กำแพงกันคลื่น

กำแพงกันคลื่นแบบขั้นบันได เป็นทางเลือกเพื่อการป้องกันชายฝั่งทะเลในยุคปัจจุบัน ที่ทางกรมโยธาธิการและผังเมืองระบุว่าเป็นแนวทางเลือกที่ประชาชนผู้มีส่วนได้ส่วนเสียกับโครงการป้องกันชายฝั่งในหลายๆพื้นที่เห็นพ้องต้องกันมากที่สุด เช่น หาดมหาราช [https://beachlover.net/covid19-หาดมหาราช/] หาดม่วงงาม [https://beachlover.net/ข้อสังเกต-ม่วงงาม-2-5/] จ.สงขลา หาดชะอำ จ.เพชรบุรี [https://beachlover.net/หาดขั้นบันได-ชะอำ/] ปากน้ำปราณ จ.ประจวบคีรีขันธ์ [https://beachlover.net/ไทยริเวียร่า-ประจวบ/] เป็นต้น โดยทางกรมโยธาธิการและผังเมืองได้ระบุว่า โครงสร้างกำแพงกันคลื่นแบบขั้นบันไดที่ได้ศึกษาอย่างรอบคอบตามหลักวิชานี้สามารถป้องกันชายฝั่งได้ดี สมควรดำเนินการต่ออีกในหลายพื้นที่ที่ยังรอคอยการแก้ไข เช่น หาดสวนสน จ.ระยอง และ ปากน้ำแขมหนู จ.จันทบุรี ที่กำลังก่อสร้างอยู่ในปัจจุบัน ข้อเท็จจริงตามทฤษฎีก็คือ โครงสร้างกำแพงกันคลื่นไม่ว่าจะเป็นแบบแนวดิ่ง ลาดเอียง หรือแบบขั้นบันไดที่กรมโยธาธิการและผังเมืองกำลังดำเนินการนั้น มีลักษณะเป็นกําแพงวางตัวตามแนวประชิดและขนานชายฝั่ง เพื่อรับแรงปะทะจากคลื่น ทำหน้าที่ตรึงแนวชายฝั่งให้อยู่กับที่  ทําให้พื้นที่ด้านหลังกําแพงกันคลื่นไม่ถูกกัดเซาะ โดยจะออกแบบไปเป็นรูปแบบใดก็ขึ้นอยู่กับความเหมาะสมเชิงพื้นที่  การยอมรับของประชาชน และงบประมาณ เนื่องจากกำแพงกันคลื่นวางตัวขนานกับชายฝั่งจะทำให้เกิดคลื่นสะท้อนด้านหน้ากำแพง โดยที่คลื่นจะมีความรุนแรงขึ้นด้านหน้ากําแพง ส่งผลให้เกิดอันตรายต่อการใช้ประโยชน์ด้านหน้ากําแพงได้ เมื่อคลื่นเข้าปะทะกําแพงจะเกิดการตะกุยตะกอนทรายจากชายหาดด้านหน้ากําแพงกันคลื่น แล้วกระแสน้ําในทิศทางออกจากฝั่งซึ่งเกิดจากคลื่นจะพาตะกอนทรายเหล่านั้นออกไปนอกชายฝั่ง ส่งผลให้ระดับสันชายหาดลดต่ำลงระดับน้ำด้านหน้ากำแพงกันคลื่นลึกขึ้นจนชายหาดด้านหน้ากำแพงหดหายไปในที่สุด ส่งผลเสียต่อทรัพยากรและทัศนียภาพริมทะเล การที่ทรายด้านหน้ากำแพงหายไปยังทำให้เกิดการกัดเซาะที่ฐานของกำแพง ส่งผลต่อเสถียรภาพของกำแพงกันคลื่นด้วย การเลี้ยวเบนของคลื่นเมื่อเข้ากระทบกำลังจะส่งผลให้ชายหาดส่วนถัดไปจากสุดปลายกำแพงด้านท้ายน้ําของกําแพง (Downdrift) เกิดการกัดเซาะได้เช่นกันดังนั้นหากใช้มาตรการสร้างกำแพงกันคลื่น จำเป็นต้องสร้างตลอดทั้งแนว มิฉะนั้นพื้นที่ใกล้เคียงที่ปราศจากโครงสร้างป้องกันจะเกิดผลกระทบ โดย Beach Lover ได้เคยนำเสนอผลกระทบที่ว่านี้ผ่าน https://beachlover.net/seawall/ […]

