การเดินทางของเม็ดทราย: ตอนที่ 18 ม้าเดินได้ เพราะหาดยังอยู่

หาดสมิหลา ชื่อที่ใครๆ ก็รู้จักแต่สิ่งที่เม็ดทรายอยากให้คนจำ ไม่ใช่แค่รูปปั้นนางเงือก ไม่ใช่แค่ภาพถ่ายคู่ทะเลเป็น “ความกว้าง” ของชายหาดที่ทำให้กิจกรรมทุกอย่างบนหาดเกิดขึ้นได้ วันนี้ลมดี ฟ้าสว่าง หาดยาวราว 3.3 กิโลเมตรทอดตัวเป็นเส้นโค้งสวยงาม และพอเดินไปทางเหนือ เงาของต้นสนเริ่มหนาขึ้น นั่นคือแหลมสนอ่อน พื้นที่ที่เหมือนหาดกำลังยิ้มกว้างกว่าเดิม “นี่แหละที่พี่ชอบ” หยกพูดพลางสูดลมหายใจ “หาดกว้างๆ เดินแล้วหัวโล่ง” น้ำฝนยิ้ม เธอดูผ่อนคลายกว่าทุกครั้งที่ลงพื้นที่“หาดท่องเที่ยวกลางเมืองที่คนใช้ได้จริง มันควรเป็นแบบนี้เนอะ” เม็ดทรายกำลังจะตอบ แต่เสียงกีบม้ากระทบทรายดังเป็นจังหวะเข้ามาก่อนตึก…ตึก…ตึก…นักท่องเที่ยวคนหนึ่งอยู่บนหลังม้า ที่กำลังถูกจูงเดินเลียบชายหาดช้าๆ ผ่านกลุ่มคนที่กำลังเดินเล่น ถ่ายรูป และหัวเราะกันแบบไม่ต้องรีบ เม็ดทรายเผลอยิ้มตามโดยไม่รู้ตัว“ฝนดูสิ” เธอชี้ “กิจกรรมแบบนี้มันเกิดขึ้นได้เพราะหาดมันกว้างและยาวต่อเนื่องพอ’” น้ำฝนมองตาม แล้วตอบเหมือนพูดกับตัวเอง“ถ้าไม่มีหาด ม้าก็เดินไม่ได้” หยกเสริมทันที “ไม่ใช่แค่ม้า”เธอกวาดสายตาไปทั่ว “กิจกรรมท่องเที่ยวหลายอย่างก็ทำไม่ได้ ถ้าหาดไม่กว้าง ไม่มีพื้นที่ให้คนกระจายตัว ไม่มีที่ให้เด็กวิ่ง ไม่มีที่ให้ร้านค้าตั้งแบบไม่เบียดกัน” เม็ดทรายพยักหน้า “ชายหาดไม่ใช่แค่พื้นทราย มันคือพื้นที่สาธารณะที่สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจโดยแทบไม่ต้องติดตั้งอะไรเพิ่มเลย แค่ต้องรักษามันไว้ก็พอ” พวกเธอเดินต่อไปทางแหลมสนอ่อน เงาสนยาวขึ้น ลมเย็นขึ้น และทรายใต้เท้าดูแน่นขึ้นอย่างน่าประหลาดเม็ดทรายหยุดยืนมองแนวต้นสนและผืนทรายกว้างที่เหมือนจะงอกออกมาจากฝั่ง “ที่นี่มีแผ่นดินงอกประมาณ 500 ไร่ใช่ไหม” น้ำฝนถาม เหมือนทดสอบความจำของตัวเอง […]

Beachlover

January 26, 2026

ปากร่อง “ปานาเระ” ปิด (อีกแล้ว)

