การเดินทางของเม็ดทราย ตอนที่ 25 : รั้วที่ไม่ได้ดักอะไรเลย

ต๊ะจอดรถรออยู่ก่อนแล้ว เขานั่งอยู่บนขอบท้ายกระบะ กางแผนที่กระดาษเก่าๆ ทับบนหน้าจอโทรศัพท์ที่เปิด Google Maps ไว้ราวกับไม่แน่ใจว่าจะเชื่ออันไหน “ทรายยยย!” เขาโบกมือไกลๆ พอเห็นรถของหยกเลี้ยวเข้ามา เม็ดทรายกระโดดลงจากรถแล้ววิ่งไปกอด เพื่อนเก่าจากสมัยมัธยมที่ไม่ได้เจอกันนานมากแล้ว “ต๊ะขับมาจากในเมืองเองเลยเหรอ” “ก็บ้านอยู่นครฯ จะให้ทำไง” ต๊ะยิ้มแล้วเหลือบไปที่หาดข้างหน้า สีหน้าเปลี่ยนนิดหนึ่ง “แต่ตอนเห็นมันจากรถ เราก็งงว่าเกิดอะไรขึ้นแถวนี้” หลังจากที่เม็ดทรายแนะนำต๊ะ เพื่อนสนิทให้พี่หยกฟังแล้ว ก็ชวนกันเดินไปดูสิ่งหนึ่งริมทะเลด้วยกัน แนวรั้วไม้ที่ทอดยาวตลอดแนวชายหาดหน้าสตน อำเภอหัวไทร จังหวัดนครศรีธรรมราช ดูไม่เหมือนรั้วอีกต่อไป หลายช่วงเอียงล้มออกจากแนว บางต้นหักกลางลำ บางส่วนถูกถอนจนเหลือแต่รูโหว่ในทราย และตรงโคนแนวไม้มีกระสอบทรายเก่า ถุงบิ๊กแบ็กฉีกขาด และเศษวัสดุอะไรก็ไม่รู้กองระเกะระกะ “อะไรคือสิ่งที่พวกเราเห็นอยู่ตรงหน้าอ่ะ” ต๊ะถามตรงๆ “รั้วไม้ดักทรายครับ” เสียงตอบมาจากชายหนุ่มในเสื้อยืดโปโลสีน้ำเงินที่เดินเข้ามาพร้อมกระเป๋าสะพายและไม้วัด “มอสครับ กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ลงมาสำรวจพื้นที่ครับ” พี่หยกและเม็ดทรายสลับมองหน้ากัน แล้วยิ้ม “รั้วไม้ดักทรายเหรือครับ …. อืม… มันคืออะไร ยังไงอ่ะครับพี่” ต๊ะถามมอส น้ำเสียงอยากรู้จริงๆ ไม่ได้ถามเพื่อเถียง “หลักการคือมันเป็นโครงสร้างโปร่ง ให้น้ำผ่านได้บ้าง แต่ลดความเร็วลง ทรายก็จะตกทับถมสะสมอยู่หน้ารั้วและหลังรั้วค่อยๆเพิ่มขึ้น” มอสอธิบายพลางชี้ให้ดูโครงสร้างส่วนที่ยังยืนอยู่ “มันเหมาะกับช่วงที่คลื่นไม่แรงมาก […]

Beachlover

April 17, 2026

รั้วไม้ดักทรายหน้าสตน ยังสบายดี?