Beach Lover ได้เคยนำเสนอเรื่องราวของหาดดวงตะวันไปบ้างแล้วตามโพสเดิม https://beachlover.net/หาดดวงตะวัน-จะมีกำแพง/ กลับมาหาดดวงตะวันอีกรอบในครั้งนี้ Beach Lover ได้ทำการสำรวจภาพมุมสูงเพื่อให้เห็นโครงสร้าง และความเสียหายที่เกิดขึ้นกับถนนเลียบทะเลได้ชัดเจนมากกว่าเดิม โดยพบว่าชายหาดทิศตะวันออกส่วนที่อยู่ถัดจากกองหินที่มีความยาวประมาณ 32 เมตรนี้ เกิดการกัดเซาะอย่างชัดเจนและแตกต่างจากหาดฝั่งตะวันตกของกองหินนี้มาก พบว่ากระสอบทรายทางฝั่งตะวันตกของกองหิน ที่คาดว่าเคยวางเพื่อป้องกันชายฝั่งก่อนที่จะมีกองหินถูกทรายกลบทับจนบางตำแหน่งเกือบไม่เห็นร่องรอย ซึ่งแตกต่างจากฝั่งตะวันออกของกองหินเป็นอย่างมาก ที่เกิดการกัดเซาะจนถึงถนนเลียบทะเลเป็นระยะทางเกือบ 1 กิโลเมตร หากมีรายละเอียดเกี่ยวกับการดำเนินงานป้องกันการกัดเซาะของชายหาดดวงตะวัน Beach Lover จะนำมาเสนอในโอกาสถัดไป

Beach Lover ได้ลงสำรวจชายหาดบางเนียง จ.พังงา ในช่วงที่พายุโนอึลเข้าประเทศไทยพอดี แม้ว่าจะเคลื่อนเข้าสู่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ แต่ได้ส่งผลกระทบต่อภาคใต้ฝั่งทะเลอันดามันด้วย ตามปกติแล้ว ทะเลแถบนี้จะได้รับอิทธิพลจากลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ระหว่าง พ.ค.-ต.ค. ของทุกปี แต่เมื่อมีของแถมคือพายุโนอึลเข้ามาเสริม ก็ยิ่งส่งผลให้คลื่นลมในช่วงมรสุมนี้ทวีกำลังแรงขึ้นอีก ชายหาดบางเนียง จ.พังงา เป็นหนึ่งในชายหาดเลื่องชื่อแห่งหนึ่งของพังงา ที่มักจะเต็มไปด้วยนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติ แม้จะไม่มีสนามบินและระบบขนส่งสาธารณะที่สะดวกนักจากจังหวัดใกล้เคียง แต่นักท่องเที่ยวยังนิยมมาเที่ยวทะเลแถบนี้ ด้วยชายหาดกว้างและยาว ที่ยังคงความสมบูรณ์ ความดิบๆของหาดที่ยังไม่ได้ถูกปรุงแต่งมากนัก เรามักเห็นนักท่องเที่ยวกระเป๋าหนักรักสงบ ที่หลีกหนีความวุ่ยวายของเกาะภูเก็ตนิยมมาพักผ่อนที่นี่ โรงแรมที่พักที่ติดชายหาดแถบนี้มักมีความหรูหราราคาแพง และเบ็ดเสร็จในตัว