Beach Lover ได้พาไปสำรวจปากร่องน้ำปานาเระมาแล้วหลายครั้ง ค้นหาโพสเก่าๆได้จาก Search Icon มุมขวาบน ครั้งนี้ Beach Lover ได้ลงพื้นที่ปัตตานีอีกครั้งในช่วงต้นมรุสมตะวันออกเฉียงเหนือ พบว่า ปากร่องน้ำปานาเระมีตะกอนทรายปิดปากร่องน้ำบริเวณเขื่อนกันทรายและคลื่นปากร่องน้ำ (Jetty) จนเต็ม ชาวบ้านแถบนั้นบอกกับทีมเราว่า ปากร่องน้ำปิดมาทั้งปีแล้ว ชาวประมงที่จำเป็นต้องออกเรือได้ใช้ร่องน้ำเดินเรือที่เคยขุดไว้ในอดีตยามปากร่องน้ำปิดทางทิศตะวันออกของปากร่องเดิม ในการเข้าออกเรือ Beach Lover ได้ลงเรือไปสำรวจปากร่องน้ำนั้นพบว่าค่อนข้างตื้น คาดว่าเรือขนาดกลางและเล็กน่าจะเข้าออกได้ปกติ และคาดว่าชาวบ้านน่าจะใช้ร่องนี้เป็นการถาวรไปแล้ว เนื่องจากปากร่องน้ำปานาเระถูกปิดไปหลายช่วงเวลา และช่วงเวลาละนานๆ จนกว่ากรมเจ้าท่าจะมาช่วยขุดตะกอนเปิดปากร่องน้ำให้ หรือในบางครั้งชาวบ้านร่วมกับท้องถิ่นก็ช่วยกันขุดเปิดปากร่องเอง ยามนี้ …. เมื่อปากร่องน้ำปิดจึงเกิดบึงน้ำค่อนข้างนิ่งขนาดใหญ่ที่น้ำไม่ลึกมากบริเวณปากร่อง ธุรกิจให้เช่าเรือถีบ เรือพายจึงเกิดขึ้น นับว่าเป็นวิถีใหม่ การปรับตัวใหม่ บนพื้นที่ใหม่ … เมื่อบริบทพื้นที่เปลี่ยน การใช้ประโยชน์จึงเปลี่ยนแปลงตาม สามารถอ่านเพิ่มเติมงานวิชาการที่เกี่ยวข้องกับปากร่องน้ำปานาเระได้จาก (Click ที่ชื่อบทความ) 1.Sand Bypassing and Its Effect on Shoreline Evolution 2.การเปลี่ยนแปลงแนวชายฝั่งจากการถ่ายเททรายข้ามปากร่องน้ำปะนาเระ จังหวัดปัตตานี

Beachlover

December 20, 2025

ขุดลอกปากร่องน้ำ “บ้านกรูด”

Beach Lover ออกสำรวจชายหาดบ้านกรูด อำเภอบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ช่วงเดือนตุลาคม 2568 พบว่าปากร่องน้ำบ้านกรูด กำลังอยู่ในช่วงดำเนินการขุดลอกตะกอนทรายที่ทับถมบริเวณปากร่องน้ำ โดยมีเครื่องจักรและเรือดูดทรายเข้าปฏิบัติงานอย่างต่อเนื่อง ทำไมต้องขุดลอก? โดยทั่วไปของสภาพปากร่องน้ำในประเทศไทย ยามเมื่อน้ำจากแม่น้ำมีปริมาณน้อย กระแสน้ำเลียบชายฝั่งจะนำพาตะกอนเข้ามาทับถมบริเวณปากร่อง จนอาจส่งผลให้ปากร่องน้ำปิดสนิทหรือตื้นเขินจนอาจทำให้ เรือเข้า–ออกได้ลำบาก โดยเฉพาะช่วงน้ำลง การระบายน้ำจากร่องน้ำลงทะเลช้าลงในฤดูฝน ด้วยเหตุนี้ กรมเจ้าท่าจึงสร้างเขื่อนกันทรายและคลื่นปากร่องน้ำ (Jetty) ขึ้นเพื่อบรรเทาปัญหาดังกล่าว สำหรับปากร่องน้ำบ้านกรูดนี้สร้างด้วยงบประมาณ 109,860,000 บาท โดยบริษัท วัฒนาธร จำกัด เป็นผู้รับจ้างก่อสร้าง (https://www.thairath.co.th/news/local/central/2717611) เป็นการก่อสร้างในลักษณะเขื่อนเรียงหิน จากปากคลองกรูดทั้งฝั่งซ้ายและขวา ทอดยาวออกไปในทะเลด้านทิศตะวันออก 235 เมตร ด้านทิศตะวันตก 325 เมตร โครงการนี้ยังรวมถึงงานก่อสร้างกำแพงป้องกันตลิ่งยาว 160 เมตร ตลอดจนงานขุดลอกร่องน้ำและหน้าท่า งานเสริมทรายบริเวณชายหาดบ้านกรูด ระยะทาง 1,150 เมตร โดยเป็นงบฯ ต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2563-2565 สิ้นสุดสัญญา 23 มิถุนายน 2565  (https://www.thairath.co.th/news/local/central/2717216) แม้ว่าปากร่องน้ำบ้านกรูดจะมีเขื่อนกันทรายและคลื่นปากร่องน้ำทั้งสองฝั่งแล้วก็ตาม ยังคงพบการตื้นเขินของปากร่องน้ำนี้อยู่บ่ายครั้ง จนทำให้กรมเจ้าท่าต้องดำเนินการขุดลอกปากร่องน้ำตามที่เห็นในภาพ […]