Beach Lover ลงสำรวจภาคสนามที่ชายหาดหน้าสตน จ.นครศรีธรรมราช ในช่วงที่ทะเลมีกำลังแรงในเดือนกุมภาพันธ์ ช่วงฤดูมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือพอดี ภาพที่เห็นตรงหน้าให้บทเรียนที่ชัดมากเรื่องหนึ่งคือ มาตรการปักไม้/ทำรั้วไม้ดักทราย ที่หลายคนเชื่อว่าจะช่วยลดการกัดเซาะได้ แต่เมื่อเข้าสู่ช่วงคลื่นลมรุนแรงจริงๆ มันไม่ทำงานอย่างที่หวัง จากสภาพพื้นที่ที่พบ รั้วไม้ถูกปักเรียงเป็นแนวขนานชายฝั่งต่อเนื่องยาวพอสมควร มีการเสริมฐานด้วยวัสดุชั่วคราวหลายชนิด เช่น กระสอบ/ถุงบิ๊กแบ็ก วัสดุผ้า (ลักษณะคล้ายจีโอเท็กซ์ไทล์) และซากวัสดุแตกหัก กระจายอยู่บริเวณโคนแนวไม้และพื้นที่ด้านใน แนวไม้หลายช่วง เอียง บิด แตกหัก หรือถูกถอน/พังจนเหลือเป็นซี่  ให้เห็นว่าคลื่นไม่ได้มาแค่ซัดผ่าน แต่มาแบบมีพลังพอจะทำลายได้ ขณะเดียวกัน บริเวณด้านในที่ควรจะเป็นพื้นที่ได้ประโยชน์จากการดักทรายจากรั้วไม้ ก็ยังเห็นร่องรอยการถูกกระทำจากคลื่น ทั้งการชะล้าง และพังทลายอย่างต่อเนื่อง ประเด็นคือ ต้องเข้าใจก่อนว่า รั้วไม้ดักทราย (sand fence ตามนิยามของกรมทรัพยากรทางทะเลแและชายฝั่ง) โดยหลักการไม่ใช่กำแพงกันคลื่น มันถูกออกแบบให้เป็นโครงสร้าง โปร่ง (porous) เพื่อลดความเร็วของกระแสน้ำ และช่วยให้ทรายตกทับถมทีละน้อย เหมาะกับสภาพพลังงานคลื่นต่ำถึงปานกลาง หรือใช้เป็นมาตรการเสริมในพื้นที่ที่เป้าหมายคือ ฟื้นรูปทรงชายหาด/สันทราย/เนินทราย แบบค่อยเป็นค่อยไป แต่เมื่อเข้าสู่ฤดูมรสุมของอ่าวไทยตอนล่าง คลื่นสูงขึ้น คาบคลื่นยาวขึ้น น้ำหนุนสูงขึ้น และเกิดการกัดเซาะเชิงฤดูกาลอย่างเด่นชัด สภาพแวดล้อมในช่วงนี้เปลี่ยนจาก “ระบบสะสมตะกอน” เป็น “ระบบพังทลายตะกอน” ทันที Beach Lover ได้เคยตั้งคำถามและชวนคิดผ่านการนำเสนอภาพและเรื่องราวของรั้วไม้ดักทรายมาหลายต่อหลายครั้งแล้ว ครั้งนี้เป็นอีกครั้งที่อยากชวนสังคมคิดต่อว่า  รั้วไม้ดักทรายนั้น ‘ได้ผล’ […]