เรียกได้ว่าเข้าที่พักแล้วไม่จำเป็นต้องออกไปไหนก็มีบริการเกือบทุกสิ่งอย่างสะดวกสบาย พบว่าด้านหน้าชายหาดของที่พักส่วนตัวและรีสอร์ทเกือบทุกแห่งแถบนี้ มีการป้องกันพื้นที่ตนเองโดยการสร้างกำแพงกันคลื่นเกือบตลอดแนวในรูปแบบที่แตกต่างกันไป ทั้งกำแพงคอนกรีตแบบแนวดิ่ง แบบลาดเอียง แบบหินเรียง แบบหินทิ้ง กระสอบทราย ท่อซีเมนต์ เสาคอนกรีต และอีกหลายรูปแบบที่ดูเหมือนจะจมลงไปอยู่ใต้ทรายบ้างแล้วตามร่องรอยที่ปรากฏ โดยจากหลักฐานภาพถ่ายดาวเทียม Google Earth พบว่า ได้มีการสร้างกำแพงกันคลื่นริมทะเลในบริเวณนี้มาตั้งแต่ก่อนปี 2014 แล้วเกือบตลอดทั้งแนว Beach Lover ได้เคยนำเสนอข่าวในช่วงเวลาเดียวกันนี้เมื่อปีที่แล้ว ว่าชายหาดแถบนี้เสียหายจาก “พายุโพดุล” ติดตามได้จาก https://beachlover.net/ทะเลอันดามันคลื่นลมแรง/ ปีนี้ก็เช่นกัน “พายุโนอึล” ได้ส่งผลกระทบต่อพื้นที่ตอนเหนือของชายหาดบางเนียงเสียหายตามที่ปรากฏในภาพ พื้นที่ที่ถูกกัดเซาะอย่างหนักนี้อยู่ทางทิศเหนือถัดจากปลายกำแพงกันคลื่นด้านหน้าบ้านพักริมทะเลแห่งหนึ่ง […]

[ภาพเมื่อ 19 กันยายน 2563] หาดบางสัก ตั้งอยู่ในพื้นที่ตำบลบางม่วง อำเภอตะกั่วป่า อีกหาดเลื่องชื่อแห่งพังงา เป็นส่วนหนึ่งของเวิ้งหาดทรายขาวที่ยาวต่อเนื่องประมาณ 11 กิโลเมตร ตั้งแต่แหลมหัวกรังใหญ่ หรือแถวๆแหลมปะการัง จนถึง บ้านทับตะวัน หาดแห่งนี้มีความกว้างชายหาดค่อนข้างมาก และยังไม่มีการรุกล้ำพื้นที่ใช้ประโยชน์บนชายหาดมากนัก เกือบตลอดทั้งแนวเป็นที่ตั้งของโรงแรมและร้านอาหารติดชายหาด พบว่าส่วนใหญ่ยังคงสภาพเป็นป่าชายหาด และพื้นที่โล่งที่รอการพัฒนา ตัวหาดบางสักที่เป็นหาดสาธารณะจริงๆตั้งอยู่ประมาณกลางอ่าว ระยะทางตามแนวชายหาดประมาณกิโลเมตรกว่าๆ Beach Lover ได้ลงพื้นที่สำรวจชายหาดบางสักพบกำแพงกันคลื่นแบบกระสอบทราย และแบบหินทิ้ง อยู่บริเวณตอนเหนือของชายหาด จากการสังเกตพื้นที่ข้างเคียงโดยรอบแล้วพบว่าชายหาดยังคงสมบูรณ์ มีสันหาดที่สูงและค่อนข้างมั่นคง มีป่าชายหาดสภาพดี และไม่พบร่องรอยการกัดเซาะจนต้องสร้างกำแพง พบว่าด้านบนของกำแพงคือพื้นที่ด้านหน้าร้านอาหาร มีโต๊ะม้าหินวางเป็นกลุ่ม คาดว่ากำแพงกันคลื่นที่สร้างขึ้นนี้ คงใช้เพื่อให้เกิดความมั่นคงในการใช้ประโยชน์พื้นที่ส่วนนี้เพื่อรองรับผู้มาเยือน คำถามที่สำคัญคือ กำแพงที่สร้างขึ้นนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อสิ่งใดกันแน่ หากมีการกัดเซาะเกิดขึ้นจริง เหตุใดจึงสร้างกำแพงเฉพาะบริเวณนี้ จากการสังเกตสภาพโดยรอบในช่วงมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ ไม่มีหลักฐานชัดเจนพอที่จะเชื่อได้ว่ามีการกัดเซาะบริเวณนี้อย่างรุนแรงจนเป็นเหตุให้สร้างกำแพง แม้ในช่วงคลื่นใหญ่ลมแรงก็ตาม คำถามต่อมาคือ หากชายหาดบางสักเกิดการกัดเซาะจริง เหตุใดจึงเลือกใช้กำแพงแบบหินทิ้งที่ไม่เหมาะกับการป้องกันชายหาดที่ลาดชันมากขนาดนี้ เพราะหินที่ใช้นั้นมีขนาดเล็ก สามารถหลุดออกจากที่ตั้งได้โดยง่ายแม้แรงคลื่นที่ปะทะจะไม่มากก็ตาม นอกจากนั้นด้วยมุมที่ชันและระดับของสันหาดที่สูง หินขนาดเล็กเช่นนี้ยังสามารถกลิ้งหล่นลงได้เองตามแรงโน้มถ่วงของโลกอีกด้วย ถือว่าเป็นโครงสร้างป้องกันชายฝั่งที่มิอาจบรรลุวัตถุประสงค์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

หาดสนกระซิบเป็นชายหาดทรายขาวยาวต่อเนื่องประมาณ 620 เมตร อยู่ติดต่อกับเขตนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด จ.ระยอง เป็นหาดสาธารณะ มีต้นสนบริเวณชายหาด ร่มรื่น เหมาะแก่การพักผ่อนหย่อนใจ เนื่องจากเป็นชายหาดสั้นๆและไม่มีป้ายบอกทางที่ชัดเจนนัก หาดที่นี่จึงค่อนข้างเงียบสงบ มีร้านค้าร้านอาหารบางตา Beach Lover ได้ลงพื้นที่สำรวจในช่วงเดือนกันยายน พบว่าชายหาดค่อนข้างสมบูรณ์ ไร้ร่องรอยการกัดเซาะระดับรุนแรง มีเพียงต้นสนริมทะเลที่ถูกคลื่นซัดเอาทรายกลบรากออกไป จนบางต้นรากลอย นับได้ประมาณ 3-4 ต้นเท่านั้นทางฝั่งตะวันออกของชายหาด ซึ่งมักเกิดขึ้นได้กับทุกชายหาดในช่วงฤดูมรสุม โดยภาพรวมชายหาดอยู่ในสภาพสมบูรณ์ มีการนำหินมาถมด้านหน้าลานปูนที่สร้างล้ำลงไปบนชายหาด โดยสร้างไว้เพื่อตั้งรูปปั้นและป้ายชื่อชายหาด ด้วยสภาพชายหาดแบบนี้ ไม่น่าเชื่อว่ากำลังจะเกิดโครงการป้องกันชายหาดด้วยกำแพงกันคลื่น (ไม่ทราบรูปแบบและระบุระยะทาง) ด้วยงบประมาณ ปี 2564 ต่อเนื่องถึงปี 2566 จำนวน 60 ล้านบาท (รวมเอาโครงการหาดหนองแฟบเข้าไปผนวกด้วยในงบตัวเดียวกัน) โดยกรมโยธาธิการและผังเมือง จะสร้างอะไร อย่างไร ได้ผลแบบใด เป็นเรื่องที่สามารถถกเถียงกันได้ แต่หากไร้ซึ่ง “ความจำเป็น” ที่เป็น “เหตุ” แล้วนั้น ไม่ว่าจะออกมาในรูปแบบใด ย่อมไร้ซึ่ง “ความชอบธรรม” ในการดำเนินโครงการทั้งสิ้น