Beachlover

November 1, 2025

ชาวบ้านช่วยกันป้องกันปากร่องปานาเระ

ที่มา: https://www.facebook.com/PNR24 25 เมษายน 2568 ชาวประมงปะนาเระ และเจ้าหน้าที่เทศบาล ร่วมพลัง ร่วมแรง ร่วมใจ ช่วยกันใส่ทรายในกระสอบทราย เพื่อป้องกันทรายทับถมปากร่องน้ำปะนาเระ

Beachlover

May 1, 2025

เสถียรภาพของปากน้ำขึ้นน้ำลง: ปัจจัยและแนวทางการจัดการ

เสถียรภาพของปากน้ำขึ้นน้ำลง (Tidal Inlet Stability) เป็นประเด็นที่มีความซับซ้อนและเกี่ยวข้องกับปฏิสัมพันธ์ระหว่างแรงไฮโดรไดนามิก การขนส่งตะกอน และกิจกรรมของมนุษย์ ปากน้ำขึ้นน้ำลงมีบทบาทสำคัญในการรักษาการเดินเรือ และสนับสนุนระบบนิเวศ การคงอยู่ของปากน้ำเหล่านี้ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายประการ รวมถึงสภาวะไฮดรอลิก พลวัตของตะกอน และการแทรกแซงของมนุษย์ พลวัตด้านชลศาสตร์และตะกอน (Hydraulic and Sediment Dynamics) ปากน้ำขึ้นน้ำลงคงอยู่ได้จาก สมดุลระหว่างกระแสน้ำขึ้นน้ำลงและการเคลื่อนที่ของตะกอนตามแนวชายฝั่ง (wave-driven littoral drift) โดยทั่วไปแล้ว พื้นที่หน้าตัดของกระแสน้ำภายในปากน้ำจะอยู่ในสภาวะสมดุลกับปริมาณน้ำที่เข้าและออกจากปากน้ำตามจังหวะน้ำขึ้นน้ำลง (tidal prism) ยกเว้นในกรณีที่เกิดพายุรุนแรง ซึ่งสามารถเปลี่ยนแปลงลักษณะทางกายภาพของปากน้ำได้ ปากน้ำขึ้นน้ำลงขนาดเล็ก (micro-tidal inlets) เช่น ปากน้ำในอ่าวเบงกอล มีเสถียรภาพที่ขึ้นอยู่กับ อัตราการขนส่งตะกอนในแนวขนานกับชายฝั่ง (longshore sediment transport) และปริมาณน้ำขึ้นน้ำลงสูงสุดของช่วงน้ำเกิด (spring tidal prism) หากสมดุลนี้ถูกรบกวน อาจนำไปสู่การปิดตัวของปากน้ำ กระบวนการ การขนส่งตะกอนผ่านปากน้ำ (sediment bypassing across tidal inlets) เป็นกลไกสำคัญที่มีผลต่อทั้งเสถียรภาพของปากน้ำและการเปลี่ยนแปลงของชายหาดโดยรอบ เงื่อนไขทางธรณีวิทยาในพื้นที่ เช่น […]