Beachlover

February 20, 2026

งานปักไม้สน หน้าสตน นครศรีธรรมราช

การปักไม้ลงบนหาดทรายเพื่อแก้ปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งนั้น ได้ถูกใช้เป็นหนึ่งในมาตรการ Nature-based solution ในบางพื้นที่ โดยทั่วไปจะใช้ไม้สน ไม้เนื้อแข็ง หรืออาจเป็นไม้ไผ่ โดยการปักเป็นแนวหรือรั้วเพื่อชะลอการเคลื่อนที่ของทราย ลดแรงของคลื่นที่กระทบชายฝั่ง และช่วยสร้างสันทรายใหม่ ซึ่งมีผลในการป้องกันการกัดเซาะทางธรรมชาติ ฺBeach Lover ได้เคยพาชมโครงการที่ใช้ไม้ปักลงบนชายหาดเพื่อแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งไปแล้วหลายแห่ง ติดตามได้จากโพสเก่าๆ ครั้งนี้ขอพาชมงานปักไม้บริเวณหาด ต.หน้าสตน อ.หัวไทร จ.นครศรีธรรมราช ช่วงหมดมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือไประยะหนึ่งแล้ว พบว่างานปักไม้ที่นี่ใช้ไม้สนเป็นหลัก สังเกตจาก Layout การปักแบบซิกแซกของงานคาดว่าน่าจะมีวัตถุประสงค์เพื่อบรรเทาผลกระทบจากโครงสร้างกำแพงกันคลื่นแบบหินเรียงทางทิศใต้ เนื่องจากทิศทางการเคลื่อนที่ของตะกอนชายฝั่งบริเวณนี้เคลื่อนไปทางเหนือ จึงทำการปักไม้ไว้ทางทิศเหนือของโครงสร้าง พบว่ามีการปักไม้ไว้สองแนว แนวนอกสุดนั้นไม้ได้หักขาดคอไปหมดแล้วจนเหลือแต่ตอที่หลงเหลือความสูงประมาณ 30 เซนติเมตร ส่วนด้านในยังคงเหลือสภาพอยู่บ้าง มีความสูงของปลายไม้เหนือระดับทะเลปานกลาง (MSL) ประมาณ 1 เมตร ส่วนโคนไม้พบว่าอยู่ต่ำกว่าระดับทะเลปานกลางประมาณ 10 เซนติเมตร เมื่อวิเคราะห์ข้อมูลรูปตัดชายหาด (Beach porfile) พบว่า ไม้ที่ปักไว้ทั้งสองแนวจมอยู่ใต้น้ำบางส่วนเมื่อระดับน้ำทะเลขึ้น และโผล่พ้นน้ำเกือบทั้งหมดเมื่อระดับน้ำทะเลลด (ขึ้นกับฤดูกาล) สังเกตได้จากส่วนโคนของไม้ที่อยู่ในตำแหน่งติดลบ หรือต่ำกว่าระดับทะเลปานกลางเล็กน้อยในกราฟรูปตัดชายหาด ฺทั้งนี้ Beach Lover ไม่แน่ใจว่า งานปักไม้ทั้งสองแนวนี้เป็นของหน่วยงานใดเนื่องจากไม่พบป้ายระบุรายละเอียดของงาน

Beachlover

May 7, 2025

กรมทะเลชายฝั่ง ตรวจสอบประสิทธิภาพการป้องกันชายฝั่ง จ.นครศรีธรรมราช

ที่มา: https://www.facebook.com/DMCRTH วันที่ 30 เมษายน 2568 สทช.5 โดยนายศุภใจ เกตุแก้ว ผอ.ส่วนอนุรักษ์ทรัพยากรชายฝั่ง พร้อมเจ้าหน้าที่ สอช. ร่วมนำเจ้าหน้าที่สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินภูมิภาคที่ 13 (จังหวัดสุราษฎร์ธานี) ลงพื้นที่เพื่อตรวจสอบผลสัมฤทธิ์และประสิทธิภาพการดำเนินงานการป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ในพื้นที่โครงการลดผลกระทบการกัดเซาะชายฝั่งทะเล โดยการติดตั้งรั้วดักทราย (Sand fence) บริเวณชายหาดหน้าสตน ต.หน้าสตน อ.หัวไทร จ.นครศรีธรรมราช นอกจากนั้นยังได้ติดตามโครงการงานก่อสร้างปรับปรุงประสิทธิภาพกำแพงป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งบริเวณหมู่ 2 และ ม.3 ต.ท่าบอน อ.ระโนด จ.สงขลา ที่ดำเนินการโดยกรมเจ้าท่าอีกด้วย