เมื่อปลายเดือนสิงหาคม 2563 นายกฯและคณะได้ลงพื้นที่ จ.ระยอง และได้เดินทางมารับฟังปัญหาของชาวประมงพื้นบ้านหาดบ้านเพ อ.แกลง รายละเอียดติดตามได้จาก https://tna.mcot.net/politics-516590 โดยชาวประมงได้ร้องเรียนว่าชายหาดแถบนี้สั้นลงเรื่อยๆจนจอดเรือไม่ได้โดยเฉพาะช่วงเวลาน้ำขึ้น Beach Lover ได้ลงพื้นที่ติดตามสถานการณ์ชายฝั่งในพื้นที่เดียวกัน เมื่อต้นเดือนกันยายน 2563 พบว่าพื้นที่นี้เป็นส่วนหนึ่งของหาดสนสวน มีลักษณะเป็นหาดทรายยาววางแนวทิศตะวันออก-ตะวันตก ตั้งแต่ปากน้ำแกลงเรื่อยไปจนถึงสามแยกที่เชื่อมไปยังถนนสุขุมวิท ระยะทางตลอดแนวชายฝั่งประมาณ 5 กิโลเมตร ชุมชนประมงบริเวณนี้ใช้พื้นที่ชายหาดเป็นที่จอดเรือประมงขนาดเล็ก วางอุปกรณ์ประมง แล้วใช้พื้นที่ริมถนนเลียบทะเลติดกับที่จอดเรือเป็นพื้นที่วางแผงขายผลผลิตที่ได้จากการประมง เรียกได้ว่า เมื่อเอาขึ้นฝั่งก็นำมาขายกันแบบสดๆได้ทันที จากภาพพบว่า คราบน้ำขึ้นสูงสุดของวันอยู่ในระยะประมาณตำแหน่งท้ายเรือพอดี เป็นไปได้ว่าในช่วงน้ำเกิดที่พิสัยของระดับน้ำขึ้นลงสูงกว่าปกติ น้ำจะขึ้นไปสูงกว่านี้จนเรือลอย และคลื่นที่วิ่งเข้าฝั่งอาจทำให้เรือที่ลอยอยู่นั้นกระแทกกันเองและกระแทกกับขอบคอนกรีตด้านริมถนนจนเกิดความเสียหายได้ นอกจากนี้ Beach Lover ยังพบว่าทางทิศตะวันตกประชิดชุมชนประมงมีลานคอนกรีตเอนกประสงค์ยื่นลงไปบนชายหาดตามภาพ สำหรับชายหาดสวนสน พบว่าการเคลื่อนที่ของตะกอนเลียบชายฝั่งมีทิศทางจากทิศตะวันตกไปทางทิศตะวันออก ดังนั้นหากมีโครงสร้างบางอย่างยื่นออกมาล้ำเขตอิทธิพลของคลื่น จะเป็นการรบกวนสมดุลของกระบวนการชายฝั่งทะเลนี้ นี่อาจจะเป็นหนึ่งในสาเหตุที่เร่งให้ชายหาดบริเวณชุมชนประมงหาดหายไปอย่างมีนัยสำคัญ นอกจากนั้น ทางทิศตะวันตกถัดไปทางท่าเรือบ้านเพ พบว่ามีโครงสร้างป้องกันชายฝั่งหลากหลาย ทั้งกำแพงกันคลื่นแนวดิ่ง เขื่อนกันคลื่นท่าเทียบเรือ ซึ่งสร้างเสร็จไปนานแล้ว และกำลังก่อสร้างกำแพงกันคลื่นแบบขั้นบันไดยาว 520 เมตร ที่กำลังจะแล้วเสร็จในเดือนธันวาคม 2563 นี้ น่าวิเคราะห์กันต่อว่า ชายหาดหน้าชุมชนประมงนี้หดหายตามคำบอกเล่าของชาวบ้านไปเท่าไหร่แล้วเมื่อเทียบกับอดีต ด้วยสาเหตุใด และอะไรเป็นตัวเร่งปรากฏการณ์นี้กันแน่

ที่มา: สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