Beachlover

March 5, 2025

การประเมินความเสถียรของปากร่องน้ำชายฝั่งทะเล ด้วย RAPSTA

การประเมินความเสถียรของปากร่องน้ำชายฝั่งทะเลที่มีการเคลื่อนตัวของตะกอนตามแนวชายฝั่ง (littoral drift shore) จำเป็นต้องอาศัยความรู้ที่ครอบคลุมเกี่ยวกับไฮดรอลิกของน้ำขึ้นน้ำลง กลศาสตร์ของคลื่น และการเคลื่อนที่ของตะกอน  ปากร่องน้ำที่มีความ “เสถียร” อย่างแท้จริงบนชายฝั่งที่มีการเคลื่อนตัวของตะกอนไม่มีอยู่จริง ปากน้ำเหล่านี้มักจะเปลี่ยนแปลงรูปแบบ รูปตัดขวาง และรูปทรงเรขาคณิตของมันไปเรื่อยๆ ซึ่งเป็นผลมาจากการเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลของสภาพคลื่นและความแตกต่างของช่วงน้ำขึ้นน้ำลง สำหรับปากร่องน้ำชายฝั่งที่มีการเคลื่อนตัวของตะกอน แรงสมดุลหลักๆ จะมาจากการเคลื่อนที่ของตะกอนตามแนวชายฝั่ง (littoral drift) ซึ่งถูกพัดพาไปยังปากน้ำด้วยกระแสน้ำขึ้น (flood currents) ที่นำตะกอนมาสะสมบริเวณแนวสันทรายด้านในและด้านนอก (inner and outer bars) แนวตื้นเขิน (shoals) และพื้นที่ราบ (flats) ที่พยายามปิดปากน้ำ ในขณะที่กระแสน้ำลง (ebb tidal) และกระแสน้ำอื่น ๆ จะพยายามพัดพาตะกอนเหล่านี้ออกไปเพื่อรักษาพื้นที่ตัดขวางของปากร่องน้ำ หากปากร่องน้ำไม่สามารถรักษาช่องเปิดให้มีความเสถียรได้ จะต้องมีการเสริมด้วยวิธีการที่มนุษย์สร้างขึ้น จึงจำเป็นต้องพิจารณาวิธีการปรับปรุงต่าง ๆ เช่น การควบคุมการตกตะกอนในปากน้ำ ซึ่งอาจทำได้โดยการเบี่ยงเบนการไหล การขุดลอก การสร้างหลุมดักตะกอน (traps) หรือด้วยวิธีการโครงสร้าง เช่น การสร้างรอบังคับกระแสน้ำ (training walls) เขื่อนกันทรายและคลื่นปากร่องน้ำ (jetties) เป็นต้น แบบจำลอง RAPSTA หรือชื่อเต็มคือ RAPid […]

Beachlover

February 10, 2025

สำรวจเขื่อนกันคลื่นท่าเรือชุมชนประมงเขาเต่า

เขื่อนกันคลื่นท่าเรือ (Harbour Breakwater) เป็นโครงสร้างทางวิศวกรรมชายฝั่งที่สร้างขึ้นเพื่อควบคุมคลื่นและแรงกระแทกจากคลื่นทะเลให้ลดความรุนแรงลงภายในบริเวณท่าเรือหรืออ่าว โดยทั่วไปมีหน้าที่หลักดังนี้: Beach Lover พาสำรวจเขื่อนกันคลื่นท่าเรือ ณ ชุมชนประมงบ้านเขาเต่า จ.ประจวบคีรีขันธ์ ใกล้กับวัดถ้ำเขาเต่า ปลายสุดทางทิศใต้ของหาดเขาเต่า ในช่วงกลางเดือนธันวาคม 2567 พบว่ามีเรือประมงขนาดเล็กจอดอยู่ประมาณ 20 ลำ ทั้งที่ถูกลากขึ้นมาบนชายหาด และที่จอดลอยลำอยู่ด้านหลังโครงสร้าง เขื่อนกันคลื่นท่าเรือ มีพบเห็นได้หลายรูปแบบ แบบที่ใช้กันอย่างแพร่หลายได้แก่ สำหรับเขื่อนกันคลื่นท่าเรือที่นี่ มีรูปแบบเป็นหินทิ้ง ไม่แน่ใจปีที่ก่อสร้าง แต่จากหลักฐานภาพถ่ายดาวเทียมปี 2552 ที่สามารถสืบค้นได้จาก Google Earth พบว่ามีโครงสร้างนี้อยู่แล้ว การก่อสร้างและใช้งานเขื่อนกันคลื่นท่าเรือ (Harbour Breakwater) อาจก่อให้เกิดผลกระทบหลายด้าน โดยสามารถสรุปผลกระทบที่สำคัญได้ดังนี้: 1. ผลกระทบต่อกระบวนการชายฝั่งและการทับถมตะกอน: การก่อสร้างเขื่อนกันคลื่นจะเปลี่ยนเส้นทางและรูปแบบการเคลื่อนตัวของคลื่น กระแสน้ำ และตะกอน อาจทำให้เกิดการทับถมตะกอนในบางพื้นที่มากเกินไป (Sedimentation) ซึ่งอาจต้องขุดลอก (Dredging) เพื่อรักษาร่องน้ำให้สามารถใช้เดินเรือได้ ในขณะเดียวกันอาจเกิดการกัดเซาะในบางบริเวณเนื่องจากตะกอนไม่สามารถเคลื่อนที่ไปตามธรรมชาติได้ 2. ผลกระทบต่อระบบนิเวศทางทะเล: การเปลี่ยนรูปแบบคลื่นและกระแสน้ำอาจส่งผลต่อที่อยู่อาศัยของสัตว์น้ำ พืชทะเล และปะการัง อาจทำให้ความหลากหลายทางชีวภาพลดลงเนื่องจากบางชนิดไม่สามารถปรับตัวหรือคงอยู่อาศัยในสภาวะกระแสน้ำใหม่ได้ การลดระดับความรุนแรงของคลื่นอาจส่งผลให้มีการสะสมอินทรียสารหรือของเสียภายในพื้นที่ท่าเรือ […]