Beachlover

May 1, 2025

8 เดือนผ่านไป กับ “หาดกัดเพราะรัฐสร้าง” @ หน้าสตน

Beach Lover ได้เคยนำเสนอเรื่องราวของหาดบ้านหน้าสตน อ.หัวไทร จ.นครศรีธรรมราช ไปแล้วในเดือน ก.พ.2564 ติดตามได้จาก https://beachlover.net/หาดกัดเพราะรัฐสร้าง-หน้าสตน/ Beach Lover ได้ลงพื้นที่ติดตามการเปลี่ยนแปลงสภาพชายหาดพื้นที่นี้อีกครั้งในเดือน ต.ค.2564 พบว่า จะงอยของกำแพงหินที่เป็นเหตุให้พื้นที่ทางทิศเหนือเกิดการกัดเซาะอย่างรุนแรงนั้นถูกรื้ออกไป และเกิดกำแพงหินเรียงแนวใหม่กระเถิบประชิดชายฝั่งมากยิ่งขึ้นกว่าเดิมยาวต่อเนื่องไปทางทิศเหนือจากตำแหน่งสิ้นสุดโครงสร้างเดิม ด้วยวัสดุและรูปแบบหินเรียงตามเดิม สิ้นสุดปลายกำแพงหินเรียงนี้ พบการกัดเซาะกินลึกเข้ามาในพื้นที่เอกชน โดยชาวบ้านต้องนำกระสอบใส่ทรายช่วยเหลือตัวเองไปพลางในช่วงมรสุม แม้ว่าจะเป็นพื้นที่เล็กๆที่ได้รับผลกระทบจากแนวกำแพงกันคลื่นของรัฐ แต่ได้ฉายภาพใหญ่ของผลกระทบทั้งหมดให้เห็นอย่างชัดเจนมากว่า เมื่อเกิดกำแพงกันคลื่นเพื่อป้องกันชายฝั่งขึ้นที่ใด ที่สุดปลายโครงสร้างก็จะส่งต่อผลกระทบต่อเนื่องแบบโดมิโน่ไปเรื่อยๆ โดยรัฐก็จะใช้วิธีการซ้ำแบบเดิมเพื่อป้องกันชายฝั่งส่วนถัดไปอย่างต่อเนื่อง และเมื่อส่วนถัดไปสร้างเสร็จก็จะส่งต่อผลกระทบชิ่งต่อพื้นที่ใกล้เคียงถัดไปภายในเวลาอันรวดเร็ว โดยวงจรนี้จะเป็นภาพวนซ้ำไปซ้ำมาไม่รู้จักจบสิ้นตราบเท่าที่รัฐยังคงแก้ปัญหาแบบเดิมเหมือนอย่างอดีตต่อเนื่องมายังปัจจุบัน และไม่มีทีท่าว่าจะเปลี่ยนแปลงในอนาคตอันใกล้

Beachlover

November 1, 2021

หาดกัดเพราะรัฐสร้าง? @ หน้าสตน

Beach Lover ได้ลงสำรวจพื้นที่ชายหาดหน้าสตน อ.หัวไทร จ.นครศรีธรรมราชเมื่อต้นเดือนกุมภาพันธ์ พบว่ากำลังมีการสร้างกำแพงกันคลื่นแบบหินเรียงโดยกรมโยธาธิการและผังเมือง โดยพบว่าปลายสุดของโครงสร้างกำแพงทางทิศเหนือ เกิดการกัดเซาะเข้ามาพื้นที่ด้านใน ซึ่งเป็นพื้นที่ทำกินของชาวบ้าน และพบว่าทางท้องถิ่นได้นำไม้และถุงกระสอบมาป้องกันให้ชาวบ้านเป็นการชั่วคราว จากภาพมุมสูงเผยให้เห็นชัดเจนว่า โครงสร้างกำแพงนี้ยื่นล้ำลงไปในทะเลค่อนข้างมาก โดยยืนยันจากภาพถ่ายดาวเทียม google Earth พบว่างานก่อสร้างนี้เป็นการถมหินทับลงไปบนชายหาดโดยน่าจะยึดเอาระดับชายน้ำเป็นแนวของการถมกำแพงหินนี้ นอกจากนั้นเป็นที่น่าสังเกตว่าปลายของโครงสร้างทางทิศเหนือเกิดการหักเบนออกไปในทิศทางนอกชายฝั่ง ซึ่งนี่เป็นอีกเหตุผลหนึ่งที่ส่งผลกระทบให้พื้นที่ชายหาดด้านในเกิดการกัดเซาะในอัตราเร่งอย่างรุนแรง ซึ่งกรณีนี้เป็นที่ชัดเจนว่าเหตุเกิดจากการเลี้ยวเบนของคลื่นด้านหลังโครงสร้างกำแพงหิน ส่งผลให้เกิดการกัดเซาะตามภาพความเสียหายที่ปรากฏ คำถามที่หน่วยงานที่รับผิดชอบต้องตอบคือ (1) ความจำเป็นของการสร้างโครงสร้างขนาดใหญ่ทับลงไปบนชายหาดตลอดแนว (2) เหตุใดจึงเลือกที่จะเบนส่วนปลายสุดของโครงสร้างออกนอกชายฝั่ง (3) จะเยียวยาความเสียหายนี้ต่อชาวบ้านที่ได้รับผลกระทบอย่างไร กรณีแบบนี้แหล่ะ “หาดกัดเพราะรัฐสร้าง” ของจริง

Beachlover

March 15, 2021