันเนื่องมาจากผลกระทบจากการก่อสร้าง Jetty ที่ปากแม่น้ำบางนรา ด้านหลังเขื่อนกันคลื่นพบการฟอร์มตัวของ Tombolo เกือบตลอดทั้งแนว ในปีนี้เส้นสีเหลืองในภาพ (ระยะทางจากจุดอ้างอิงถึงแนวชายฝั่ง) มีระยะทาง 190 เมตร  ต่อมาในปี 2557 พบว่าชายหาดด้านหลังเขื่อนกันคลื่น 4 ตัวท้าย ด้านทิศเหนือนั้นหดหายไปอย่างมาก จากเส้นสีเหลืองพบว่าระยะทางเหลือเพียง 90 เมตร นั่นแปลว่าชายหาด ณ ตำแหน่งอ้างอิงนี้หายไป 100 เมตร ถัดมาในปี 2562 สันทรายทิศตะวันออกของลำน้ำขาดหายไปเกือบทั้งหมด เกิดการตัดเป็นปากร่องน้ำใหม่ จากเส้นสีเหลืองพบว่าระยะทางเหลือเพียง 50 เมตร นั่นแปลว่าชายหาด ณ ตำแหน่งอ้างอิงนี้หายไป 140 เมตร เมื่อเทียบกับปี 2551 โครงสร้างทั้ง 8 นั้นมีวัตถุประสงค์เพื่อป้องกันการกัดเซาะชายฝั่ง โดยทั่วไปจะสามารถป้องกันพื้นที่ด้านหลังโครงสร้างให้ปลอดภัยได้ แต่จะเกิดผลกระทบในพื้นที่ถัดไปและพื้นที่ระหว่างช่องเปิดของโครงสร้าง แต่ในกรณีนี้ […]

นี่น่าจะเป็นอีกหนึ่งในโครงการ “ไทยแลนด์ริเวียร์ร่า” ที่รัฐบาลตั้งใจทำถนนเลาะเลียบริมทะเลตั้งแต่เพชรบุรี ประจวบฯ และชุมพร เพื่อพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวขับเคลื่อนเศรษฐกิจ ตัดถนนเลาะเลียบทะเลแบบนี้ อีกไม่นาน โครงสร้างป้องกันชายฝั่งรูปแบบต่างๆจะตามมาเป็นระยะระยะ

หากเราสร้างถนนประชิดทะเลมากจนเกินพอดี … นี่คือสิ่งที่เกิดขึ้น และจะเกิดโครงสร้างอื่นๆตามมาอีก ซึ่งมีมูลค่ามากกว่าราคาถนนที่ก่อสร้างมากมายนัก