Beachlover

December 21, 2024

พาชมโครงสร้างปากคลองหนัง สทิงพระ สงขลา

โครงสร้างปากคลองหนัง ที่ Beach Lover พาชมในครั้งนี้คือ โครงสร้างทางเชื่อมจุดออกทะเลอ่าวไทย ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของอาคารประกอบคลองระบายน้ำคลองหนังพร้อมอาคารประกอบ ต.สนามชัย อ.สทิงพระ จ.สงขลา สร้างโดยใช้งบประมาณปี  2567 โดยกรมชลประทาน  โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารจัดการน้ำ ป้องกันการกัดเซาะตลิ่ง และเร่งระบายน้ำจากทะเลสาบสู่อ่าวไทย โดยสร้างบนพื้นที่สาธารณะชายฝั่งสนามชัย หน้าที่ดินของ อบต.สนามชัย โครงสร้างปากคลองหนังนี้ คาดว่าสร้างแล้วเสร็จไปเมื่อสิ้นเดือนกันยายน 2567 (ตามสัญญา) จากภาพมุมสูง (17 ก.ย.2567) แสดงให้เห็นว่าโครงสร้างปลายปากคลองนี้กำลังใกล้แล้วเสร็จ โดยพบว่าพนังคอนกรีตเสริมเหล็กส่วนที่เป็นรอยต่อกับโครงสร้างปากคลองนี้ยังคงอยู่ในสภาพสมบูรณ์ Beach Lover ได้มีโอกาสกลับไปสำรวจอีกรอบหลังจากนั้นไม่นาน พบว่าพนังคอนกรีตเสริมเหล็กส่วนที่เป็นรอยต่อกับโครงสร้างปากคลองฝั่งทิศเหนือนี้เกิดการแตกร้าวและทรุดตัวหลายช่องดังภาพถ่ายเมื่อ 13 พ.ย.2567 หลังจากนั้นไม่ถึง 20 วัน พบว่าพนังคอนกรีตเสริมเหล็กส่วนที่เป็นรอยต่อกับโครงสร้างปากคลองฝั่งทิศเหนือพังเสียหายในสภาพหนักกว่าเดิม โดยส่งผลให้พื้นด้านบนของสันโครงสร้างหรือส่วนที่เป็นดินถมคันคลองเว้าแหว่งจากคลื่นที่เข้าปะทะกับแผ่นคอนกรีตเสริมเหล็กที่ใช้เป็นพนังคลองซึ่งพังและไหลลงน้ำไปก่อนหน้านี้ จนคลื่นกัดเซาะและดึงเอาดินทรายที่ถมคันคลองด้านบนไหลลงน้ำตามไปด้วย ตามภาพถ่ายเมื่อ 1 ธ.ค.2567 ประเด็นที่น่าตามต่อไปคือโครงสร้างที่เพิ่งสร้างเสร็จได้ไม่นานแต่กลับพังเสียหายไปตามที่เห็นนี้ ควรดำเนินการอย่างไรต่อ แม้ว่ากรมชลประทาน (เจ้าของโครงการ) จะสร้างโครงสร้างปากร่องน้ำ (กล่องเกเบี้ยนส่วนต่อขยายจากคันคลองตามภาพ) มาเพื่อป้องกันพนังของคลองระบายน้ำนี้แล้ว แต่ก็พบว่ามิได้บรรลุตามวัตถุประสงค์แต่อย่างใด ตรงกันข้ามคันคลองกลับได้รับความเสียหายหลังจากสร้างเสร็จได้ไม่นาน หากมีรายละเอียดเกี่ยวกับโครงสร้างนี้เพิ่มเติม Beach Lover จะนำมาเสนอในโอกาสถัดไป …​โปรดติดตาม

Beachlover

December 8, 2024